POLITICO: Οι νέοι λένε «όχι» στην άκρα δεξιά και οραματίζονται τις Ηνωμένες Πολιτείες της... Ευρώπης
Με μόνο όπλο τις δυνατότητες του διαδικτύου, η νέα γενιά δίνει σάρκα και οστά σε μια Ευρώπη που είναι ισχυρή στρατιωτικά, αυτάρκης οικονομικά και πολιτιστικά ανώτερη.
Κι όμως εν μέσω πολεμικών συγκρούσεων και μιας διεθνούς οικονομικής αβεβαιότητας, η Ευρωπαϊκή Ένωση αποκτά ένα νέο πρόσωπο, το οποίο προβάλλεται στα social media από τη νέα γενιά που την παρουσιάζει ως στρατιωτική και γεωπολιτική υπερδύναμη, ικανή να σταθεί απέναντι σε ΗΠΑ, Ρωσία και Κίνα.
Όλα αυτά, μάλιστα, την ίδια ώρα που πίσω από το περιεχόμενο, διαμορφώνεται μια σαφής πολιτική απαίτηση, κυρίως από τη νέα γενιά για περισσότερη ισχύς, κοινή άμυνα και στρατηγική αυτονομία, όπως αναφέρει ανάλυση του POLITICO.
Τα viral video με την διευρυμένη Ευρώπη
Κάποια από τα viral δημιουργήματα; Ένας φουτουριστικός στρατιώτης της Ευρωπαϊκής Ένωσης στέκεται φρουρός, με το όπλο του έτοιμο την ίδια ώρα που ευρωπαϊκά μαχητικά αεροσκάφη πετούν πάνω από πόλεις και μνημεία, ενώ στο background ακούγονται δυνατοί ρυθμοί Eurodance. Και το αποκορύφωμα; Ένας ψηφιακός χάρτης που απεικονίζει μια τεράστια, διευρυμένη ΕΕ που έχει επεκταθεί έως τη Γροιλανδία και τον Καύκασο.
Όχι, δεν πρόκειται για videogame ή ταινία επιστημονικής φαντασίας αλλά για εικόνες που κυκλοφορούν καθημερινά στα social media και αποτελούν μέρος ενός νέου, δυναμικού ρεύματος φιλοευρωπαϊκής διαδικτυακής προπαγάνδας, που αναδιαμορφώνει την εικόνα της Ευρωπαϊκής Ένωσης στα μάτια, κυρίως, των νέων.
Η ΕΕ όπως δεν την έχουμε ξαναδεί - Τι «τσίγκλησε» τους νέους;
Στον ψηφιακό αυτό κόσμο, η ΕΕ δεν παρουσιάζεται ως μια συχνά αργή, γραφειοκρατική και διχασμένη ένωση 27 κρατών. Αντίθετα, εμφανίζεται ως μια ενιαία γεωπολιτική υπερδύναμη, ικανή να υπερασπιστεί τον εαυτό της, να επιβάλει τη θέλησή της και να σταθεί ισότιμα απέναντι στις Ηνωμένες Πολιτείες, την Κίνα και τη Ρωσία.
Η Ευρώπη των memes είναι ισχυρή στρατιωτικά, αυτάρκης οικονομικά και πολιτιστικά ανώτερη. Μια Ευρώπη που «ξύπνησε» και δεν δέχεται πια να αντιμετωπίζεται ως ο αδύναμος κρίκος της Δύσης.
Η έκρηξη αυτού του περιεχομένου τα τελευταία δύο χρόνια μόνο τυχαία δεν είναι, σύμφωνα με το δημοσίευμα. Η ρωσική εισβολή στην Ουκρανία, οι αλλεπάλληλες κρίσεις ασφαλείας, η αμφισβήτηση των διατλαντικών σχέσεων και οι επιθέσεις του Ντόναλντ Τραμπ κατά των Ευρωπαίων ηγετών έχουν λειτούργησαν ως καταλύτης για να ξεπηδήσει το «φιλοευρωπαϊκό» κίνημα.
Ο Τραμπ χαρακτήρισε δημόσια τους Ευρωπαίους «αδύναμους», ενώ ο Έλον Μασκ, μέσω του X, έχει ενισχύσει επανειλημμένα αντιευρωπαϊκές αφηγήσεις. Παράλληλα, η εμπορική συμφωνία ΗΠΑ-ΕΕ επικρίθηκε σε πολλές χώρες ως «ταπείνωση» για τις Βρυξέλλες κάτι που φαίνεται να απογοήτευσε αρκετούς πολίτες.
Μέσα σε αυτό το κλίμα, χιλιάδες νέοι Ευρωπαίοι ένιωσαν ότι η ήπειρος τους παρουσιάζεται διεθνώς ως παθητικός θεατής των εξελίξεων και αντέδρασαν με τον τρόπο που γνωρίζουν καλύτερα, μέσω του διαδικτύου.
Από αφίσες τύπου ΕΣΣΔ μέχρι viral βίντεο
Το περιεχόμενο είναι συχνά εντυπωσιακό και σίγουρα πρωτότυπο. Αφίσες προπαγάνδας σοβιετικού τύπου με τα αστέρια της ΕΕ, βίντεο με drone από πλάνα του Παρισιού, της Ρώμης και του Βερολίνου, αλλά και memes που συγκρίνουν τη ζωή στην Ευρώπη, τα εργασιακά δικαιώματα, το κοινωνικό κράτος και τον πολιτισμό, με την Αμερική του Τραμπ.
