«Στα αζήτητα» η ρύθμιση για την εξαγορά καταπατημένων ακινήτων του Δημοσίου

Ισχνό είναι το ενδιαφέρον των ιδιωτών για την εξαγορά καταπατημένων εκτάσεων του Δημοσίου παρά τις εκπτώσεις που φθάνουν έως και το 80% του τιμήματος και τη δυνατότητα εξόφλησης σε έως 60 άτοκες δόσεις.

Σύμφωνα με πληροφορίες από τα τέλη Σεπτεμβρίου του 2024 που ξεκίνησε η διαδικασία μέχρι σήμερα στην πλατφόρμα βρίσκονται περίπου 12.000 αιτήσεις πολλές από τις οποίες δεν έχουν ακόμη οριστικοποιηθεί όταν οι καταπατημένες εκτάσεις υπολογίζονται σε περίπου 90.000 και η προθεσμία για την εκδήλωση ενδιαφέροντος εκπνέει στις 11 Σεπτεμβρίου.

Η απροθυμία για την ένταξη στη ρύθμιση αποδίδεται στις αυστηρές προϋποθέσεις, στο πλήθος των δικαιολογητικών και στο κόστος εξαγοράς που θεωρείται υψηλό. Παράλληλα πολλοί ιδιώτες έχουν ήδη δηλώσει τις καταπατημένες εκτάσεις στο Ελληνικό Κτηματολόγιο και επιλέγουν να διεκδικήσουν δικαστικά την κυριότητα των ακινήτων.

Αιτήματα για παράταση της προθεσμίας

Στο υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών έχουν ήδη υποβληθεί αιτήματα για παράταση της προθεσμίας, με την Ένωση Ιδιοκτητών Ακινήτων Δωδεκανήσου να ζητά παράλληλα αλλαγές στο ισχύον νομοθετικό πλαίσιο. Η Ένωση επισημαίνει ότι οι ιδιοκτησιακές και κτηματολογικές ιδιαιτερότητες των Δωδεκανήσων καθιστούν σε πολλές περιπτώσεις εξαιρετικά δύσκολη ή ακόμη και αδύνατη την εφαρμογή του νόμου.

Μεταξύ των βασικών προβλημάτων αναφέρεται η απαίτηση προηγούμενης δήλωσης του ακινήτου στο Ε9, όταν δεν υπάρχει ΚΑΕΚ, αυτοτελής κτηματολογική μερίδα ή άλλα αναγκαία στοιχεία ταυτοποίησης. Στο πλαίσιο αυτό, ζητείται νέα ουσιαστική παράταση, ειδική μεταβατική ρύθμιση για τα Δωδεκάνησα και εξαίρεση από την υποχρέωση προηγούμενης δήλωσης στο Ε9, όταν αποδεικνύεται αντικειμενική αδυναμία. Παράλληλα, προτείνεται η μακροχρόνια κατοχή να μπορεί να αποδεικνύεται με κάθε πρόσφορο μέσο.

Επισημαίνεται ότι η νομοθετική ρύθμιση ορίζει ότι με την υποβολή της αίτησης στην πλατφόρμα, οι ενδιαφερόμενοι καταβάλλουν παράβολο ύψους 300 ευρώ, το οποίο συμψηφίζεται με το τίμημα εξαγοράς ή επιστρέφεται εφόσον η αίτηση απορριφθεί. Επίσης μαζί με την αίτηση θα πρέπει να υποβάλλουν μια σειρά δικαιολογητικά όπως τοπογραφικό διάγραμμα του προς εξαγορά δημοσίου ακινήτου με συνημμένη δήλωση μηχανικού, φύλλο προσδιορισμού της αντικειμενικής αξίας οικοπέδου ή γηπέδου, βεβαίωση όρων δόμησης της αρμόδιας υπηρεσίας δόμησης, οικοδομική άδεια, εφόσον υπάρχει, τίτλους από τους οποίους προκύπτει η κατοχή και συνοδευτικό σημείωμα, στο οποίο αποτυπώνεται η κατοχή, υπεύθυνη δήλωση για την έκταση των προς εξαγορά δημοσίων ακινήτων, έγγραφο για τη χρήση του δημοσίου ακινήτου και αντίγραφο του εντύπου Ε1 και Ε9.

Βασική προϋπόθεση

Βασική προϋπόθεση για το δικαίωμα εξαγοράς είναι η αδιάλειπτη κατοχή του ακινήτου επί 30 τουλάχιστον χρόνια με τίτλο, 40 τουλάχιστον χρόνια χωρίς τίτλο, εφόσον ο αιτών χρησιμοποιεί το ακίνητο ως την κύρια κατοικία του ή ως βοηθητικό χώρο αυτής ή για να ασκεί τουριστική, βιοτεχνική, βιομηχανική, εμπορική ή αγροτική δραστηριότητα και να δηλώνεται το ακίνητο στο έντυπο «Ε9» για τα τελευταία 5 χρόνια που προηγούνται της αίτησης. Σημειώνεται ότι με το νέο πλαίσιο καταργήθηκε η προϋπόθεση ύπαρξης κτίσματος για την υποβολή της αίτησης εξαγοράς ενώ δεν επιτρέπεται η εξαγορά ακινήτου με αυθαίρετο κτίσμα.

Εφόσον η αίτηση εγκριθεί από την αρμόδια επιτροπή εντός 5 ημερών εκδίδεται πιστοποιητικό αποδοχής το οποίο κοινοποιείται στον αιτούντα και περιλαμβάνει την περιγραφή του εξαγοραζόμενου ακινήτου (εμβαδόν και όρια), τα στοιχεία του αιτούντος, το τίμημα εξαγοράς, καθώς και το ποσό της εφάπαξ και τμηματικής καταβολής.

Το τίμημα για την εξαγορά ορίζεται στο 100% της αντικειμενικής αξίας του οικοπέδου ή του γηπέδου.

Επί του τιμήματος παρέχονται εκπτώσεις:

• - 50% αν ο ιδιώτης έχει αναγνωριστεί πρωτόδικα ως κύριος του ακινήτου η αν ο ιδιώτης έχει αναγραφεί ως κύριος στις πρώτες κτηματολογικές εγγραφές και έχει ασκηθεί αγωγή από το Δημόσιο ή δεν έχει παρέλθει η προθεσμία άσκησης αγωγής.
• - 70% αν έχει ασκήσει ένδικο μέσο κατά δικαστικής απόφασης για την αναγνώριση της κυριότητας του ακινήτου έως την 31η Δεκεμβρίου 2022.
• - 80% για ακίνητο που καλύπτει τις στεγαστικές ανάγκες του αιτούντος (ή του αρχικού δικαιοπαρόχου) ως αποτέλεσμα μαζικής εγκατάστασης πληθυσμιακών ομάδων πριν από το 1964.

Το τίμημα μπορεί να εξοφληθεί εφάπαξ με έκπτωση 10% ή σε έως 60 άτοκες μηνιαίες δόσεις με ελάχιστο ποσό τα 100 ευρώ.