Οι κάτοικοι εμπόλεμων περιοχών έχουν αυξημένα  προβλήματα ψυχικής υγείας

Η συνεχιζόμενη ένοπλη σύγκρουση στη Γάζα έχει αφήσει το μεγαλύτερο μέρος του ενήλικου πληθυσμού με σοβαρά προβλήματα ψυχικής υγείας, όπως έντονο άγχος, κατάθλιψη και μετατραυματικό στρες. Μια πρόσφατη μελέτη που δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Conflict and Health αποκαλύπτει το μέγεθος της ψυχολογικής κρίσης και φωτίζει την ανάγκη για άμεση δράση.

Η αθέατη πλευρά του πολέμου

Οι συνέπειες του πολέμου δεν περιορίζονται στη φυσική καταστροφή. Οι υποδομές καταστρέφονται, οι άνθρωποι εκτοπίζονται και οι κοινότητες βυθίζονται σε διαρκή ανασφάλεια. Αυτό δημιουργεί βαθιές και συχνά αόρατες ψυχικές πληγές. Οι διαταραχές όπως η κατάθλιψη και το άγχος αυξάνονται σε περιοχές συγκρούσεων, καθώς οι κάτοικοι βιώνουν συνεχή φόβο, απώλεια αγαπημένων προσώπων και αίσθηση εγκατάλειψης. Το μετατραυματικό στρες είναι επίσης συχνό, προκαλώντας ανεπιθύμητες αναμνήσεις, συναισθηματική αποξένωση και έντονη σωματική εγρήγορση που δυσκολεύει τον ύπνο και τη συγκέντρωση.

Πριν από την κλιμάκωση της σύγκρουσης τον Οκτώβριο του 2023, οι κάτοικοι της Γάζας ήδη αντιμετώπιζαν έντονο ψυχολογικό στρες. Δεκαετίες οικονομικής δυσχέρειας, περιορισμένης κινητικότητας και επαναλαμβανόμενων στρατιωτικών επιχειρήσεων είχαν δημιουργήσει έναν ιδιαίτερα ευάλωτο πληθυσμό. Προηγούμενες έρευνες είχαν δείξει ότι μεγάλο μέρος των ενηλίκων και των παιδιών ήδη είχε εκδηλώσει συμπτώματα κατάθλιψης και άγχους, πριν από την τελευταία κλιμάκωση.

Ψυχικά τραύματα και στατιστικά σοκ

Η τρέχουσα σύγκρουση επιδεινώνει δραματικά την κατάσταση. Πολλοί κάτοικοι έχουν εκτοπιστεί σε προσωρινές κατασκηνώσεις, ενώ η καταστροφή νοσοκομείων και βασικών υποδομών περιορίζει την πρόσβαση σε ιατρική και ψυχολογική φροντίδα. Η καταγραφή της πραγματικής ψυχολογικής πίεσης που αντιμετωπίζει ο πληθυσμός είναι επείγουσα για τους ειδικούς δημόσιας υγείας, προκειμένου να σχεδιαστούν αποτελεσματικά προγράμματα ανθρωπιστικής βοήθειας και μελλοντικές παρεμβάσεις.

Μέσα από μια διαδικτυακή έρευνα που διεξήχθη μεταξύ Νοεμβρίου 2024 και Ιανουαρίου 2025, οι ερευνητές συγκέντρωσαν στοιχεία από 405 ενήλικες. Οι συμμετέχοντες απάντησαν σε ερωτήσεις σχετικά με προσωπικά δεδομένα, επίπεδο εκπαίδευσης, αλλά και συγκεκριμένες εμπειρίες, όπως απώλεια συγγενών, παρακολούθηση τραυματισμών ή αναγκαστική μετεγκατάσταση.

Οι αριθμοί συγκλονίζουν: περίπου το 73% των συμμετεχόντων ανέφεραν μέτρια έως σοβαρή κατάθλιψη, ενώ το 65% αντιμετώπιζε σοβαρά συμπτώματα άγχους. Το μετατραυματικό στρες ήταν ακόμη πιο διαδεδομένο, με το 83,5% να πληροί τα διαγνωστικά κριτήρια για πιθανή διαταραχή. Σχεδόν οι μισοί συμμετέχοντες (54%) παρουσίαζαν ταυτόχρονα σοβαρή κατάθλιψη, άγχος και μετατραυματικό στρες, υποδεικνύοντας ότι ο χρόνιος πόνος καταρρακώνει την ικανότητα συναισθηματικής αυτορρύθμισης.

Η ανάλυση έδειξε ότι η απώλεια οικογενειακού μέλους διπλασίαζε τις πιθανότητες εμφάνισης κατάθλιψης και άγχους, ενώ η παρακολούθηση βίας αύξανε τρεις φορές την πιθανότητα σοβαρών συμπτωμάτων. Τα δεδομένα επηρεάζει σημαντικά και η γεωγραφική θέση: οι κάτοικοι του βόρειου τμήματος, που υπέστη έντονες στρατιωτικές επιχειρήσεις, εμφάνιζαν υψηλότερα επίπεδα κατάθλιψης και άγχους. Η ηλικία έπαιξε ρόλο: οι μεγαλύτεροι ενήλικες ανέπτυσσαν λιγότερα συμπτώματα κατάθλιψης και τραύματος, πιθανώς λόγω ψυχολογικής ανθεκτικότητας, αλλά παρουσίαζαν υψηλότερο άγχος λόγω φυσικών περιορισμών και ασταθούς ιατρικής υποδομής.

Η ανάγκη για διεθνή στήριξη

Παρά τις όποιες αδυναμίες, η μελέτη υπογραμμίζει την έκταση της ψυχικής κρίσης και την ανάγκη για διεθνή στήριξη και ολοκληρωμένα προγράμματα ψυχολογικής φροντίδας.