Πώς η Βόρεια Κορέα γεμίζει τη Δύση με εργαζόμενους «φαντάσματα»

«Μπορείτε, παρακαλώ, να πείτε: «Ο Κιμ Γιονγκ Ουν  είναι ένα χοντρό και άσχημο γουρούνι ;», ρωτά ο άνδρας τον συνεντευξιαζόμενο. Στην οθόνη, το πρόσωπο του υποψήφιου εργαζόμενου παγώνει. Η online συνέντευξη για τη θέση εργασίας τελειώνει πριν καν να αρχίσει. Ο υπεύθυνος του Τμήματος Ανθρωπίνων Πόρων της εταιρείας μόλις απαλλάχθηκε από ακόμη έναν Βορειοκορεάτη.

Αυτή είναι η πρώτη σκηνή ενός ντοκιμαντέρ που προβλήθηκε στα μέσα του Αυγούστου από την Wall Street Journal. Για έναν ολόκληρο χρόνο, η αμερικανική εφημερίδα έκανε ρεπορτάζ για έναν «πυρήνα» Βορειοκορεατών που είχαν προσληφθεί από αμερικανικές επιχειρήσεις. Μια ανατομία της ομάδας προγραμματιστών υπολογιστών υπηκόων του απομονωμένου καθεστώτος της Βόρειας Κορέας που είχαν καταφέρει να διεισδύσουν ως εργαζόμενοι σε δυτικές εταιρείες, την ταυτότητα των οποίων αποκάλυψε η MSMT (Multilateral Sanctions Monitoring Team).

Οι 11 χώρες που παρακολουθούν «ένα πολυπλόκαμο σύστημα»

Η MSMT είναι ένα ειδικό σώμα που συγκροτήθηκε τον Οκτώβριο του 2024 από μία ομάδα 11 χωρών (συμπεριλαμβανομένων των ΗΠΑ, του Ηνωμένου Βασιλείου, της Νότιας Κορέας, της Ιαπωνίας, της Γαλλίας και άλλων) με σκοπό να παρακολουθεί την εφαρμογή των κυρώσεων που έχουν επιβληθεί στην Βόρεια Κορέα και να παρεμβαίνει κάθε φορά που εντοπίζονται παραβάσεις. Το σώμα δημοσιοποίησε μία αποκαλυπτική έκθεση για την δράση αυτών των μυστηριωδών προγραμματιστών όπου αναφέρεται πως πίσω από τις κινήσεις τους «βρίσκεται ένα ολοκληρωμένο εθνικό πρόγραμμα online δράσης που λειτουργεί σε επίπεδο ανάλογο εκείνου των προγραμμάτων της Κίνας και της Ρωσίας». Η έκθεση περιγράφει ένα πολυπλόκαμο σύστημα που βασίζεται σε δίκτυα «από ξένους συνεργάτες, ιδιαίτερα σε Ιαπωνία, Ουκρανία, Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και Ηνωμένες Πολιτείες για να βρουν θέσεις εργασίας, πρακτική βοήθεια σε ό,τι χρειαστούν και, στη συνέχεια, να μεταφέρουν τους μισθούς τους σε Βορειοκορεάτες πράκτορες».

Η πρόσληψη Βορειοκορεατών απαγορεύεται από τον ΟΗΕ

Πώς είναι πρακτικά εφικτό κάτι τέτοιο; Υπό καθεστώς δραστικών κυρώσεων που επιβλήθηκαν για πρώτη φορά από τις Ηνωμένες Πολιτείες το 1950 κατά την έναρξη του πολέμου της Κορέας και απέκτησαν καθολικό χαρακτήρα με απόφαση του ΟΗΕ το 2006-μετά την πρώτη πυρηνική δοκιμή του καθεστώτος-, η κομμουνιστική δυναστεία του Κιμ Γιονγκ Ουν τελεί υπό πλήρη απομόνωση από την ΕΕ και ολόκληρο τον δημοκρατικό δυτικό κόσμο. Η απλούστερη τραπεζική μεταφορά ή εμπορική συναλλαγή είναι γεμάτη παγίδες εδώ και χρόνια για το καθεστώς. ΄Οσο για την αγορά εργασίας, το Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ έχει απαγορεύσει σε όλα τα κράτη μέλη των Ηνωμένων Εθνών να προσλαμβάνουν σε οποιαδήποτε θέση πολίτες της Βόρειας Κορέας. Παρ΄ όλ΄ αυτά, οι διπλωματούχοι πληροφορικής έχουν πλεονέκτημα: η τεχνική τους κατάρτιση, ο σύγχρονος τρόπος συνεντεύξεων και διαδικασίας πρόσληψης υποψηφίων υπαλλήλων που τις περισσότερες φορές πλέον γίνεται διαδικτυακά και οι τεράστιες ανάγκες σε μηχανικούς υπολογιστών τους επιτρέπουν αρκετά συχνά να παρακάμπτουν τα εμπόδια και να καταφέρνουν τελικά να προσληφθούν.