Συλλογικά, αυτά τα posts έχουν συγκεντρώσει δισεκατομμύρια προβολές σε TikTok, Instagram και X, δημιουργώντας μια νέα, κοινή ευρωπαϊκή αισθητική.
«AI σλοπαγάνδα» ή πραγματικό κίνημα;
Πολλοί επικριτές τα απορρίπτουν ως τη λεγόμενη «AI σλοπαγάνδα», μια συστηματική προσπάθεια διάδοσης ιδεών, απόψεων ή πληροφοριών (συχνά ελλιπών, στρεβλωμένων ή ψευδών) για να επηρεάσει την κοινή γνώμη. Και πράγματι, μεγάλο μέρος του υλικού παράγεται με τεχνητή νοημοσύνη. Όμως, πίσω από τους λογαριασμούς βρίσκονται πραγματικοί άνθρωποι.
Το POLITICO επικοινώνησε με διαχειριστές τέτοιων λογαριασμών και διαπίστωσε ότι προέρχονται από διαφορετικές χώρες και πολιτικά ρεύματα: από αριστερούς φεντεραλιστές έως δεξιούς και ακροδεξιούς πανευρωπαϊστές. Άλλοι μιλούν για «Eurofed», άλλοι για «ευρωπαϊκό πολιτισμό» που πρέπει να προστατευτεί.
Το κοινό τους στοιχείο; Είναι όλοι κάτω των 35 ετών.
Μια Ευρώπη ισχυρή με στρατηγικό ρόλο
Για αυτούς τους νέους, το ζητούμενο δεν είναι να πιστώνεται η πολιτική λειτουργία της ΕΕ αλλά η δημιουργία ενός μεγαλύτερου οράματος. Μιας Ευρώπης που έχει δράση, ισχύ και στρατηγικό ρόλο.
Όπως σημειώνουν ειδικοί, πρόκειται για μια γενιά που μεγάλωσε μέσα σε διαδοχικές κρίσεις: τρομοκρατία, οικονομική ύφεση, πανδημία, πόλεμο στην Ουκρανία, γεωπολιτική αστάθεια με αρκετούς από αυτούς να αισθάνονται ότι η Ευρώπη «χάνει έδαφος» σε έναν κόσμο σκληρού ανταγωνισμού.
Και κάπου εκεί, τα memes λειτουργούν ως αντίδραση σε αυτό το συναίσθημα αδυναμίας. Άλλωστε, η ψηφιακή αυτή δυναμική φαίνεται να έχει αντανάκλαση και στον πραγματικό κόσμο. Σύμφωνα με το Ευρωβαρόμετρο 2025, η στήριξη προς την ΕΕ βρίσκεται σε ιστορικά υψηλά επίπεδα. Η πλειοψηφία των Ευρωπαίων τάσσεται υπέρ βαθύτερης συνεργασίας σε άμυνα και ασφάλεια.
Στη Γερμανία, μάλιστα, το 69% των πολιτών δηλώνει υπέρ της δημιουργίας ευρωπαϊκού στρατού, μια ιδέα που μέχρι πρόσφατα θεωρούνταν πολιτικά ανέφικτη, σύμφωνα με το legrandcontinent.eu.
Τέλος στο δίλημμα «μέσα ή έξω» - Η γενιά που σκέφτεται ευρωπαϊκά
Παράλληλα, πανευρωπαϊκά κόμματα όπως το Volt Europa ενισχύουν την παρουσία τους, ενώ νέες φιλοευρωπαϊκές ομάδες σχεδιάζουν να κατέβουν στις επόμενες ευρωεκλογές.
Αναλυτές εκτιμούν ότι η μεγάλη σύγκρουση των επόμενων ετών δεν θα είναι αν η ΕΕ θα επιβιώσει, αλλά τι είδους Ένωση θα διαμορφωθεί. Ακόμα και κόμματα που στο παρελθόν ήταν ευρωσκεπτικιστικά έχουν εγκαταλείψει, πλέον, την ιδέα εξόδου από την Ένωση με την συζήτηση να έχει μετατοπιστεί: όχι στο δίλημμα «μέσα ή έξω», αλλά «ομοσπονδιακή ή πιο χαλαρή Ευρώπη».
Και όλα αυτά σε αντίθεση με το 2016 και το σοκ του Brexit που ταρακούνησε τα θεμέλια της Γηραιάς Ηπείρου. Πλέον, για πολλούς νέους η Ευρώπη σήμερα, δεν είναι απλώς ένας θεσμός. Είναι το πλαίσιο αναφοράς τους με την εθνική πολιτική να περνά σε δεύτερο πλάνο, όταν μπροστά τους στέκεται μια κοινή ευρωπαϊκή ταυτότητα που αρχίζει να διαμορφώνεται, αναφέρει το δημοσίευμα.
Οι «στρατιώτες της ΕΕ» των memes μπορεί να αποτυπώνουν μια υπερβολή, ακόμα και μια γραφικότητα, όμως εκφράζουν μια βαθύτερη αλλαγή: μια γενιά που δεν θέλει μια Ευρώπη αμυνόμενη, αλλά πρωταγωνίστρια.
Και μπορεί οι «Ηνωμένες Πολιτείες της Ευρώπης» να μην σενάριο που συγκεντρώνει πιθανότητες να δημιουργηθεί στο προσεχές μέλλον ωστόσο για πρώτη φορά εδώ και χρόνια, το όραμα αυτό δεν μοιάζει πια τόσο μακρινό.
