Οι νέες στατιστικές για τα ατυχήματα μοτοσικλετιστών σοκάρουν: ΗΠΑ, Ευρώπη και η εικόνα στην Ελλάδα

Τα πιο πρόσφατα στοιχεία για τους θανάτους μοτοσικλετιστών στις ΗΠΑ είναι πλέον διαθέσιμα και η πραγματικότητα που περιγράφουν είναι πιο σύνθετη απ’ όσο φαίνεται με μια πρώτη ματιά. Ο συνολικός αριθμός των νεκρών ανέβηκε οριακά, οι τραυματισμοί μειώθηκαν ελαφρά και πίσω από κάθε στατιστική κρύβεται μια ανησυχία που διατρέχει ολόκληρη τη μοτοσικλετιστική κοινότητα. Τα δεδομένα αφορούν αποκλειστικά το 2023 και καλύπτουν όλες τις πολιτείες, την Ουάσιγκτον και το Πουέρτο Ρίκο.

Το 2023 έχασαν τη ζωή τους 6.335 μοτοσικλετιστές, έναντι 6.251 την προηγούμενη χρονιά. Η αύξηση του 1% μπορεί να μοιάζει μικρή, όμως αποκαλύπτει μια σταθερή τάση που συνεχίζει να επιβαρύνει το οδικό δίκτυο των ΗΠΑ. Την ίδια στιγμή, οι τραυματισμοί μειώθηκαν οριακά από 82.690 σε 82.564. Παρά τις μικρές διακυμάνσεις, το συμπέρασμα παραμένει το ίδιο: ο κίνδυνος παραμένει υψηλός.

Αν συγκρίνουμε τη θνησιμότητα των μοτοσικλετών με αυτή των αυτοκινήτων, το χάσμα σοκάρει. Ανά 100 εκατομμύρια διανυθέντα μίλια, η θνησιμότητα για μοτοσικλέτες φτάνει το 31,39%, ενώ για τα επιβατικά οχήματα περιορίζεται στο 1,13%. Η μοτοσικλέτα εξακολουθεί να είναι ένα όχημα υψηλού ρίσκου, ακόμη και για τους πιο προσεκτικούς αναβάτες.

Πρόσεχε όταν στρίβεις αριστερά

Ένα από τα πιο εντυπωσιακά στοιχεία του 2023 αφορά τις συγκρούσεις δύο οχημάτων. Το 46% των θανατηφόρων δυστυχημάτων με μοτοσικλέτα προήλθε από όχημα που στρίβει αριστερά ενώ η μοτοσικλέτα κινείται ευθεία. Αυτό μεταφράζεται σε 1.573 νεκρούς μοτοσικλετιστές μέσα σε έναν χρόνο. Άλλες 709 θανατηφόρες συγκρούσεις σημειώθηκαν όταν και τα δύο οχήματα κινούνταν ευθεία.

Στις μετωπικές συγκρούσεις καταγράφεται το 79% των θανάτων μοτοσικλετιστών, ενώ τα χτυπήματα από πίσω αποτελούν μόλις 6%. Η απουσία σαφών στοιχείων για πλευρικές συγκρούσεις αφήνει ερωτήματα, όμως η κυριαρχία των μετωπικών επιβεβαιώνει πόσο ευάλωτοι παραμένουν οι αναβάτες.

Η μυρωδιά του αλκοόλ

Το αλκοόλ συνεχίζει να αποτελεί καθοριστικό παράγοντα στους θανάτους μοτοσικλετιστών. Το 26% όσων σκοτώθηκαν είχαν BAC 0.08 g/dL ή περισσότερο, ενώ 7% είχαν χαμηλότερα, αλλά μετρήσιμα επίπεδα αλκοόλ στο αίμα. Τα υψηλότερα ποσοστά καταγράφονται σε ηλικίες 35–39 και 45–54 ετών, ενώ η σύγκριση με τους οδηγούς αυτοκινήτων δείχνει ότι το 24% των θανάτων εκεί αφορά όδηγούς με αλκοόλ στο αίμα τους στα "νόμιμα" όρια.

Σε μονο-οχηματικά δυστυχήματα η εικόνα είναι ακόμη πιο έντονη: το 41% των νεκρών αναβατών ήταν υπό την επήρεια αλκοόλ. Το 2023 καταγράφηκαν 2.171 τέτοιοι θάνατοι, ελαφρώς λιγότεροι από τους 2.267 του 2022.

Το κράνος: απαραίτητο, αλλά όχι πανάκεια

Το 73,8% των Αμερικανών μοτοσικλετιστών φορούσαν κράνος συμβατό με τις προδιαγραφές DOT το 2023. Ωστόσο, μόνο το 55% όσων πέθαναν υπό την επήρεια αλκοόλ φορούσαν κράνος, έναντι 70% όσων δεν είχαν αλκοόλ στο αίμα. Οι πολιτείες με χαλαρή ή ανύπαρκτη νομοθεσία για κράνος καταγράφουν και τα υψηλότερα ποσοστά θανάτων χωρίς προστασία. Στο Ιλινόις το 60% των νεκρών μοτοσικλετιστών δεν φορούσε κράνος, ενώ στην Ιντιάνα το ποσοστό φτάνει το 70%.

