Φάρμακο τύπου Ozempic δείχνει υποσχόμενα αποτελέσματα κατά του αλκοολισμού

Η οριστική αντιμετώπιση του αλκοολισμού φαίνεται πως είναι πολύ κοντά χάρη σε φάρμακα που ήδη χρησιμοποιούνται για τον διαβήτη και την παχυσαρκία. Έρευνα που δημοσιεύθηκε στο eBioMedicine δείχνει ότι η φαρμακευτική ουσία τιρζεπατίδη μπορεί να μειώσει την κατανάλωση αλκοόλ και να εμποδίσει συμπεριφορές υποτροπής σε πειραματόζωα. Τα αποτελέσματα υποδεικνύουν ότι η στόχευση των ορμονών που ρυθμίζουν τον μεταβολισμό μπορεί μελλοντικά να αποτελέσει νέο εργαλείο στη θεραπεία της εξάρτησης από το αλκοόλ, ανοίγοντας δρόμους που δεν βασίζονται στα παραδοσιακά φάρμακα.

Από τον διαβήτη στον αλκοολισμό

Όπως διαβάζουμε στο PsyPost, ο αλκοολισμός παραμένει μια κατάσταση, με περιορισμένες επιλογές φαρμακευτικής παρέμβασης. Τα υπάρχοντα φάρμακα αποδίδουν αλλά μόνο σε ορισμένους ασθενείς και δεν συνταγογραφούνται ευρέως. Αυτό το κενό έχει οδηγήσει ερευνητές να εξετάσουν νέες στρατηγικές, εστιάζοντας σε συστήματα του σώματος πέρα από τον εγκέφαλο και την παραδοσιακή ψυχιατρική προσέγγιση.

Μια πρόσφατη τάση είναι η μελέτη φαρμάκων που μιμούνται ορμόνες του γαστρεντερικού σωλήνα. Αυτές οι φυσικές ουσίες ελέγχουν τα επίπεδα σακχάρου στο αίμα και την αίσθηση κορεσμού μετά το γεύμα. Φάρμακα όπως η σεμαγλουτίδη μιμούνται την ορμόνη GLP-1, ενώ η τιρζεπατίδη έχει διπλή δράση, ενεργοποιώντας ταυτόχρονα τον υποδοχέα της GLP-1 και έναν δεύτερο υποδοχέα για την ορμόνη GIP. Η ταυτόχρονη ενεργοποίηση δύο οδών συχνά επιφέρει ισχυρότερα μεταβολικά αποτελέσματα σε σχέση με τα φάρμακα μονής ορμόνης.

Μπλοκάροντας την ανταμοιβή του εγκεφάλου

Η ομάδα των ερευνητών εξέτασε συστηματικά πώς η τιρζεπατίδη επηρεάζει διαφορετικά πρότυπα κατανάλωσης αλκοόλ στα ζώα. Σε πειράματα με αρσενικά ποντίκια, η χορήγηση αλκοόλ συνήθως προκαλεί έκκριση ντοπαμίνης στον εγκέφαλο, ενισχύοντας την αίσθηση ευχαρίστησης. Ωστόσο, όταν τα ποντίκια έλαβαν τιρζεπατίδη πριν από το αλκοόλ, αυτή η έκρηξη ντοπαμίνης μειώθηκε σημαντικά, υποδεικνύοντας ότι το φάρμακο μπλοκάρει την «χημική ανταμοιβή» που συνδέεται με το ποτό.

Η επίδραση επιβεβαιώθηκε ακόμα και όταν οι ερευνητές χορήγησαν το αλκοόλ απευθείας σε μια βασική περιοχή του εγκεφάλου, τον επικλινή πυρήνα. Τα ζώα δεν εμφάνιζαν πλέον προτίμηση για το περιβάλλον που συνδεόταν με το αλκοόλ, ούτε μετά από περίοδο δύο εβδομάδων αποχής, ούτε όταν ξαναεκτέθηκαν σε αρώματα που είχαν προηγουμένως συνδεθεί με το ποτό. Η τιρζεπατίδη φάνηκε να μειώνει τη συμπεριφορά υποτροπής, εμποδίζοντας τη σύνδεση περιβάλλοντος και ανταμοιβής.

Η επίδραση παρατηρήθηκε και σε αρουραίους, όπου μία μόνο δόση μείωσε κατά περισσότερο από 50% την κατανάλωση αλκοόλ και προτίμηση σε σχέση με το νερό. Σε πειράματα που προσομοίωναν binge drinking, η τιρζεπατίδη περιόρισε σημαντικά την έντονη κατανάλωση και στα δύο φύλα. Επιπλέον, η χορήγηση πριν από την επαναφορά αλκοόλ σε περιόδους αποχής απέτρεψε τη συνήθη αύξηση κατανάλωσης, υποδηλώνοντας αποτελεσματική πρόληψη υποτροπής.

Σε μακροχρόνια χρήση δύο εβδομάδων, οι αρουραίοι διατήρησαν μειωμένη κατανάλωση χωρίς ανοχή στο φάρμακο. Παράλληλα, σημειώθηκαν θετικές μεταβολικές αλλαγές: μείωση βάρους ήπατος, λιπώδους ιστού και φλεγμονωδών πρωτεϊνών στο αίμα. Τα ευρήματα υποδεικνύουν ότι η τιρζεπατίδη μπορεί να ωφελεί παράλληλα τον εγκέφαλο και το σώμα, που σημαίνει πως είναι ιδανική για ασθενείς με αλκοολισμό και συνοδές μεταβολικές διαταραχές.

Μικρές αλλαγές στην εγκεφαλική δραστηριότητα και στις πρωτεΐνες του DNA (ιστόνες) του πλευρικού διαφράγματος υποδεικνύουν πως το φάρμακο μπορεί να επηρεάζει γονιδιακή έκφραση σχετική με την επιθυμία για ποτό. 

Μακροπρόθεσμη ελπίδα για νέα θεραπευτική αγωγή

Αν και πορίσματα της έρευνας είναι ενθαρρυντικά, σε αυτή τη φάση η έρευνα περιορίστηκε σε αρσενικά ζώα, που σημαίνει ότι θα πρέπει τα πειράματα να επαναληφθούν και με θηλυκά. Επιπλέον, η μείωση όρεξης και βάρους θα πρέπει να παρακολουθείται σε ανθρώπους που δεν χρειάζονται απώλεια κιλών. Επιπλέον, σύμφωνα με την καθηγήτρια Elisabet Jerlhag Holm, «δεν πρόκειται ακόμα για νέα θεραπεία κατά του αλκοολισμού, αλλά τα αποτελέσματα ενισχύουν την άποψη ότι η στόχευση αυτών των νευρωνικών συστημάτων αξίζει περαιτέρω μελέτη». Το επόμενο στάδιο, οι κλινικές δοκιμές σε ανθρώπους, είναι που θα καθορίσουν τελικά αν η τιρζεπατίδη μπορεί να γίνει ένα χρήσιμο εργαλείο στη μάχη με την εξάρτηση από το αλκοόλ.