Παγκόσμια έρευνα για την εθνική υπερηφάνεια - Πού κατατάσσεται η Ελλάδα

Τι είναι αυτό που κάνει τους ανθρώπους να αισθάνονται περήφανοι για τη χώρα τους; Είναι η ιστορία, η οικονομία, οι θεσμοί ή οι ίδιοι οι πολίτες; Μια νέα διεθνής έρευνα επιχειρεί να δώσει απαντήσεις, φωτίζοντας τις διαφορετικές πηγές εθνικής υπερηφάνειας σε όλο τον κόσμο.

Η έρευνα βασίζεται σε ανοιχτές απαντήσεις περισσότερων από 30.000 ενηλίκων σε 25 χώρες και αποκαλύπτει ότι, για πολλούς ανθρώπους, η υπερηφάνεια δεν συνδέεται πρωτίστως με οικονομικά επιτεύγματα ή πολιτική ισχύ, αλλά με τον ίδιο τον λαό και τον χαρακτήρα της κοινωνίας τους. Σε αρκετές χώρες, οι συμμετέχοντες δήλωσαν ότι είναι περήφανοι για την αλληλεγγύη, την εργατικότητα και την ανθεκτικότητα των πολιτών, ειδικά σε περιόδους κρίσης.

Για την Ελλάδα, η εικόνα που προκύπτει από την έρευνα του Pew Research Center δείχνει ότι η εθνική υπερηφάνεια συνδέεται κυρίως με την ιστορία, τον πολιτισμό και την πολιτισμική κληρονομιά της χώρας. Η χώρα μας κινείται σε μεσαία προς σχετικά υψηλή θέση στον πίνακα.

Πολλοί Έλληνες αναφέρονται στο αρχαίο παρελθόν, τη συμβολή της Ελλάδας στη δημοκρατία και τις τέχνες, αλλά και στη σύγχρονη πολιτιστική ταυτότητα ως βασικούς λόγους υπερηφάνειας. Παράλληλα, δεν λείπουν οι αναφορές στον χαρακτήρα των ανθρώπων, στη φιλοξενία και την αντοχή απέναντι στις δυσκολίες των τελευταίων ετών. Η υπερηφάνεια, στην ελληνική περίπτωση, φαίνεται να αντλεί δύναμη τόσο από τις ιστορικές ρίζες όσο και από τη συλλογική εμπειρία μιας κοινωνίας που έχει δοκιμαστεί, αλλά συνεχίζει να διατηρεί ισχυρή αίσθηση ταυτότητας.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει ο ρόλος της ποικιλομορφίας. Σε χώρες όπως ο Καναδάς και η Ινδονησία, πολλοί ανέφεραν ως λόγο υπερηφάνειας τη συνύπαρξη διαφορετικών πολιτισμών, θρησκειών και εθνοτήτων. Αντίστοιχα, στη Νότια Αφρική, η πολυπολιτισμική ταυτότητα της χώρας θεωρείται σημαντικό στοιχείο της εθνικής της φυσιογνωμίας. Η διαφορετικότητα, σύμφωνα με τις απαντήσεις, δεν αντιμετωπίζεται ως πρόκληση αλλά ως πλούτος.

Ποιες χώρες ξεχωρίζουν

Στην έρευνα που ρωτά τι κάνει τους πολίτες να αισθάνονται υπερηφάνεια για τη χώρα τους, ο κατάλογος με τις πιο συχνά αναφερόμενες χώρες δείχνει ότι η Ιαπωνία, η Αργεντινή και η Ισπανία ξεχωρίζουν για την υπερηφάνεια που εκφράζουν οι κάτοικοί τους για τον χαρακτήρα και τη συνοχή του λαού τους, ενώ Καναδάς και Ινδονησία είναι από τις χώρες όπου η ποικιλομορφία της κοινωνίας αναφέρεται πιο συχνά ως λόγος υπερηφάνειας. Ακολουθούν χώρες όπως Μεξικό, Νότια Κορέα και Σουηδία, όπου οι πολίτες μιλούν επίσης συχνά για τα θετικά χαρακτηριστικά των ανθρώπων και την πολυμορφία τους, ενώ Αυστραλία, Βραζιλία και Ηνωμένο Βασίλειο συμπληρώνουν μια ευρύτερη εικόνα των κοινωνιών όπου αυτά τα στοιχεία είναι σημαντικές πηγές εθνικής υπερηφάνειας

Την ίδια στιγμή, σε ορισμένα κράτη αναδεικνύεται μια διαφορετική οπτική: η ενότητα που πηγάζει από κοινές ρίζες και πολιτισμικά χαρακτηριστικά. Σε τέτοιες περιπτώσεις, η κοινή ταυτότητα θεωρείται παράγοντας συνοχής και σταθερότητας, ιδιαίτερα σε δύσκολες περιόδους.

Η ηλικία φαίνεται επίσης να παίζει ρόλο. Σε περισσότερες από τις μισές χώρες που συμμετείχαν στην έρευνα, οι μεγαλύτεροι σε ηλικία πολίτες είναι πιο πιθανό να αναφέρουν την εθνική ταυτότητα ή την ιστορία ως βασική πηγή υπερηφάνειας, σε σύγκριση με τους νεότερους.

Το βασικό συμπέρασμα της έρευνας είναι ότι η εθνική υπερηφάνεια δεν είναι μονοδιάστατη. Για άλλους συνδέεται με τη διαφορετικότητα και την ανοχή, για άλλους με την ενότητα και την παράδοση. Σε κάθε περίπτωση, αυτό που αναδεικνύεται ως κοινός παρονομαστής είναι οι ίδιοι οι άνθρωποι και οι αξίες που θεωρούν ότι εκπροσωπεί η χώρα τους.