Όσο περισσότερη είναι η ισότητα των φύλων, τόσο πιο υγιείς είναι οι πολίτες μιας χώρας, λέει μελέτη

Η φυσική κατάσταση των ανθρώπων συνδέεται όχι μόνο με τις συνήθειες τους αλλά και με τις κοινωνικές συνθήκες της χώρας όπου ζουν. Νέα έρευνα που δημοσιεύθηκε στο Journal of Sport and Health Science δείχνει ότι οι πολίτες χωρών με μεγαλύτερη ισότητα φύλων και υψηλότερο επίπεδο ανάπτυξης εμφανίζουν καλύτερη καρδιοαναπνευστική ικανότητα, δηλαδή πιο «δυνατή» καρδιά και πνεύμονες. Με άλλα λόγια, τα οφέλη των ανοιχτών κοινωνιών δεν φαίνονται μόνο στους δείκτες ευημερίας, αλλά και στη φυσική υγεία των κατοίκων της.

Η κοινωνική ισότητα ως παράγοντας υγείας

Η φυσική δραστηριότητα είναι ένας από τους πιο ισχυρούς συμμάχους της μακροζωίας. Όπως διαβάζουμε στο PsyPost, η τακτική άσκηση βελτιώνει την ικανότητα του οργανισμού να μεταφέρει οξυγόνο στους μυς και μειώνει τον κίνδυνο πρόωρου θανάτου, καρδιακών παθήσεων ή καρκίνου. Ωστόσο, η επιστήμη έχει αρχίσει να αναγνωρίζει ότι δεν είναι όλοι οι άνθρωποι εξίσου ελεύθεροι να αθληθούν ή να υιοθετήσουν έναν υγιεινό τρόπο ζωής. Το περιβάλλον, η οικονομική κατάσταση και οι κοινωνικοί ρόλοι παίζουν εξίσου καθοριστικό ρόλο.

Σε πολλές κοινωνίες οι γυναίκες εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν εμπόδια στην άθληση: φροντίδα παιδιών, περιορισμένος χρόνος, λιγότερες ευκαιρίες σε αθλητικούς χώρους ή φόβος για την ασφάλειά τους. Αυτές οι ανισότητες δεν είναι απλώς κοινωνικό ζήτημα, αλλά μεταφράζονται και σε μειωμένη φυσική κατάσταση. Οι ερευνητές θέλησαν να εξετάσουν πόσο βαθιά φτάνει αυτή η σχέση, συνδυάζοντας δεδομένα από δεκάδες χώρες με τους δείκτες Ανθρώπινης Ανάπτυξης και Ισότητας των Φύλων.

Η ανάλυση περιέλαβε πάνω από 119.000 ενήλικες, άνδρες και γυναίκες, από χώρες όπως οι ΗΠΑ, η Γερμανία, η Κίνα, η Ιαπωνία και η Βραζιλία. Για κάθε συμμετέχοντα καταγράφηκαν οι μετρήσεις της μέγιστης πρόσληψης οξυγόνου —της λεγόμενης VO₂peak—, ενός από τους πιο αξιόπιστους δείκτες φυσικής κατάστασης. Οι επιστήμονες διαπίστωσαν ότι η φυσική ικανότητα μειώνεται με την ηλικία, αλλά η εικόνα αλλάζει όταν εξεταστεί σε επίπεδο χώρας: όσο υψηλότερη η ανάπτυξη και όσο μικρότερη η ανισότητα, τόσο καλύτερη η φυσική κατάσταση του πληθυσμού.

Γυναίκες: οι μεγάλες κερδισμένες των ίσων ευκαιριών

Το πιο εντυπωσιακό εύρημα αφορούσε τις γυναίκες. Σε κράτη με υψηλή κοινωνική ανάπτυξη και ισότητα, οι γυναίκες όλων των ηλικιών είχαν σαφώς υψηλότερες τιμές VO₂peak. Η διαφορά ήταν ακόμη πιο έντονη για τις νεότερες ηλικίες: γυναίκες κάτω των 40 ετών που ζούσαν σε χώρες με χαμηλή ανισότητα φύλων είχαν κατά μέσο όρο 6,5 mL/kg/min καλύτερη απόδοση — διαφορά που, σύμφωνα με τους ειδικούς, μπορεί να μειώσει σημαντικά τον κίνδυνο χρόνιων παθήσεων και πρόωρου θανάτου.

Η εικόνα ήταν παρόμοια και για τους άνδρες, αλλά η θετική επίδραση της ισότητας φάνηκε να είναι ισχυρότερη στις γυναίκες. Αυτό δείχνει ότι οι πολιτικές που στηρίζουν την κοινωνική ισότητα και τη συμμετοχή των γυναικών σε όλες τις πτυχές της ζωής —από την εργασία μέχρι τον αθλητισμό— λειτουργούν σαν «ασπίδα» υγείας για ολόκληρο τον πληθυσμό.

Η άσκηση ως δικαίωμα, όχι πολυτέλεια

Παρότι η συγκεκριμένη έρευνα βασίστηκε σε ένα από τα μεγαλύτερα δείγματα άμεσης μέτρησης φυσικής κατάστασης που έχουν γίνει ποτέ, οι ερευνητές αναγνωρίζουν και τα όριά της. Οι περισσότερες πληροφορίες προήλθαν από χώρες μεσαίας ή υψηλής ανάπτυξης, ενώ περιοχές με χαμηλό δείκτη ανάπτυξης έχουν μελετηθεί ελάχιστα. Επίσης, συχνά δεν υπήρχαν λεπτομέρειες για τη φυλή ή το κοινωνικοοικονομικό υπόβαθρο των συμμετεχόντων, παράγοντες που ενδέχεται να επηρεάζουν σημαντικά τη φυσική κατάσταση.

Οι ειδικοί υπογραμμίζουν ότι χρειάζονται περισσότερα δεδομένα από λιγότερο ανεπτυγμένες χώρες και ότι οι κυβερνήσεις πρέπει να δουν τη φυσική δραστηριότητα όχι ως «πολυτέλεια», αλλά ως δικαίωμα. Για αυτό συνιστούν να εφαρμοστούν πολιτικές όπως τα προγράμματα άσκησης στους χώρους εργασίας, τη δημιουργία ασφαλών πάρκων ή τη ενίσχυση του σχολικού αθλητισμού.