«Σήμερον κρεμάται επί ξύλου»: Η έξοδος του Εσταυρωμένου

Το αποκορύφωμα της ακολουθίας του Όρθρου της Μεγάλης Παρασκευής που τελείται το βράδυ της Μεγάλης Πέμπτης είναι η έξοδος του Τιμίου Σταυρού. Μετά την ανάγνωση του πέμπτου Ευαγγελίου, τα φώτα σβήνουν και ο ιερέας, φέροντας τον Εσταυρωμένο στους ώμους, εξέρχεται από το Ιερό Βήμα ψάλλοντας το συγκλονιστικό αντίφωνο: «Σήμερον κρεμάται επί ξύλου, ο εν ύδασι την γην κρεμάσας...».

Ο Σταυρός τοποθετείται στο κέντρο του ναού, στον σολέα, και οι πιστοί προσέρχονται με δέος για να προσκυνήσουν, ενώ οι γυναίκες, κατά την παράδοση, στολίζουν τον Εσταυρωμένο με στεφάνια από λουλούδια.

Το τελετουργικό των 12 Ευαγγελίων

Η ακολουθία ονομάζεται «των Αγίων Παθών» και περιλαμβάνει την ανάγνωση 12 περικοπών από τα τέσσερα Ευαγγέλια (Ματθαίο, Μάρκο, Λουκά και Ιωάννη). Κάθε Ευαγγέλιο ξετυλίγει και μια πτυχή της πορείας του Χριστού προς τον Γολγοθά:

1. Η τελευταία διδασκαλία: Η αποχαιρετιστήρια ομιλία του Ιησού στους μαθητές του μετά τον Μυστικό Δείπνο.
2. Η Γεθσημανή: Η αγωνία του Κυρίου και η προδοσία από τον Ιούδα.
3. Η σύλληψη και η δίκη: Η μεταφορά του στον Άννα και τον Καϊάφα και η άρνηση του Πέτρου.
4. Ενώπιον του Πιλάτου: Η ανάκριση και η απόφαση για τη σταύρωση.
5. Η πορεία προς τον Γολγοθά: Οι εμπαιγμοί, ο ακάνθινος στέφανος και η μεταφορά του Σταυρού.
6. Η Σταύρωση: Η στιγμή που ο Κύριος υψώνεται στον Σταυρό ανάμεσα στους δύο ληστές.
7. Το «Τετέλεσται»: Οι τελευταίες στιγμές επάνω στον Σταυρό και τα σημεία που ακολούθησαν τον θάνατό Του.
8. Η μαρτυρία του εκατόνταρχου: Η αναγνώριση της θεότητας του Ιησού.
9. Ο Ιωσήφ από Αριμαθαίας: Η αίτηση για το σώμα του Κυρίου.
10. Η Ταφή: Η προετοιμασία και η τοποθέτηση στον τάφο.
11. Η σφράγιση του τάφου: Οι αρχιερείς ζητούν από τον Πιλάτο να φρουρηθεί ο τάφος.
12. Η προσμονή της Ανάστασης: Η ελπίδα που αρχίζει να ανατέλλει μέσα από το σκοτάδι του θανάτου.

Η σημασία της αποψινής βραδιάς

Η Μεγάλη Πέμπτη δεν είναι απλώς μια ανάμνηση ιστορικών γεγονότων. Είναι μια πρόσκληση για συμμετοχή στο Πάθος. Η Εκκλησία καλεί τους πιστούς να αναλογιστούν τη θυσία του Χριστού ως πράξη απόλυτης αγάπης και ταπείνωσης.

Απόψε, η σιωπή στους ναούς είναι βαθιά. Μετά το πέρας της ακολουθίας, πολλοί πιστοί παραμένουν στην εκκλησία για να ξενυχτήσουν τον Εσταυρωμένο, διαβάζοντας ψαλμούς και προσευχές, περιμένοντας το πρωινό της Μεγάλης Παρασκευής, όταν θα λάβει χώρα η Αποκαθήλωση και η τοποθέτηση του Σώματος στον Επιτάφιο.