Οι γυναίκες είναι πολύ πιο επιθετικές στους τελευταίους μήνες της εγκυμοσύνης, σύμφωνα με έρευνα

Η εγκυμοσύνη συχνά περιγράφεται ως μια περίοδος αυξημένης ευαλωτότητας. Το σώμα της γυναίκας αλλάζει, η κόπωση μεγαλώνει και η καθημερινότητα απαιτεί περισσότερη προσοχή. Για χρόνια, η επικρατούσα άποψη στην ψυχολογία ήταν ότι αυτή η κατάσταση οδηγεί τις γυναίκες σε μεγαλύτερη προσπάθεια για αποφυγή κινδύνων και συγκρούσεων. Ωστόσο, νέα έρευνα δείχνει ότι τουλάχιστον σε κοινωνικές καταστάσεις όπου διακυβεύονται πόροι, η πραγματικότητα μπορεί να είναι εντελώς διαφορετική.

Η νέα μελέτη, που δημοσιεύτηκε στο British Journal of Psychology, εξετάζει πώς γυναίκες στο τελευταίο στάδιο της εγκυμοσύνης και αμέσως μετά τον τοκετό αντιδρούν σε κοινωνική «απειλή». Αντί να γίνονται πιο υποχωρητικές, όπως θα περίμενε κανείς, οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι τείνουν να προστατεύουν πιο αποφασιστικά ό,τι θεωρούν πολύτιμο, ακόμη κι όταν απέναντί τους βρίσκονται άτομα που φαίνονται εκφοβιστικά.

Όπως διαβάζουμε στο PsyPost, η λογική πίσω από αυτή την έρευνα βασίζεται στην εξελικτική ιστορία του ανθρώπου. Τα ανθρώπινα βρέφη γεννιούνται εξαιρετικά εξαρτημένα και χρειάζονται μακροχρόνια φροντίδα για να επιβιώσουν. Σε περιβάλλοντα όπου οι απώλειες ήταν συχνές, οι γονείς έπρεπε να αναπτύξουν μηχανισμούς αξιολόγησης κινδύνων, όχι μόνο για τη δική τους ασφάλεια αλλά και για τη διασφάλιση των απαραίτητων πόρων.

Γιατί περιμέναμε περισσότερη υποχωρητικότητα

Σύμφωνα με ψυχολογικές θεωρίες, οι άνθρωποι σταθμίζουν συνεχώς το πόσο απειλητική είναι μια κατάσταση και το κατά πόσο μπορούν να την αντιμετωπίσουν. Όταν η απειλή φαίνεται μεγαλύτερη από τις δυνατότητες άμυνας, συνήθως επιλέγεται η υποχώρηση. Στην εγκυμοσύνη, όπου η κινητικότητα μειώνεται και το σώμα επιβαρύνεται, η θεωρία αυτή οδηγούσε στο συμπέρασμα ότι οι γυναίκες θα απέφευγαν κάθε είδους αντιπαράθεση.

Παλαιότερες έρευνες ενίσχυαν αυτή την εικόνα, δείχνοντας ότι οι έγκυες γυναίκες είναι πιο ευαίσθητες σε σημάδια κινδύνου, όπως θυμωμένα ή φοβισμένα πρόσωπα. Το ερώτημα, όμως, ήταν αν αυτή η αυξημένη επαγρύπνηση μεταφράζεται και σε πιο παθητική συμπεριφορά στην πράξη, ειδικά όταν πρόκειται για ανταγωνιστικές καταστάσεις.

Το πείραμα που δοκίμασε τα όρια της κοινωνικής απειλής

Για να το εξετάσουν, οι ερευνητές χρησιμοποίησαν ένα πείραμα στο οποίο συμμετείχαν 139 γυναίκες: 86 βρίσκονταν στην περιγεννητική περίοδο και 53 αποτέλεσαν ομάδα ελέγχου. Οι έγκυες γυναίκες εξετάστηκαν τόσο στο τρίτο τρίμηνο όσο και έναν μήνα μετά τον τοκετό, ώστε να φανεί αν η συμπεριφορά αλλάζει με τον χρόνο.

Στο πείραμα, οι συμμετέχουσες έπρεπε να μοιράσουν ένα μικρό χρηματικό ποσό με «συνεργάτες», γνωρίζοντας ότι αν η πρόταση απορριφθεί, δεν κερδίζει κανείς τίποτα. Οι συνεργάτες παρουσιάζονταν μόνο ως φωτογραφίες ανδρικών προσώπων, τα οποία είχαν τροποποιηθεί ώστε να φαίνονται περισσότερο ή λιγότερο απειλητικά. Η επιλογή να προσφέρεις περισσότερα σε έναν «τρομακτικό» συνομιλητή θεωρείται ένδειξη υποχωρητικότητας.

Οι γυναίκες που δεν ήταν έγκυες ακολούθησαν την αναμενόμενη στρατηγική: έδιναν περισσότερα σε όσους έμοιαζαν απειλητικοί, προσπαθώντας να αποφύγουν μια σύγκρουση. Οι γυναίκες όμως στην περιγεννητική περίοδο έκαναν το αντίθετο. Αντί να «πληρώνουν» για ασφάλεια, κρατούσαν πιο σφιχτά τους πόρους τους, δείχνοντας μικρότερη ευαισθησία στον εκφοβισμό.

Μητρική άμυνα: ένα εξελικτικό ένστικτο;

Το φαινόμενο ήταν εντονότερο πριν τον τοκετό, όταν οι σωματικές και ψυχολογικές απαιτήσεις είναι στο αποκορύφωμά τους. Οι ερευνητές μιλούν για μια μορφή ανθρώπινης «μητρικής άμυνας», αντίστοιχη με τη μητρική επιθετικότητα που παρατηρείται σε πολλά θηλαστικά. Η προτεραιότητα δεν είναι η αποφυγή της έντασης, αλλά η εξασφάλιση των απαραίτητων για την οικογένεια.

Αν και η μελέτη είχε περιορισμούς —όπως το ότι επρόκειτο για ένα τεχνητό πείραμα, που εξέτασε αλληλεπιδράσεις μόνο με άνδρες— ανοίγει ένα νέο παράθυρο στην κατανόηση της εγκυμοσύνης. Υποδηλώνει ότι αυτή η περίοδος δεν χαρακτηρίζεται μόνο από ευαλωτότητα, αλλά και από μια ενισχυμένη τάση προστασίας και διεκδίκησης, όταν διακυβεύεται το μέλλον του παιδιού.