Συνολικά, το 35% όσων πέθαναν δεν φορούσαν κράνος. Τα στατιστικά ομολογούν αυτό που όλοι γνωρίζουν: σώζει ζωές, αλλά δεν εξαλείφει τον κίνδυνο.

Πού και πότε συμβαίνουν τα δυστυχήματα

Το 65% των θανατηφόρων δυστυχημάτων συμβαίνουν σε αστικές περιοχές και το 35% σε αγροτικές. Το εντυπωσιακότερο όμως στοιχείο είναι ότι το 63% των θανατηφόρων περιστατικών δεν συμβαίνουν σε διασταυρώσεις, παρά την καθολική αντίληψη ότι αποτελούν το πιο επικίνδυνο σημείο για μοτοσικλετιστές.

Οι καιρικές συνθήκες σπάνια παίζουν ρόλο: το 97% των δυστυχημάτων συμβαίνει με καλό ή συννεφιασμένο καιρό. Το 56% συμβαίνει μέρα, 39% νύχτα, ενώ το υπόλοιπο 5% μοιράζεται ανάμεσα σε αυγή και σούρουπο.

Τι συμβαίνει στην Ευρώπη: Μια τριπλή ματιά σε Γερμανία, Αγγλία και Σουηδία

Η εικόνα στις ΗΠΑ συγκρίνεται συχνά με την Ευρώπη, όπου η οδική ασφάλεια έχει προχωρήσει σημαντικά τα τελευταία χρόνια, αλλά όχι πάντα με τον ίδιο ρυθμό.

Γερμανία

Η Γερμανία καταγράφει τακτικά μικρές μειώσεις στους θανάτους μοτοσικλετιστών, με υψηλά ποσοστά χρήσης κράνους και αυστηρούς κανόνες οδηγικής εκπαίδευσης. Τα περισσότερα δυστυχήματα συμβαίνουν σε επαρχιακούς δρόμους, όπου οι ταχύτητες είναι υψηλές και οι εκπλήξεις συχνές. Η συμμόρφωση στη χρήση κράνους ξεπερνά το 96%, κάτι που λειτουργεί ως αντίβαρο στον κίνδυνο.

Αγγλία (Ηνωμένο Βασίλειο)

Το Ηνωμένο Βασίλειο έχει καταφέρει μακροπρόθεσμη μείωση των θανάτων δικυκλιστών, όμως το 2023 σημειώθηκε μια μικρή άνοδος. Η πλειονότητα των δυστυχημάτων συμβαίνει σε δρόμους εκτός πόλεων, όπου οι υψηλές ταχύτητες και τα λάθη ορατότητας διαδραματίζουν κεντρικό ρόλο.

Σουηδία

Η Σουηδία, παρά το Vision Zero, εξακολουθεί να αντιμετωπίζει δυσανάλογα ποσοστά θανάτων μοτοσικλετιστών σε σχέση με τον αριθμό των δικύκλων στο δρόμο. Οι περισσότερες συγκρούσεις συμβαίνουν σε καλές συνθήκες και σε δρόμους εκτός πόλεων, με την υπερβολική ταχύτητα να διαδραματίζει ισχυρό ρόλο.

Η Ελλάδα τα τελευταία πέντε χρόνια: Μια πραγματικότητα που προβληματίζει

Η Ελλάδα παρουσιάζει μια επίμονη και ανησυχητική ιδιαιτερότητα: οι μοτοσικλετιστές αποτελούν πολύ μεγαλύτερο ποσοστό των θυμάτων τροχαίων σε σχέση με την υπόλοιπη Ευρώπη. Η συνολική εικόνα των τελευταίων ετών αποτυπώνεται ως εξής:

• 2019: 694 θάνατοι συνολικά

• 2020: 584 θάνατοι (μείωση λόγω lockdown)

• 2021: 624 θάνατοι

• 2022: 654 θάνατοι

• 2023: 646 θάνατοι

Το 2023, από τους 646 νεκρούς, 242 ήταν μοτοσικλετιστές — δηλαδή 38% όλων των θυμάτων. Για σύγκριση, ο μέσος όρος της Ευρώπης είναι περίπου 18%. Στις κατοικημένες περιοχές, το ποσοστό ανεβαίνει έως και 45%, κάτι που δείχνει ότι η καθημερινή αστική μετακίνηση αποτελεί έναν από τους πιο επικίνδυνους παράγοντες για τους Έλληνες αναβάτες.

Η χρήση κράνους παραμένει σοβαρό πρόβλημα. Έρευνες δείχνουν ότι 69% των μοτοσικλετιστών που σκοτώθηκαν δεν φορούσαν κράνος, ποσοστό εξαιρετικά υψηλό σε σχέση με τον ευρωπαϊκό μέσο όρο (~3% μη συμμόρφωση).

Παρά τη βελτίωση που είχε σημειωθεί σε παλιότερες δεκαετίες, οι τελευταίες χρονιές δεν παρουσιάζουν σταθερή μείωση. Η χώρα αναζητά ακόμη μια αποτελεσματική ισορροπία ανάμεσα σε υποδομές, εκπαίδευση και κουλτούρα οδικής ασφάλειας.