Οι σχέσεις «χώρια-μαζί» φθείρουν ψυχή και σώμα, λέει νέα μελέτη
Το επαναλαμβανόμενο «χωρίζουμε-τα ξαναβρίσκουμε» συνδέεται με άγχος και σωματικά συμπτώματα.
Η επανασύνδεση με έναν πρώην σύντροφο είναι μια «δεύτερη ευκαιρία» και ακούγεται ρομαντική. Ωστόσο, νέα επιστημονικά δεδομένα δείχνουν πως όταν δύο άνθρωποι χωρίζουν και τα ξαναβρίσκουν υποβάλλουν τον εαυτό τους σε αυξημένο στρες. Η μελέτη που δημοσιεύθηκε στο Journal of Social and Personal Relationships καταλήγει στο ότι οι λεγόμενες «κυκλικές σχέσεις» δεν επιβαρύνουν μόνο τη συναισθηματική ισορροπία, αλλά συνδέονται και με περισσότερα σωματικά συμπτώματα όσο περνά ο χρόνος.
Ο όρος «relationship cycling» περιγράφει τις σχέσεις που περιλαμβάνουν χωρισμό και επανασύνδεση τουλάχιστον μία φορά. Το φαινόμενο δεν είναι σπάνιο· εκτιμάται ότι περίπου δύο στους τρεις ενήλικες έχουν ζήσει τουλάχιστον μία τέτοια εμπειρία. Παρότι παλαιότερες έρευνες είχαν δείξει χαμηλότερη ικανοποίηση και περισσότερες συγκρούσεις σε αυτές τις σχέσεις, μέχρι σήμερα δεν υπήρχαν σαφή στοιχεία ότι το επαναλαμβανόμενο «χώρια-μαζί» λειτουργεί ως χρόνιος στρεσογόνος παράγοντας με επιπτώσεις στην υγεία.
Όταν το άλυτο παρελθόν βαραίνει το παρόν
Οι ερευνητές πρότειναν ένα μοντέλο σύμφωνα με το οποίο οι αρνητικές αλληλεπιδράσεις σε μια κυκλική σχέση δημιουργούν συνεχή ένταση. Όταν τα ζευγάρια επανασυνδέονται χωρίς να έχουν επιλύσει τις βασικές αιτίες του προηγούμενου χωρισμού, επιστρέφουν στη σχέση με λιγότερα «συναισθηματικά αποθέματα». Έτσι, κάθε νέα διαφωνία απαιτεί ενέργεια που ήδη έχει εξαντληθεί, με αποτέλεσμα το στρες να συσσωρεύεται αντί να εκτονώνεται.
Όπως διαβάζουμε στο PsyPost, για να δοκιμάσουν αυτή την υπόθεση, οι επιστήμονες ανέλυσαν τέσσερα διαφορετικά δείγματα ενηλίκων και φοιτητών που συμμετείχαν σε διαδικτυακές έρευνες. Στο πρώτο δείγμα, που περιλάμβανε 383 άτομα, το ένα τρίτο βρισκόταν σε κυκλική σχέση. Οι συμμετέχοντες ανέφεραν πόσες φορές είχαν χωρίσει και επανασυνδεθεί, καθώς και αν παρουσίαζαν ψυχολογικά συμπτώματα – όπως άγχος, ευερεθιστότητα ή μοναξιά – και σωματικά ενοχλήματα, όπως πονοκεφάλους ή στομαχικές διαταραχές.
Τα αποτελέσματα ήταν ενδεικτικά: όσοι είχαν κυκλικές σχέσεις ανέφεραν περισσότερα ψυχολογικά συμπτώματα σε σύγκριση με άτομα σε σταθερούς δεσμούς. Επιπλέον, όσο αυξανόταν ο αριθμός των κύκλων χωρισμού και επανασύνδεσης, τόσο αυξάνονταν και τα σωματικά παράπονα. Η εικόνα που προκύπτει είναι ότι η φθορά δεν είναι μόνο συναισθηματική αλλά και σωματική, και μάλιστα σωρευτική.
Το στρες ως «γέφυρα» προς τα συμπτώματα
Στο δεύτερο δείγμα, με 283 φοιτητές, εξετάστηκε πιο αναλυτικά το λεγόμενο «σχεσιακό στρες» – το άγχος και η συναισθηματική εξάντληση που απορρέουν ειδικά από τη σχέση. Οι συμμετέχοντες σε κυκλικές σχέσεις κατέγραψαν σημαντικά υψηλότερα επίπεδα τέτοιου στρες. Η ανάλυση έδειξε ότι η αστάθεια της σχέσης συνδέεται πρώτα με αυξημένο σχεσιακό στρες και στη συνέχεια με περισσότερα ψυχολογικά και σωματικά συμπτώματα. Με άλλα λόγια, το στρες φαίνεται να λειτουργεί ως ενδιάμεσος κρίκος.
Στο τρίτο δείγμα, που περιλάμβανε μόνο άτομα σε ενεργές κυκλικές σχέσεις, διαπιστώθηκε ότι όσο περισσότερες φορές είχε προηγηθεί χωρισμός, τόσο υψηλότερο ήταν το επίπεδο έντασης μέσα στη σχέση. Το τέταρτο δείγμα εστίασε στους τρόπους διαχείρισης συγκρούσεων. Η αναποτελεσματική επίλυση διαφορών – για παράδειγμα, όταν οι καβγάδες μένουν ανοιχτοί – και η επικοινωνιακή επιθετικότητα, όπως οι φωνές ή η παραβίαση της ιδιωτικότητας, συνδέθηκαν με αυξημένο στρες.
Γιατί οι επαναλαμβανόμενοι κύκλοι εξαντλούν
Ενδιαφέρον εύρημα ήταν ότι η επίδραση αυτών των αρνητικών συμπεριφορών ήταν εντονότερη σε ζευγάρια με λιγότερους κύκλους χωρισμού. Οι ερευνητές εκτιμούν ότι στα ζευγάρια με μακρά ιστορία διακοπών η ένταση ίσως έχει ήδη φτάσει σε «ταβάνι»– ένα σημείο όπου το στρες είναι τόσο υψηλό που επιπλέον συγκρούσεις δεν το αυξάνουν αισθητά. Αντίθετα, όσοι έχουν βιώσει λιγότερες διακοπές φαίνεται να επηρεάζονται πιο έντονα από κάθε νέο κύμα σύγκρουσης.
Οι επιστήμονες υπογραμμίζουν την ανάγκη για μακροχρόνιες μελέτες που θα παρακολουθούν τα ίδια ζευγάρια σε βάθος χρόνου. Μόνο έτσι θα διαπιστωθεί με μεγαλύτερη σαφήνεια αν και πώς το συσσωρευμένο σχεσιακό στρες διαβρώνει την ψυχική και σωματική υγεία. Μέχρι τότε, το μήνυμα είναι σαφές: η επανασύνδεση δεν είναι πάντα μια «νέα σελίδα». Αν τα ίδια μοτίβα επαναλαμβάνονται, το κόστος μπορεί να είναι μεγαλύτερο απ’ όσο φαίνεται.
