Μα τι είναι τελοσπάντων το Halloween; - Οι συμβολισμοί πίσω από την πιο «τρομακτική» μέρα του χρόνου

Τι σας έρχεται στο μυαλό όταν ακούτε τη λέξη Halloween; Μήπως φωτισμένες κολοκύθες, ανθρώπινοι σκελετοί, χαρούμενα -ή και όχι τόσο- φαντάσματα, μάγισσες καβάλα σε σκούπες και παιδιά που γυρίζουν από σπίτι σε σπίτι τραγουδώντας και ρωτώντας trick or treat (φάρσα ή κέρασμα); Αυτό ακριβώς είναι το Halloween. Μια γιορτή μεταμφιέσεων και τρόμου. Πως όμως ξεκίνησε αυτή η  μεγάλη γιορτή που αν και έχει τις ρίζες της στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού έγινε «μόδα» και στην Ελλάδα; 

Τι σημαίνει η λέξη Halloween και τι γιορτάζουμε

Η γιορτή αυτή συγχέεται με τις ελληνικές Απόκριες, όμως διαφοροποιείται κατά πολύ από αυτές, καθώς το Halloween έχει περισσότερο μυστικιστική χροιά. Η προέλευση του Halloween έχει τις ρίζες της στο αρχαίο κέλτικο φεστιβάλ του «Samhain».Οι Κέλτες, γιόρταζαν την πρωτοχρονιά τους την 1η Νοέμβρη, καθώς σηματοδοτούσε το τέλος του θερισμού και του καλοκαιριού και την έναρξη του σκοτεινού χειμώνα.

Οι Κέλτες πίστευαν ότι τη νύχτα πριν τη νέα χρονιά, στις 31 του Οκτώβρη οι νεκροί μπορούσαν επιστρέψουν στη γη των ζωντανών για να γιορτάσουν με την οικογένεια ή τη φυλή τους. Κατά τη διάρκεια της γιορτής, άναβαν φωτιές, φορούσαν στολές από κεφάλια και δέρματα ζώων, και προσπαθούσαν να προβλέψουν τη μοίρα ο ένας του άλλου και να εξευμενίσουν τα κακά πνεύματα.

Στην Αμερική, το έθιμο ξεκίνησε με την διοργάνωση ορισμένων δημόσιων εορτασμών, στα πλαίσιο των οποίον οι παραβρισκόμενοι μοιράζονταν τρομακτικές ιστορίες και τοπικούς θρύλους. Κατά το δεύτερο μισό του 19ου αιώνα ένα νέο κύμα μετανάστευσης από την Ευρώπη προς την Αμερική, έφερε την άφιξη πολλών Ιρλανδών οι οποίοι συνέβαλαν σημαντικά στην εξάπλωση του εθίμου σε όλα τα μέρη των Ηνωμένων Πολιτειών.

Οι συμβολισμοί πίσω από τα χρώματα, τις κολοκύθες και τις σκανδαλιές

Με την πάροδο των αιώνων η γιορτή πήρε αρχικά «χριστιανικό χρώμα» και στη συνέχεια μετασχηματίστηκε από μια παγανιστική τελετή σε μέρα μεταμφιέσεων, με εύθυμες παρελάσεις και κεράσματα γλυκών σε παιδιά και ενήλικες..

Τα χρώματα που συνδέονται με τη γιορτή είναι το πορτοκαλί και το μαύρο. Το πορτοκαλί συμβολίζει τη φθινοπωρινή σοδειά και το μαύρο τον θάνατο και, γενικά, τον «άλλο κόσμο». Το σκανδαλιάρικο πνεύμα της βραδιάς και η αχαλίνωτη διασκέδαση επίσης πάει πολλά χρόνια πίσω. Από τον 18ο αιώνα στην Ιρλανδία και στα Highlands της Σκωτίας τη συγκεκριμένη μέρα συνήθιζαν να κάνουν φάρσες.

Τα φαναράκια, τα οποία λέγονται «jack-o-lanterns», είναι αναπόσπαστο στοιχείο των εορτασμών και χρησιμοποιούνται για να διώχνουν, υποτίθεται, μακριά τα κακά πνεύματα που, όπως είπαμε, πιστεύεται πως τη συγκεκριμένη ημέρα είναι ιδιαίτερα ενεργά.

Η ιστορία που συνδέεται με τα κεριά και τις κολοκύθες είναι αυτή του Τζακ, ενός ανθρώπου που του αρνήθηκαν την είσοδο και στον Παράδεισο και στην Κόλαση. Ο Τζακ κατάφερε να αιχμαλωτίσει τον διάβολο, ο οποίος, για να απελευθερωθεί, του υποσχέθηκε ότι δεν θα τον ενοχλήσει ποτέ. Έπειτα από μια άσωτη ζωή, ο Τζακ πέθανε και, βρίσκοντας τις πόρτες του Παραδείσου κλειστές, οδηγήθηκε αναγκαστικά στην Κόλαση.

Ο διάβολος, όμως, πιστός στην υπόσχεσή του, δεν τον δέχθηκε και του πέταξε ένα κάρβουνο από τις φωτιές της Κολάσεως, το οποίο ο Τζακ πήρε και το έβαλε μέσα σε ένα γογγύλι που είχε μαζί του για να τον βοηθά να βλέπει και από τότε τριγυρνά, ψάχνοντας να βρει ένας μέρος να ξεκουραστεί.

Μόδα... και στην Ελλάδα

Τα τελευταία χρόνια δειλά δειλά στο ελληνικό εμπόριο παρατηρείται μία τάση «υιοθέτησης» του Halloween , ωστόσο ο παραδοσιακός αμερικάνικος εορτασμός του στη χώρα μας είναι πάρα πολύ περιορισμένος. Στολές φαντασμάτων, σκελετοί, κολοκύθες γεμίζουν τα ράφια των εμπορικών.

Πιο θερμές προετοιμασίες πραγματοποιούν καφετέριες, εστιατόρια και μπαρ που βάζουν...ελληνιστί τα αποκριάτικα τους και διοργανώνουν «τρομακτικά» θεματικά πάρτι και events προσφέροντας μενού με επιρροές από το Halloween, όπως φαγητά με βάση την κολοκύθα και ποτά που «αχνίζουν». Πιο ευρηματικά και με μεγαλύτερη απήχηση είναι τα ζαχαροπλαστεία, τα οποία φτιάχνουν γλυκά, όπως cupcakes και τούρτες, με κλασικές φιγούρες που συναντώνται στην κουλτούρα του Halloween.