Η ελληνοτουρκική κρίση στα Ίμια αποτέλεσε ένα από τα πιο κρίσιμα και αποκαλυπτικά «θερμά» επεισόδια, φέρνοντας τις δύο χώρες στο χείλος της ένοπλης σύγκρουσης και εγκαινιάζοντας μια νέα περίοδο έντασης στις σχέσεις Αθήνας - Άγκυρας.

Για τις Ελληνικές Ένοπλες Δυνάμεις, αποτέλεσε ένα σκληρό αλλά αναγκαίο μάθημα που οδήγησε στον επαναπροσδιορισμό της διαχείρισης κρίσεων. Τριάντα χρόνια μετά, τα διδάγματα των Ιμίων έχουν ενσωματωθεί σε μεγάλο βαθμό στο αμυντικό δόγμα της χώρας, με τον Ελληνικό Στρατό να προχωρά σε αλλαγές που αφορούσαν τόσο την επιχειρησιακή ετοιμότητα όσο τη δομή αλλά και τη «φιλοσοφία» της αντίδρασης.

Αυτό το οποίο αρχικά προέκυψε ως συμπέρασμα είναι ότι οι επί του πεδίου κινήσεις αμφισβήτησης της εθνικής κυριαρχίας και των κυριαρχικών δικαιωμάτων δεν εκδηλώνονται απαραίτητα με στρατιωτικές επιχειρήσεις, αλλά με συμβολικές κινήσεις, όπως συνέβη με την υποστολή της ελληνικής σημαίας από το δημοσιογράφους της τουρκικής Hurriyet.

6732551-1.jpg


Μετά το 1996 αυτό το οποίο κρίθηκε απαραίτητο είναι η αναδιοργάνωση και ο εκσυγχρονισμός των Ειδικών Δυνάμεων, με έμφαση στην αύξηση της ταχύτητας αντίδρασης, στην διαλειτουργικότητα και στην αναβάθμιση του υλικού. Μεταξύ άλλων, ελικόπτερα ειδικών επιχειρήσεων, σύγχρονα μέσα επικοινωνίας ανθεκτικά σε παρεμβολές ή διόπτρες νυχτερινής σκόπευσης που έλλειπαν κατά την κρίση των Ιμίων, άλλαξαν τις επιχειρησιακές δυνατότητες.

Κομβικής σημασίας υπήρξε η συνειδητοποίηση ότι χρειάζεται να συγκροτηθεί μία μόνιμη δύναμη ταχείας αντίδρασης, ικανή να αναπτύσσεται άμεσα σε οποιοδήποτε σημείο του Αιγαίου. Το ΓΕΕΘΑ προχώρησε στη δημιουργία της ελληνικής «Δύναμης Δέλτα», η οποία σχεδιάστηκε για να λειτουργεί ως αιχμή του δόρατος σε περιπτώσεις αιφνίδιας κρίσης, με υψηλό επίπεδο ετοιμότητας και διακλαδική σύνθεση.

Παράλληλα, η στρατιωτική ηγεσία προχώρησε στην επικαιροποίηση των σχεδίων ανακατάληψης βραχονησίδων και μικρονήσων. Αν και τέτοια σχέδια υπήρχαν ήδη πριν από το 1996, η κρίση των Ιμίων αποκάλυψε την ανάγκη αναπροσαρμογής τους στις νέες μορφές απειλής.
Ιδιαίτερη βαρύτητα δόθηκε στον τομέα της συλλογής και αξιολόγησης πληροφοριών.

364137-1.jpg

Το «θερμό» επεισόδιο κατέδειξε με τραγικό τρόπο τις συνέπειες της ελλιπούς εικόνας από το πεδίο. Μετά τα Ίμια ο Ελληνικός Στρατός απέκτησε τα πρώτα μη επανδρωμένα αεροσκάφη, επιδιώκοντας να ενισχύσει την επιτήρηση και την έγκαιρη προειδοποίηση, ώστε να αποφεύγονται αποστολές υψηλού ρίσκου όπως εκείνη που κατέληξε στην απώλεια του μοιραίου ελικοπτέρου με τους αξιωματικούς Καραθανάση, Βλαχάκο και Γιαλοψό τα ξημερώματα της 31ης Ιανουαρίου 1996.

Επιπλέον, η κρίση στο ανατολικό Αιγαίο ανέδειξε την ανάγκη εκσυγχρονισμού του Εθνικού Κέντρου Επιχειρήσεων αλλά και των Κέντρων Επιχειρήσεων των Σχηματισμών, με στόχο τη δημιουργία μιας ενιαίας εικόνας σε ότι αφορά την επιχειρησιακή κατάσταση και τη λήψη αποφάσεων σε πραγματικό χρόνο.

Σε κάθε περίπτωση, αυτό το οποίο παραμένει ίδιο από το 1996 μέχρι και σήμερα είναι το ηθικό των Ενόπλων Δυνάμεων σε περιόδους έντασης, το οποίο όλα αυτά τα χρόνια παραμένει υψηλό. Αυτό αποδείχθηκε στην κρίση στον Έβρο και στο Αιγαίο κατά τη μακρά περίοδο έντασης μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας το διάστημα 2020-2023 ή νωρίτερα με το επεισόδιο με την κανονιοφόρο «Νικηφόρος» του Πολεμικού Ναυτικού που έλαβε χώρα τα ξημερώματα της 17ης Ιανουαρίου 2018 κοντά στα Ίμια, όταν τουρκική ακτοφυλακίδα παρενόχλησε και πραγματοποίησε επικίνδυνους ελιγμούς με αποτέλεσμα την «επακούμβηση» με το ελληνικό πολεμικό πλοίο.

Εν κατακλείδι, τα διδάγματα των Ιμίων καταλήγουν σε ένα και μόνο συμπέρασμα: στην ανάγκη ξεκάθαρης πολιτικής απόφασης και στη γρήγορη αποδέσμευση των υπαρχόντων κανόνων εμπλοκής για τα οποία υπεύθυνο είναι το ΚΥΣΕΑ. Άλλωστε, τα στάδια εξέλιξης μιας διένεξης παραμένουν ίδια και απαράλλακτα: ειρήνη, ένταση, κρίση, πόλεμος.