Καρκίνος: Νέο εμβόλιο με νανοσωματίδια ενισχύει το ανοσοποιητικό για να καταστρέψει τους όγκους

Μια ομάδα ερευνητών στις Ηνωμένες Πολιτείες ανέπτυξε ένα πρωτοποριακό εμβόλιο που, όπως δείχνουν τα πρώτα πειράματα σε ποντίκια, μπορεί όχι μόνο να αποτρέπει την ανάπτυξη καρκίνου αλλά και να θεραπεύει υπάρχοντες όγκους. Το νέο αυτό εμβόλιο βασίζεται σε νανοτεχνολογία και εκπαιδεύει το ανοσοποιητικό σύστημα να αναγνωρίζει και να καταστρέφει καρκινικά κύτταρα, με εντυπωσιακά αποτελέσματα σε μελανώματα, καρκίνο του παγκρέατος και του μαστού. Σε ορισμένα πειράματα, έως και το 88% των ζώων που εμβολιάστηκαν έμειναν εντελώς απαλλαγμένα από όγκους.

Πώς το ανοσοποιητικό μαθαίνει να αναγνωρίζει τον καρκίνο

Η έρευνα, που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Cell, περιγράφει ένα νέο είδος «υπερενισχυτικού» (super-adjuvant) εμβολίου. Στον πυρήνα της τεχνολογίας βρίσκεται μια νανοσωματιδιακή πλατφόρμα που συνδυάζει δύο διαφορετικούς παράγοντες ενεργοποίησης του ανοσοποιητικού, ώστε να προκαλεί μια εξαιρετικά ισχυρή αντίδραση χωρίς να θέτει σε κίνδυνο την ασφάλεια του οργανισμού. Το αποτέλεσμα είναι μια μορφή ανοσοποίησης που θυμίζει την «εκπαίδευση» του οργανισμού να επιτίθεται σε καρκινικά κύτταρα όπου κι αν εντοπιστούν.

Όπως διαβάζουμε στο ZME Science, ο καρκίνος δεν είναι μία ασθένεια, αλλά εκατοντάδες διαφορετικές μορφές που προέρχονται από διαφορετικούς ιστούς και μεταλλάξεις. Αυτή η πολυπλοκότητα καθιστά δύσκολη την ανάπτυξη θεραπειών που να λειτουργούν για όλους. Τα καρκινικά κύτταρα έχουν επίσης την ικανότητα να «κρύβονται» από το ανοσοποιητικό σύστημα, εμποδίζοντας το να τα αναγνωρίσει και να τα καταστρέψει. Εδώ ακριβώς έρχεται η καινοτομία των εμβολίων κατά του καρκίνου: αντί να επιτίθενται άμεσα στους όγκους, ενισχύουν τις φυσικές άμυνες του οργανισμού, ώστε να μπορεί να τους εντοπίσει και να τους εξουδετερώσει.

Η ισορροπία μεταξύ αποτελεσματικότητας και ασφάλειας

Τα περισσότερα πειραματικά εμβόλια μέχρι σήμερα απέτυχαν γιατί τα ενισχυτικά τους στοιχεία (adjuvants) ήταν είτε πολύ αδύναμα είτε υπερβολικά ισχυρά, προκαλώντας ανεπιθύμητες παρενέργειες. Η νέα προσέγγιση φαίνεται να λύνει αυτό το πρόβλημα, επιτυγχάνοντας τη «χρυσή ισορροπία» μεταξύ αποτελεσματικότητας και ασφάλειας. Οι ερευνητές παρατήρησαν ότι όταν χρησιμοποίησαν τη σωστή δόση, τα αποτελέσματα ήταν εντυπωσιακά, ενώ τόσο η διπλάσια όσο και η μισή δόση οδήγησαν σε σαφώς μειωμένη απόκριση. Η σωστή ποσότητα φαίνεται πως ενεργοποιεί το ανοσοποιητικό στο ιδανικό επίπεδο χωρίς να προκαλεί κόπωση ή παλινδρόμηση της αντίδρασης.

Ένα από τα πιο ενδιαφέροντα ευρήματα ήταν ότι το εμβόλιο δημιούργησε μακροχρόνια «ανοσολογική μνήμη». Ακόμη και όταν τα ποντίκια εκτέθηκαν ξανά σε καρκινικά κύτταρα εβδομάδες αργότερα, το σώμα τους θυμόταν τον εχθρό και δεν εμφάνισε ξανά όγκους. Αυτή η μνήμη δεν περιοριζόταν σε ένα σημείο του σώματος αλλά λειτουργούσε σε όλο τον οργανισμό, κάτι που ανοίγει τον δρόμο για θεραπείες που θα αποτρέπουν τις μεταστάσεις.

Οι επιστήμονες παρακολούθησαν επίσης προσεκτικά την ασφάλεια του εμβολίου. Παρότι προκάλεσε μια προσωρινή απώλεια βάρους στα πειραματόζωα, δεν εντοπίστηκαν σημάδια τοξικότητας ούτε αυξημένα επίπεδα ενζύμων που συνδέονται με βλάβες στο ήπαρ. Αυτό υποδηλώνει ότι η θεραπεία είναι καλά ανεκτή και δεν επηρεάζει τη συνολική υγεία των οργανισμών.

Το μέλλον των αντικαρκινικών εμβολίων

Η ομάδα σχεδιάζει τώρα να επεκτείνει τις δοκιμές, εξετάζοντας πώς η ίδια πλατφόρμα θα μπορούσε να προσαρμοστεί σε διαφορετικούς τύπους καρκίνου ή ακόμη και να δημιουργήσει εξατομικευμένα εμβόλια. Θεωρητικά, το εμβόλιο μπορεί να «προγραμματιστεί» ώστε να αναγνωρίζει τις μοναδικές γενετικές υπογραφές κάθε ασθενούς, προσφέροντας μια μορφή θεραπείας κομμένη και ραμμένη στο δικό του βιολογικό προφίλ.

Παρότι οι ερευνητές τονίζουν ότι θα χρειαστούν χρόνια για να επιβεβαιωθεί η ασφάλεια και η αποτελεσματικότητα στους ανθρώπους, το εύρημα θεωρείται ορόσημο. Αν τα επόμενα στάδια αποδειχθούν επιτυχή, η ιατρική θα μπορούσε να περάσει σε μια νέα εποχή εξατομικευμένων αντικαρκινικών εμβολίων που δεν απλώς επιβραδύνουν την ασθένεια αλλά τη σταματούν πριν καν ξεκινήσει.