Πώς εξηγείται η ακραία αφοσίωση των οπαδών του Ντόναλντ Τραμπ

Μια νέα μελέτη στο περιοδικό Political Psychology υποστηρίζει ότι η ακραία αφοσίωση ορισμένων υποστηρικτών του Ντόναλντ Τραμπ δεν είναι απλώς ζήτημα πολιτικών απόψεων, αλλά συνδέεται με συγκεκριμένα χαρακτηριστικά προσωπικότητας. Σύμφωνα με τη μελέτη, οι πιο πιστοί οπαδοί του πρώην προέδρου διακρίνονται από υψηλά επίπεδα συνειδητότητας, και ειδικότερα από έντονη αυτοπειθαρχία. Αυτή η διάσταση της προσωπικότητας φαίνεται να καθιστά τα άτομα πιο αφοσιωμένα,  ανεξάρτητα από τα αποτελέσματα των πολιτικών του ηγέτη.

Το προφίλ των πιστών οπαδών

Όπως διαβάζουμε στο PsyPost η έρευνα ξεκίνησε από την υπόθεση ότι οι  οπαδοί μοιράζονται χαρακτηριστικά που τους κάνουν να δείχνουν τυφλή αφοσίωση, όπως παρατηρείται σε φαινόμενα που συχνά περιγράφονται ως «λατρεία προσωπικότητας». Μέσω του πλαισίου OPEN αξιολογήθηκε η προσωπικότητά τους και συγκεκριμένα η δεκτικότητα στις εμπειρίες (openness), η ευσυνειδησία (conscientiousness), η εξωστρέφεια (extraversion), η συγκαταβατικότητα (agreeableness) και ο νευρωτισμός (neuroticism). Διερευνήθηκε επίσης αν συγκεκριμένα πρότυπα προσωπικότητας συνδέονται με έντονη πίστη σε έναν πολιτικό ηγέτη. 

Η πρώτη μελέτη πραγματοποιήθηκε διαδικτυακά το 2021 με δείγμα 1.038 Αμερικανών, λίγο μετά την ήττα του Τραμπ στις εκλογές του 2020, για να αξιολογηθεί η αφοσίωση των οπαδών του. Οι συμμετέχοντες συμπλήρωσαν ερωτηματολόγια για τις πέντε διαστάσεις της προσωπικότητας και απάντησαν σε ερωτήσεις που καθόριζαν ποιοι θεωρούνται «ακραία πιστοί» οπαδοί του Τραμπ. Τα κριτήρια περιλάμβαναν την ψήφο τους το 2020, την αξιολόγηση της προεδρίας του και την πίστη ότι η ηγεσία του θα αφήσει ιστορικό αποτύπωμα.

Η σημασία της αυτοπειθαρχίας

Για να επικυρώσουν τα αποτελέσματα, οι ερευνητές ανέλυσαν δεδομένα από τη Μελέτη Αμερικανικών Εθνικών Εκλογών του 2016, που περιλάμβανε πάνω από 2.800 συμμετέχοντες. Παρά τις διαφορές στα εργαλεία μέτρησης της προσωπικότητας, το μοτίβο ήταν ξεκάθαρο: η υψηλή συνειδητότητα, και κυρίως η αυτοπειθαρχία, σχετίζεται με την ακραία αφοσίωση στον Τραμπ. Τα άτομα αυτά είναι οργανωμένα, μεθοδικά και επιμένουν σε δύσκολες ή μονότονες εργασίες, και φαίνεται ότι αυτή η διάθεση για τάξη και σταθερότητα αντανακλάται και στην πολιτική τους στάση.

Η μελέτη διαπίστωσε ακόμα ότι η συσχέτιση μεταξύ αυτοπειθαρχίας και πίστης στον Τραμπ παραμένει ακόμη και όταν λαμβάνονται υπόψη παραδοσιακές συντηρητικές πεποιθήσεις. Αυτό σημαίνει ότι το προφίλ ενός «πιστού οπαδού Τραμπ» δεν ταυτίζεται με τον τυπικό συντηρητικό ψηφοφόρο. Αν και άλλες διαστάσεις της προσωπικότητας, όπως η εξωστρέφεια ή η δεκτικότητα εξετάστηκαν, δεν παρατηρήθηκαν συσχετίσεις.

Οι ερευνητές παρατήρησαν επίσης υψηλές βαθμολογίες στους πιστούς οπαδούς όσον αφορά την αυταρχικότητα και την κοινωνική ιεραρχία, χαρακτηριστικά που συνδέονται με υπακοή στην εξουσία και προτίμηση για κοινωνική ιεραρχία. Ωστόσο, η ισχυρή σχέση μεταξύ αυτοπειθαρχίας και αφοσίωσης στον Τραμπ παρέμεινε, υπογραμμίζοντας τη σημασία των βασικών χαρακτηριστικών προσωπικότητας πέρα από κοινωνικά και πολιτικά πρότυπα.

Τι μας διδάσκει η έρευνα για τη δημοκρατία

Σύμφωνα με τους συγγραφείς, τα ευρήματα υποδηλώνουν ότι η έλξη προς έναν ηγέτη που υπόσχεται τάξη και ασφάλεια μπορεί να συνδέεται με την προσωπική ανάγκη για σταθερότητα και πειθαρχία. Ο Τραμπ, παρουσιάζοντας τον εαυτό του ως τον μοναδικό που μπορεί να λύσει τα προβλήματα της χώρας και απαιτώντας απόλυτη πίστη, φαίνεται να προσελκύει όσους εκτιμούν την αυτοπειθαρχία και τη συνέπεια.

Σίγουρα, το δείγμα της διαδικτυακής μελέτης δεν είναι πλήρως αντιπροσωπευτικό και η έννοια της «λατρείας προσωπικότητας» είναι δύσκολο να προσδιοριστεί ποσοτικά. Παρά ταύτα, τα αποτελέσματα παρέχουν μια πρώτη, σημαντική ένδειξη για το πώς βασικά χαρακτηριστικά προσωπικότητας μπορεί να επιδρούν στην πολιτική πίστη σε ένα δημοκρατικό πλαίσιο.