Τρία νέα μητρώα και καθολικός «Προσωπικός Βοηθός»: Η μεγάλη τομή σε κοινωνική φροντίδα, αναπηρία

Σε μια εκτεταμένη θεσμική παρέμβαση που φιλοδοξεί να βάλει τέλος στον κατακερματισμό, την αδιαφάνεια και την έλλειψη αξιόπιστων δεδομένων στον κρίσιμο τομέα της κοινωνικής φροντίδας και της αναπηρίας προχωρά το υπουργείο Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας. Το σχέδιο νόμου που επεξεργάζεται η αρμόδια υπουργός Δόμνα Μιχαηλίδου προβλέπει, μεταξύ άλλων, τη δημιουργία τριών νέων εθνικών μητρώων, αλλά και την καθολική, μόνιμη εφαρμογή του προγράμματος «Προσωπικός Βοηθός».

Πρόκειται για παρεμβάσεις που μετακινούν την κοινωνική πολιτική από το στάδιο των αποσπασματικών ρυθμίσεων σε μια πιο δομική λογική, με έμφαση στην πλήρη καταγραφή, τη διαλειτουργικότητα και τον δημοσιονομικό έλεγχο.

Ενιαία εικόνα για παρόχους, δομές και δικαιούχους

Στην καρδιά της μεταρρύθμισης βρίσκεται η δημιουργία ενός ενιαίου ηλεκτρονικού Μητρώου Παρόχων Υπηρεσιών Κοινωνικής Φροντίδας. Το νέο μητρώο έρχεται να αντικαταστήσει περισσότερα από πέντε αποσπασματικά και μη διαλειτουργικά μητρώα που λειτουργούν σήμερα, τα οποία συχνά περιλάμβαναν επικαλύψεις, αντιφατικά στοιχεία και κενά πληροφόρησης.

Η μέχρι σήμερα εικόνα είχε ως αποτέλεσμα αυξημένο διοικητικό κόστος, καθυστερήσεις στις διαδικασίες και περιορισμένες δυνατότητες ουσιαστικού ελέγχου. Με το νέο πλαίσιο, όλοι οι πάροχοι εντάσσονται σε ένα κοινό, ενιαίο σύστημα, το οποίο θα είναι διαλειτουργικό με άλλα υπουργεία και κρατικούς φορείς, διευκολύνοντας τόσο τη διοίκηση όσο και τους πολίτες.

Παράλληλα, στην Εθνική Πύλη Αναπηρίας δημιουργούνται δύο επιπλέον μητρώα: το Μητρώο Δομών Αναπηρίας και το Μητρώο Δικαιούχων Παροχών Αναπηρίας. Το πρώτο καταγράφει το σύνολο των δομών που δραστηριοποιούνται στον χώρο –όπως Κέντρα Διημέρευσης και Ημερήσιας Φροντίδας Ηλικιωμένων (ΚΕΔΗΦ), Στέγες Υποστηριζόμενης Διαβίωσης (ΣΥΔ) και Κέντρα Πιστοποίησης Αναπηρίας (ΚΕΠΑ)– προσφέροντας σαφή εικόνα της γεωγραφικής κατανομής και της λειτουργικής επάρκειας των υπηρεσιών.

Το δεύτερο μητρώο καλύπτει ένα διαχρονικό κενό, καθώς καταγράφει με ακρίβεια τους δικαιούχους παροχών αναπηρίας και τα επιδόματα ή τις υπηρεσίες που λαμβάνουν. Μέχρι σήμερα, η απουσία ενιαίας βάσης δεδομένων δυσχέραινε τον ορθολογικό σχεδιασμό πολιτικών και τον έλεγχο της αποτελεσματικότητάς τους.

Διαφάνεια στις δαπάνες και σαφή δικαιώματα για τους πολίτες

Ο διπλός στόχος των νέων μητρώων είναι σαφής. Από τη μία πλευρά, το κράτος αποκτά για πρώτη φορά συνολική εικόνα για το ποιος παρέχει τι, σε ποιον και με ποιο κόστος, ενισχύοντας τη δημοσιονομική διαφάνεια και τον έλεγχο των δαπανών. Από την άλλη, οι πολίτες αποκτούν πρόσβαση σε συγκεντρωμένη, αξιόπιστη πληροφόρηση για τις παροχές που δικαιούνται, περιορίζοντας την αβεβαιότητα και τη γραφειοκρατία.

Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσεται και η δημιουργία ενιαίου κανονισμού για τα αναπηρικά επιδόματα του ΟΠΕΚΑ. Ο νέος κανονισμός θα αντικαταστήσει δεκάδες διάσπαρτες διατάξεις και περισσότερες από 40 υπουργικές αποφάσεις που αφορούν δέκα διαφορετικά επιδόματα, χωρίς να αλλάζουν οι δικαιούχοι. Στόχος είναι η απλούστευση, η ομοιομορφία και η διαφάνεια στη χορήγηση των παροχών.

Μόνιμος και πανελλαδικός ο «Προσωπικός Βοηθός»

Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται και στην καθολική εφαρμογή του προγράμματος «Προσωπικός Βοηθός», το οποίο αποκτά πλέον μόνιμο χαρακτήρα και επεκτείνεται πανελλαδικά, για όλα τα είδη αναπηρίας. Η μετάβαση από το πιλοτικό στάδιο σε καθολική εφαρμογή σηματοδοτεί, σύμφωνα με το υπουργείο, μια ουσιαστική αλλαγή φιλοσοφίας, με έμφαση στην ανεξάρτητη διαβίωση και την εξατομικευμένη υποστήριξη των ατόμων με αναπηρία.

Σύνδεση κοινωνικής πολιτικής και περιφερειακής ανάπτυξης

Το νομοσχέδιο περιλαμβάνει, τέλος, και επέκταση του προγράμματος μετεγκατάστασης σε νέες περιφερειακές ενότητες της Βόρειας Ελλάδας. Η οικονομική ενίσχυση εξισώνεται στα 10.000 ευρώ, ενώ διευρύνεται ο κύκλος των δικαιούχων, καλύπτοντας τηλεργαζόμενους, συνταξιούχους, νέους εργαζόμενους αλλά και Έλληνες του εξωτερικού.

Η συγκεκριμένη παρέμβαση συνδέει άμεσα τη δημογραφική πολιτική με την τοπική οικονομία και την αγορά εργασίας, επιχειρώντας να ενισχύσει περιοχές που αντιμετωπίζουν πληθυσμιακή συρρίκνωση.

Συνολικά, όπως έχει επισημάνει η υπουργός Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας Δόμνα Μιχαηλίδου, το σχέδιο νόμου επιχειρεί να περάσει την κοινωνική πολιτική σε μια νέα φάση, όπου η πλήρης καταγραφή, η διαλειτουργικότητα και η διαφάνεια αποτελούν βασική προϋπόθεση τόσο για τον αποτελεσματικό δημοσιονομικό έλεγχο όσο και για την αποκατάσταση της εμπιστοσύνης των πολιτών προς το κράτος.