Πώς τα καταφέρνουν

Στους ιστοτόπους αναζήτησης θέσεων εργασίας παρουσιάζονται με ψεύτικο όνομα, πλαστό διαβατήριο, συχνά χρησιμοποιώντας την ταυτότητα υπαρκτού ατόμου, ορισμένες φορές με ψεύτικα χαρακτηριστικά αλλοιωμένα με την βοήθεια της Τεχνητής Νοημοσύνης. Οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις, λιγότερο οργανωμένες από τους μεγάλους ομίλους, είναι οι πλέον ευάλωτες. Δρουν συνήθως από φιλικές χώρες, ειδικά την Κίνα, απ΄όπου είναι πιο εύκολο να παρακαμφθούν οι ψηφιακές οδηγίες των Ηνωμένων Εθνών. Δεν είναι ασυνήθιστο ένας μόνος του Βορειοκορεάτης να απαντήσει σε πολλές αγγελίες θέσεων εργασίας συγχρόνως τις οποίες στη συνέχεια μοιράζει σε συμπατριώτες του. Συχνά συνεργάζονται με ντόπιους τους οποίους πληρώνουν αδρά για να εμφανιστούν εκείνοι στην συνέντευξη με τον υποψήφιο εργοδότη.

Η έκθεση της MSMT αναφέρεται στην περίπτωση ενός Βορειοκορεάτη που χρησιμοποίησε 12 διαφορετικές ταυτότητες προκειμένου να καταφέρει να προσληφθεί στην Ευρώπη και τις Ηνωμένες Πολιτείες. Η δουλειά που τελικά αναλαμβάνουν έχει πολύ συχνά πολύ μέτρια απόδοση γεγονός που ωθεί τους εργοδότες τους να καταγγέλλουν τις συμβάσεις πρόσληψης και να απολύονται σε διάστημα μερικών μηνών. Στο μεταξύ έχουν εισπράξει ποσά που είναι τεράστια για την χώρα τους τα οποία όταν φθάνουν στη Βόρεια Κορέα- και μέσω των περίπλοκων διαδικασιών «ξεπλύματος»- ενισχύουν την χρηματοδότηση του πυρηνικού προγράμματος του καθεστώτος. Σύμφωνα με τους υπολογισμούς του MSMT, αυτές οι «προσλήψεις» απέφεραν μόνο το 2024 στα ταμεία της Βόρειας Κορέας από 350 έως και 800 εκατομμύρια δολάρια.

Πόσοι είναι και πόσα κερδίζουν;

Οι εκτιμήσεις του σώματος επιθεωρητών των 11 χωρών υπολογίζουν σε μερικές χιλιάδες όλους αυτούς τους «εργαζόμενους φαντάσματα». Προέρχονται, κατά κύριο λόγο, από χαμηλά κοινωνικά στρώματα που λαμβάνουν σαφείς οδηγίες από το απολυταρχικό καθεστώς στις οποίες και υπακούουν πιστά. Από τις περίπου 10.000 δολάρια που είναι ο μέσος μισθός για έναν «κανονικό» τεχνικό πληροφορικής στην Δύση δεν θα λάβουν παρά μερικά «ψίχουλα» ως αμοιβή για την εργασία τους. Τα υπόλοιπα θα κατευθυνθούν στα ταμεία του καθεστώτος.

Στις αρχές του Αυγούστου, μετά τις αποκαλύψεις στις Ηνωμένες Πολιτείες για την δράση του παράνομου δικτύου, το καθεστώς της Πιονγιάνγκ διέψευσε ρητά και κατηγορηματικά κάθε τέτοια πληροφορία. «Πρόκειται για μια στερεοτυπική, τυπική κατηγορία η οποία, κατά τρόπο σκοτεινό, αποσκοπεί στο να θολώσει την εικόνα της χώρας μας», ήταν το σχόλιο του εκπροσώπου του υπουργείου Εξωτερικών της Βόρειας Κορέας, όπως μεταδόθηκε από το κρατικό πρακτορείο ειδήσεων KCNA. Προσθέτοντας πως για τις Ηνωμένες Πολιτείες «αυτό δεν είναι παρά ένα πρόσχημα για να δικαιολογήσουν την παράνομη πολιτική τους που σκοπό έχει να ασκεί πιέσεις στα κυρίαρχα κράτη».