Η ΔΕΠΥ συνδέεται και με αυξημένο κίνδυνο παραβατικής συμπεριφοράς
Έρευνα στη Σουηδία δείχνει ότι η ΔΕΠΥ συνδέεται με αυξημένο κίνδυνο καταδίκης, όχι μόνο για τους πάσχοντες αλλά και για την οικογένειά τους.
Η ΔΕΠΥ συνδέεται με αυξημένο κίνδυνο παραβατικής συμπεριφοράς. Ωστόσο, νέα μεγάλη επιστημονική έρευνα από τη Σουηδία, που δημοσιεύεται στο Biological Psychiatry δείχνει πως ο κίνδυνος δεν αφορά μόνο όσους έχουν τη διαταραχή, αλλά επεκτείνεται και στα μέλη των οικογενειών τους. Η μελέτη υποστηρίζει ότι μέρος αυτής της συσχέτισης οφείλεται σε κοινές γενετικές βάσεις, οι οποίες φαίνεται να επηρεάζουν τόσο την πιθανότητα εμφάνισης ΔΕΠΥ όσο και την τάση για παραβατικότητα.
Η σύνδεση ανάμεσα στη ΔΕΠΥ και την παραβατική συμπεριφορά έχει καταγραφεί και παλαιότερα. Άτομα με τη διαταραχή έχουν αυξημένες πιθανότητες να εμπλακούν σε παράνομες πράξεις, να συλληφθούν ή να καταδικαστούν. Οι ειδικοί παρατηρούν ότι χαρακτηριστικά όπως η παρορμητικότητα, η δυσκολία συγκέντρωσης και η δυσκολία στη διαχείριση συμπεριφοράς μπορεί να συμβάλλουν σε αυτό. Παράλληλα, η ΔΕΠΥ έχει ισχυρό γενετικό υπόβαθρο, με σημαντικό ποσοστό κληρονομικότητας, όπως και η αντικοινωνική συμπεριφορά. Αυτό έκανε τους επιστήμονες να αναρωτηθούν μήπως υπάρχει κοινή γενετική ρίζα.
Τι δείχνει η μεγάλη σουηδική μελέτη
Όπως διαβάζουμε στο PsyPost, για να απαντήσουν, οι ερευνητές αξιοποίησαν εκτεταμένες βάσεις δεδομένων από τη Σουηδία, εξετάζοντας στοιχεία για πάνω από 1,5 εκατομμύριο ανθρώπους που γεννήθηκαν από τα τέλη της δεκαετίας του ’80 μέχρι τις αρχές του 2000. Εντόπισαν ποιοι είχαν διάγνωση ΔΕΠΥ ή θεραπεία και στη συνέχεια συνέκριναν τις καταδίκες για εγκλήματα, ξεκινώντας από την ηλικία όπου το άτομο θεωρείται ποινικά υπεύθυνο.
Μελετώντας διαφορετικούς τύπους συγγενικών σχέσεων —από μονοζυγωτικούς δίδυμους μέχρι ξαδέρφια τα αποτελέσματα ήταν ξεκάθαρα: όσο πιο στενή η συγγένεια με άτομο που έχει ΔΕΠΥ, τόσο μεγαλύτερη η πιθανότητα καταδίκης. Το υψηλότερο ποσοστό εντοπίστηκε σε μονοζυγωτικούς δίδυμους, ακολουθούμενους από αδέρφια και ετεροθαλή αδέρφια, ενώ οι πιο μακρινές συγγένειες είχαν μικρότερο αλλά υπαρκτό κίνδυνο. Το μοτίβο αυτό δείχνει ότι γενετικοί παράγοντες παίζουν καθοριστικό ρόλο.
Οι γυναίκες κινδυνεύουν περισσότερο
Παρότι τα ποσοστά είναι υψηλότερα στους άνδρες, η μελέτη έδειξε κάτι ιδιαίτερα ενδιαφέρον για τις γυναίκες: όταν μια γυναίκα έχει ΔΕΠΥ, η πιθανότητα εμπλοκής σε εγκληματικές πράξεις αυξάνεται αναλογικά περισσότερο σε σχέση με τους άνδρες. Οι επιστήμονες υποθέτουν πως αυτό ίσως συμβαίνει επειδή η ΔΕΠΥ στις γυναίκες συχνά δεν διαγιγνώσκεται έγκαιρα, ή εκδηλώνεται με τρόπους που παραβλέπονται, με αποτέλεσμα να παρουσιάζουν πιο σοβαρά συμπτώματα.
Το σημαντικό όμως είναι ότι η ύπαρξη κοινών γενετικών παραγόντων δεν σημαίνει ότι η παραβατική συμπεριφορά είναι προδιαγεγραμμένη ούτε ότι η ΔΕΠΥ «οδηγεί» στην εγκληματικότητα. Οι ειδικοί τονίζουν ότι η πλειονότητα των ανθρώπων με ΔΕΠ-Υ —και φυσικά των συγγενών τους— δεν έχει καμία εμπλοκή με το νόμο. Αντίθετα, η έρευνα υπογραμμίζει πως η κατανόηση αυτών των κινδύνων μπορεί να βοηθήσει στην έγκαιρη υποστήριξη παιδιών και οικογενειών, ώστε να μειωθούν μελλοντικοί κίνδυνοι και να βελτιωθούν οι προοπτικές τους.
