Νέα εποχή στην υποβοηθούμενη αναπαραγωγή: Κύτταρα δέρματος μετατράπηκαν σε γονιμοποιήσιμα ωάρια
Για πρώτη φορά κύτταρα δέρματος μετατράπηκαν σε ωάρια για εξωσωματική γονιμοποίηση.
Ερευνητές κατάφεραν για πρώτη φορά να χρησιμοποιήσουν ανθρώπινα κύτταρα δέρματος για να δημιουργήσουν ωάρια που μπορούν να γονιμοποιηθούν, ανοίγοντας το δρόμο για νέες θεραπείες της υπογονιμότητας. Αν και απαιτείται ακόμη πολλή έρευνα για να διαπιστωθεί η ασφάλεια και η αποτελεσματικότητα της μεθόδου, η δυνατότητα να παραχθούν ωάρια με το γενετικό υλικό της ίδιας της γυναίκας φαντάζει πλέον ρεαλιστική.
Η πρόκληση της υπογονιμότητας και οι νέες τεχνικές
Όπως διαβάζουμε στο IFL Science, η υπογονιμότητα επηρεάζει περίπου έναν στους έξι ενήλικες παγκοσμίως, και οι επιστήμονες προσπαθούν να κατανοήσουν τα αίτιά της. Μέχρι σήμερα, πάνω από 13 εκατομμύρια παιδιά έχουν γεννηθεί μέσω υποβοηθούμενης αναπαραγωγής, ενώ παράλληλα βελτιώνονται υπάρχουσες τεχνικές όπως η εξωσωματική γονιμοποίηση και η μεταφορά μιτοχονδρίων, η οποία επιτρέπει την αποφυγή κληρονομικών μιτοχονδριακών νοσημάτων.
Ένας συχνός λόγος υπογονιμότητας είναι η μειωμένη ποιότητα ή ο αριθμός των ωαρίων. Σε αυτές τις περιπτώσεις η συμβατική εξωσωματική γονιμοποίηση μπορεί να μην είναι επιλογή. Σύμφωνα με τη μελέτη που δημοσιεύεται στο Nature Communications μια εναλλακτική είναι η μεταφορά πυρήνα σωματικού κυττάρου, όπου ο πυρήνας ενός δότη αντικαθίσταται από τον πυρήνα ενός άλλου κυττάρου, όπως ενός κυττάρου δέρματος, δημιουργώντας ένα λειτουργικό ωάριο με το γενετικό υλικό του γονέα.
Η διαδικασία μετατροπής κυττάρων δέρματος σε ωάρια
Το βασικό εμπόδιο είναι ότι τα περισσότερα κύτταρα του ανθρώπινου σώματος περιέχουν δύο σετ χρωμοσωμάτων (μορίων DNA), ενώ τα αναπαραγωγικά κύτταρα έχουν μόνο ένα. Η ασφαλής αφαίρεση ενός σετ χρωμοσωμάτων πριν από τη μεταφορά πυρήνα είχε εφαρμοστεί μόνο σε ποντίκια, όχι σε ανθρώπους – μέχρι τώρα.
Στη νέα μελέτη οι ερευνητές εισήγαγαν πυρήνες κυττάρων δέρματος σε ωάρια δότριων από τα οποία είχε αφαιρεθεί ο δικός τους πυρήνας. Στη συνέχεια προκάλεσαν μια διαδικασία που ονόμασαν «μιτομείωσις» (μία σύντηξη των λέξεων μίτωση και μείωση). Παρόμοια με τη μίτωση, έχει σημαντικές διαφορές, καθώς απορρίπτεται ένα σετ χρωμοσωμάτων, δημιουργώντας κύτταρα με ένα σετ χρωμοσωμάτων.
Από αυτή τη διαδικασία δημιουργήθηκαν 82 λειτουργικά ωάρια, τα οποία γονιμοποιήθηκαν στο εργαστήριο με σπερματοζωάρια. Περίπου 9% εξελίχθηκαν σε βλαστοκύστες (πρώιμο στάδιο ανάπτυξης εμβρύου) μετά από έξι ημέρες. Η καλλιέργεια δεν συνεχίστηκε καθώς σε συνήθη εξωσωματική γονιμοποίηση αυτό θα ήταν το στάδιο μεταφοράς στη μήτρα.
Οι δυνατότητες και οι προκλήσεις για το μέλλον
Οι επιστήμονες τονίζουν ότι το ποσοστό επιτυχίας ήταν χαμηλό και απαιτούνται εκτενείς μελλοντικές μελέτες για βελτιστοποίηση πριν τη χρήση σε κλινική εφαρμογή. Παρά ταύτα, η μελέτη δείχνει ότι η μεταφορά πυρήνα σωματικών κυττάρων στον άνθρωπο είναι εφικτή. Φυσικά υπάρχουν σημαντικά ζητήματα ασφάλειας, αλλά η έρευνα αποτελεί βήμα προς τη δυνατότητα να αποκτήσουν πολλές γυναίκες παιδιά με το δικό τους γενετικό υλικό.
