Υπερβολική ταχύτητα: Τι μας… σπρώχνει να πατάμε το γκάζι

Ένα πρωινό στη δουλειά, μια καθυστέρηση στο φανάρι ή ένα μποτιλιάρισμα αρκούν για να πατηθεί πιο δυνατά το γκάζι. Η υπερβολική ταχύτητα ευθύνεται για περίπου το 30% των θανάτων από Τροχαία ατυχήματα, σύμφωνα με στοιχεία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και του European Road Safety Observatory. Ακόμη κι όταν ένας οδηγός κινείται εντός των ορίων, σε πολλούς δρόμους τα όρια δεν ανταποκρίνονται πάντα στις πραγματικές συνθήκες, όπως το φθαρμένο οδόστρωμα, ο ανεπαρκής φωτισμός ή η κακή σήμανση, κάτι που συναντάται συχνά και στο ελληνικό οδικό δίκτυο.

Ο κίνδυνος αφορά όλους στον δρόμο

Η υπερβολική ταχύτητα δεν θέτει σε κίνδυνο μόνο τον οδηγό, αλλά και τους συνεπιβάτες, τους πεζούς και τους ποδηλάτες. Σε έναν δρόμο, ένα δευτερόλεπτο αρκεί για να αλλάξουν όλα. Η Εθνική Υπηρεσία Ασφάλειας Οδικής Κυκλοφορίας των ΗΠΑ έχει αναλύσει τους βασικούς λόγους που ωθούν τους οδηγούς να οδηγούν πιο γρήγορα απ’ όσο πρέπει, και πολλοί από αυτούς είναι γνώριμοι και στη δική μας καθημερινότητα.

Κυκλοφοριακή συμφόρηση και εκνευρισμός

Η κυκλοφοριακή συμφόρηση αποτελεί έναν από τους συχνότερους παράγοντες που οδηγούν στην επιθετική οδήγηση. Όταν ο χρόνος πιέζει και τα αυτοκίνητα κινούνται αργά, πολλοί οδηγοί αντιδρούν με νεύρα, αυξάνουν την ταχύτητα μόλις βρουν άνοιγμα, αλλάζουν συχνά λωρίδα ή εκδηλώνουν θυμό, πιστεύοντας ότι έτσι θα κερδίσουν χρόνο.

Άγχος, πρόγραμμα και απομόνωση στο αυτοκίνητο

Πολλοί οδηγοί κινούνται γρήγορα επειδή έχουν γεμάτο πρόγραμμα και προσπαθούν να τα προλάβουν όλα. Το αυτοκίνητο, όμως, λειτουργεί και ως χώρος απομόνωσης. Μέσα στην καμπίνα, ο οδηγός συχνά αποκόπτεται από το περιβάλλον και νιώθει απλός παρατηρητής, γεγονός που μπορεί να μειώσει την ενσυναίσθηση και να οδηγήσει σε πιο επιθετικές συμπεριφορές.

Πότε εμφανίζονται τα επεισόδια επιθετικής οδήγησης

Οι περισσότεροι οδηγοί δεν οδηγούν μόνιμα επιθετικά και κάποιοι δεν το κάνουν ποτέ. Για άλλους, όμως, τέτοιες συμπεριφορές εμφανίζονται συχνότερα. Περιστασιακά επεισόδια, όπως η υπερβολική ταχύτητα ή η απότομη αλλαγή λωρίδας, προκύπτουν συνήθως ως αντίδραση σε συγκεκριμένες συνθήκες, όπως η βιασύνη ή ένα όχημα που κινείται πιο αργά μπροστά.

