Τα φάρμακα τύπου Ozempic στο μικροσκόπιο για «εγκεφαλικό του ματιού» και αιφνίδια τύφλωση
Η χρήση GLP-1 φαρμάκων αυξάνεται, αλλά οι παρενέργειες παραμένουν υπό διερεύνηση.
Το Wegovy είναι ένα από τα πιο δημοφιλή φάρμακα για την απώλεια βάρους, αλλά νέα επιστημονικά δεδομένα το συνδέουν με μια οξεία πάθηση, την αιφνίδια απώλεια όρασης. Η ουσία που χρησιμοποιείται ευρέως για την αντιμετώπιση της παχυσαρκίας ενδέχεται να σχετίζεται με αυξημένο κίνδυνο αυτής της κατάστασης που είναι γνωστή και ως «εγκεφαλικό του ματιού», που μπορεί να οδηγήσει σε μόνιμη βλάβη της όρασης.
Η ανάλυση των δεδομένων
Η έρευνα βασίστηκε σε μεγάλη ανάλυση του αμερικανικού Οργανισμού Τροφίμων και Φαρμάκων, η οποία καταγράφει ανεπιθύμητες ενέργειες φαρμάκων. Οι επιστήμονες εξέτασαν στοιχεία από το 2017 έως το 2024, εστιάζοντας σε περιστατικά ισχαιμικής οπτικής νευροπάθειας – μιας κατάστασης που προκαλείται όταν μειώνεται απότομα η αιμάτωση του οπτικού νεύρου.
Συνολικά, από περισσότερες από 30 εκατομμύρια αναφορές, περίπου 31.000 σχετίζονταν με φάρμακα που περιέχουν σεμαγλουτίδη, την ίδια δραστική ουσία που υπάρχει στο Wegovy. Οι περισσότερες αναφορές αφορούσαν το Ozempic, το οποίο χρησιμοποιείται κυρίως για τον διαβήτη, γεγονός που εξηγείται από το ότι κυκλοφορεί περισσότερο καιρό στην αγορά. Ωστόσο, όταν οι ερευνητές εξέτασαν την πιθανότητα εμφάνισης προβλημάτων όρασης, το Wegovy ξεχώρισε. Παρά το μικρότερο πλήθος αναφορών, παρουσίασε πολύ ισχυρότερη συσχέτιση με περιστατικά ισχαιμικής οπτικής νευροπάθειας σε σχέση με άλλα παρόμοια φάρμακα.
Τι είναι το «εγκεφαλικό του ματιού»
Η ισχαιμική οπτική νευροπάθεια εμφανίζεται όταν διακόπτεται η παροχή αίματος στο οπτικό νεύρο. Το νεύρο αυτό είναι κρίσιμο για τη μετάδοση των οπτικών σημάτων στον εγκέφαλο, και η έλλειψη οξυγόνου μπορεί να προκαλέσει σοβαρές βλάβες. Τα συμπτώματα εμφανίζονται συνήθως ξαφνικά και περιλαμβάνουν θολή όραση, σκοτεινά σημεία ή ακόμα και πλήρη απώλεια όρασης στο ένα ή και στα δύο μάτια. Παρότι πρόκειται για σπάνια επιπλοκή, θεωρείται επείγουσα ιατρική κατάσταση. Η έγκαιρη αντιμετώπιση μπορεί να περιορίσει τη βλάβη, αλλά σε πολλές περιπτώσεις η απώλεια όρασης είναι μη αναστρέψιμη.
Τα ευρήματα που προκαλούν ανησυχία
Η ανάλυση έδειξε ότι η πιθανότητα εμφάνισης της συγκεκριμένης πάθησης ήταν πολλαπλάσια στους χρήστες Wegovy σε σύγκριση με άλλα φάρμακα της ίδιας κατηγορίας. Συνολικά, ο κίνδυνος φάνηκε σχεδόν πενταπλάσιος σε σχέση με το Ozempic. Παράλληλα, οι άνδρες φαίνεται να διατρέχουν μεγαλύτερο κίνδυνο από τις γυναίκες.
Οι ερευνητές εκτιμούν ότι η διαφορά αυτή ίσως οφείλεται στη δοσολογία και στον τρόπο χορήγησης. Το Wegovy χορηγείται σε υψηλότερες δόσεις για την απώλεια βάρους, γεγονός που μπορεί να επηρεάζει την κυκλοφορία του αίματος και την αρτηριακή πίεση, ιδιαίτερα κατά τη διάρκεια της νύχτας. Αυτές οι μεταβολές ενδέχεται να μειώνουν την αιμάτωση του οπτικού νεύρου.
Αντίθετα, άλλες μορφές του ίδιου φαρμάκου, όπως τα χάπια, απορροφώνται πιο αργά από τον οργανισμό, κάτι που πιθανώς εξηγεί γιατί δεν εμφανίζουν το ίδιο μοτίβο κινδύνου.
Περιορισμοί και αβεβαιότητα
Παρά τα ανησυχητικά ευρήματα, οι επιστήμονες επισημαίνουν ότι η ανάλυση δεν αποδεικνύει αιτιώδη σχέση. Οι αναφορές ανεπιθύμητων ενεργειών δεν δείχνουν πόσο συχνά συμβαίνει ένα περιστατικό στον γενικό πληθυσμό, ούτε λαμβάνουν υπόψη άλλους παράγοντες, όπως υποκείμενα νοσήματα ή η συνολική υγεία των ασθενών. Επιπλέον, η αυξημένη δημοσιότητα γύρω από το Wegovy μπορεί να έχει οδηγήσει σε περισσότερες αναφορές, δημιουργώντας την εντύπωση μεγαλύτερου κινδύνου. Για τον λόγο αυτό, οι ερευνητές τονίζουν ότι απαιτούνται πιο αυστηρές, προοπτικές μελέτες για να επιβεβαιωθεί η σχέση.
Η νέα μελέτη δεν καταλήγει σε οριστικά συμπεράσματα, αλλά ανοίγει έναν κρίσιμο διάλογο για την ασφάλεια αυτών των θεραπειών και την ανάγκη πιο στενής παρακολούθησης των ασθενών.
