Ο αλγόριθμος του X (πρώην Twitter) επηρεάζει τις πολιτικές απόψεις των χρηστών

Μια νέα επιστημονική μελέτη που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Nature αναφέρει ότι ο αλγόριθμος προβολής περιεχομένου της πλατφόρμας X (πρώην Twitter) δεν λειτουργεί αμερόληπτα, αλλά μπορεί να επηρεάσει τις πολιτικές απόψεις των χρηστών. Μάλιστα, η ενεργοποίησή του φάνηκε να μετατοπίζει τις απόψεις προς πιο συντηρητικές κατευθύνσεις, ενώ η απενεργοποίησή του δεν ανέστρεψε την αλλαγή.

Ο αλγόριθμος και η δύναμη της «έξυπνης» επιμέλειας

Η εν λόγω πλατφόρμα αποτελεί βασικό πεδίο πολιτικής ενημέρωσης και δημόσιου διαλόγου στις ΗΠΑ. Οι χρήστες μπορούν να επιλέξουν ανάμεσα σε δύο τρόπους προβολής αναρτήσεων: τη χρονολογική ροή, όπου εμφανίζονται μόνο οι λογαριασμοί που ήδη ακολουθούν, και την αλγοριθμική ροή, η οποία προτείνει περιεχόμενο με βάση μαθηματικά μοντέλα που στοχεύουν στη μέγιστη αλληλεπίδραση.

Η ερευνητική ομάδα θέλησε να εξετάσει εάν αυτή η «έξυπνη» επιμέλεια περιεχομένου έχει αντίκτυπο στον τρόπο που οι πολίτες αντιλαμβάνονται την πολιτική πραγματικότητα. Προηγούμενες μελέτες, μεταξύ άλλων σε συνεργασία με τη Meta κατά την προεκλογική περίοδο του 2020, είχαν δείξει ότι η απενεργοποίηση αλγορίθμων δεν άλλαζε αισθητά τις πολιτικές στάσεις. Ωστόσο, δεν είχε ερευνηθεί επαρκώς τι συμβαίνει όταν ο αλγόριθμος ενεργοποιείται.

Πώς διεξήχθη η μελέτη

Στα πειράματα συμμετείχαν 4.965 ενεργοί χρήστες της πλατφόρμας από τις ΗΠΑ. Περίπου το 46% δήλωναν Δημοκρατικοί και το 21% Ρεπουμπλικάνοι. Οι συμμετέχοντες χωρίστηκαν τυχαία: άλλοι χρησιμοποίησαν αποκλειστικά αλγοριθμική ροή και άλλοι χρονολογική. Στην αρχή και στο τέλος του πειράματος συμπλήρωσαν αναλυτικά ερωτηματολόγια για τις πολιτικές τους απόψεις, τις συνήθειες ενημέρωσης και την ψυχολογική τους κατάσταση.

Τα αποτελέσματα ήταν αποκαλυπτικά. Όσοι εκτέθηκαν στην αλγοριθμική ροή έδειξαν αυξημένη ενασχόληση με την πλατφόρμα – περισσότερα «likes», κοινοποιήσεις και σχόλια. Παράλληλα, οι απόψεις τους μετατοπίστηκαν ελαφρώς αλλά σταθερά προς πιο συντηρητικές θέσεις. Θέματα όπως η μετανάστευση και ο πληθωρισμός, που αποτελούν κεντρικά ζητήματα για τους Ρεπουμπλικάνους, άρχισαν να αποκτούν μεγαλύτερη σημασία για τους συγκεκριμένους συμμετέχοντες.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το γεγονός ότι οι συμμετέχοντες έγιναν πιο επικριτικοί απέναντι στις ποινικές έρευνες εις βάρος του Donald Trump, εκφράζοντας συχνότερα την άποψη ότι ήταν άδικες ή πολιτικά υποκινούμενες. Παράλληλα, καταγράφηκε μετατόπιση και στη στάση τους απέναντι στον πόλεμο στην Ουκρανία, με ορισμένους να υιοθετούν θέσεις λιγότερο επικριτικές προς τη Μόσχα.

Αν και τα στατιστικά μεγέθη της αλλαγής θεωρούνται μικρά, οι ερευνητές επισημαίνουν ότι παρατηρήθηκαν μέσα σε μόλις επτά εβδομάδες. Στην πραγματική ζωή, οι περισσότεροι χρήστες εκτίθενται σε αλγοριθμικές ροές για χρόνια. Το εύρημα, λοιπόν, αποκτά ιδιαίτερη σημασία αν αναλογιστεί κανείς τη μακροχρόνια επίδραση.

Η ανάλυση των ίδιων των αναρτήσεων έδειξε ότι ο αλγόριθμος προωθούσε συχνότερα περιεχόμενο με συντηρητική χροιά και αναρτήσεις πολιτικών ακτιβιστών. Αντίθετα, περιεχόμενο από παραδοσιακά μέσα ενημέρωσης εμφανιζόταν λιγότερο συχνά στην αλγοριθμική ροή σε σχέση με τη χρονολογική. Με άλλα λόγια, δεν αλλάζει μόνο η σειρά προβολής, αλλά και το είδος της πληροφορίας που φτάνει στον χρήστη.

Γιατί η αλλαγή δεν αντιστρέφεται εύκολα

Το πιο εντυπωσιακό εύρημα ήταν η «ασυμμετρία» του αποτελέσματος. Όταν οι χρήστες επέστρεψαν στη χρονολογική ροή, οι πολιτικές τους απόψεις δεν επανήλθαν. Οι ερευνητές εκτιμούν ότι αυτό οφείλεται στο γεγονός πως, όσο ο αλγόριθμος ήταν ενεργός, οι χρήστες άρχισαν να ακολουθούν νέους λογαριασμούς – συχνά πολιτικά φορτισμένους. Έτσι, ακόμη και χωρίς τον αλγόριθμο, η καθημερινή τους πληροφορία είχε ήδη αλλάξει.

Παρά τους όποιους περιορισμούς η μελέτη –η οποία χρηματοδοτήθηκε από δημόσιους πόρους και πραγματοποιήθηκε χωρίς συνεργασία με την εταιρεία– ενισχύει την άποψη ότι οι ψηφιακοί μηχανισμοί επιλογής περιεχομένου δεν είναι απλώς τεχνικά εργαλεία, αλλά παράγοντες που μπορούν να διαμορφώσουν την πολιτική σκέψη.