Πώς να προστατευτείτε από έναν «επιθετικό» οδηγό

Η υπερβολική ταχύτητα και η επιθετική οδήγηση επηρεάζουν όλους όσοι βρίσκονται στον δρόμο. Αν συναντήσετε κάποιον που οδηγεί επικίνδυνα γρήγορα, το καλύτερο που μπορείτε να κάνετε είναι να του δώσετε χώρο. Αν βρίσκεστε στην αριστερή λωρίδα και θέλει να προσπεράσει, μετακινηθείτε με ασφάλεια. Αν κάποιος σας ακολουθεί επίμονα ή προσπαθεί να σας παρασύρει σε επικίνδυνους ελιγμούς, χρησιμοποιήστε την κρίση σας για να απομακρυνθείτε με ασφάλεια και, αν χρειαστεί, επικοινωνήστε με την αστυνομία.

Το φαινόμενο Ελλάδα

Στην Ελλάδα, η υπερβολική ταχύτητα συνδέεται συχνά με την ίδια την καθημερινότητα του δρόμου. Εδώ η ταχύτητα συχνά μοιάζει με λύση, έστω κι αν δεν είναι. Οι περισσότεροι οδηγοί δεν ξεκινούν με πρόθεση να παραβούν τους κανόνες, αλλά παρασύρονται από την πίεση της καθημερινότητας, το άγχος και την αίσθηση ότι ο χρόνος δεν φτάνει ποτέ. Στην Ελλάδα ειδικά, η καθυστέρηση στην κίνηση, τα φανάρια, τα μποτιλιαρίσματα και οι απρόβλεπτες συνθήκες κάνουν πολλούς να πατούν το γκάζι μόλις βρουν λίγο ελεύθερο δρόμο, πιστεύοντας ότι έτσι θα κερδίσουν χρόνο.

Ταυτόχρονα, υπάρχει και ο παράγοντας της εξοικείωσης. Όταν ένας οδηγός κινείται καθημερινά στις ίδιες διαδρομές, αρχίζει να νιώθει ότι «ξέρει τον δρόμο», μειώνοντας άθελά του την προσοχή και αυξάνοντας την ταχύτητα. Σε αυτό προστίθεται και μια βαθιά ριζωμένη νοοτροπία, όπου η γρήγορη οδήγηση εκλαμβάνεται ως ικανότητα ή αυτοπεποίθηση και όχι ως ρίσκο. Στενοί αστικοί δρόμοι, διπλοπαρκαρισμένα αυτοκίνητα, επαρχιακές διαδρομές με κακό φωτισμό και φθαρμένο οδόστρωμα δημιουργούν ένα περιβάλλον όπου ένα μικρό λάθος μπορεί να έχει σοβαρές συνέπειες.

Παρ’ όλα αυτά, πολλοί οδηγοί πιέζουν το γκάζι, είτε για να «κερδίσουν» λίγα λεπτά μέσα στην κίνηση, είτε επειδή θεωρούν ότι γνωρίζουν καλά τον δρόμο. Αυτή η εξοικείωση, όμως, συχνά οδηγεί σε υποτίμηση του κινδύνου, ειδικά κοντά σε σχολεία, γειτονιές ή επαρχιακούς δρόμους, όπου η απρόβλεπτη κίνηση πεζών και οχημάτων είναι καθημερινό φαινόμενο. Τέλος, το αυτοκίνητο δημιουργεί μια αίσθηση απομόνωσης. Μέσα στην καμπίνα, ο οδηγός αποκόπτεται από όσα συμβαίνουν γύρω του και συχνά ξεχνά ότι μοιράζεται τον δρόμο με άλλους. Αυτός ο συνδυασμός πίεσης, συνήθειας και αποστασιοποίησης είναι που, στην πράξη, κάνει πολλούς να οδηγούν πιο γρήγορα απ’ όσο θα έπρεπε.

Συμπέρασμα

Η υπερβολική ταχύτητα δεν είναι απλώς μια κακή συνήθεια, αλλά μια καθημερινή επιλογή που αυξάνει τον κίνδυνο για όλους. Κατανοώντας τι την προκαλεί και επιλέγοντας πιο ήρεμη οδήγηση, δεν κερδίζουμε μόνο ασφάλεια, αλλά και λιγότερο άγχος, καλύτερη εμπειρία στον δρόμο και σεβασμό προς τους γύρω μας.