22 χρόνια, 15.000 χιλιόμετρα: Το απίστευτο ταξίδι μεγάπτερης φάλαινας από τη Βραζιλία στην Αυστραλία

Μια μεγάπτερη φάλαινα που είχε φωτογραφηθεί για πρώτη φορά στις ακτές της Βραζιλίας το 2003 εντοπίστηκε ξανά, 22 χρόνια αργότερα, στην άλλη άκρη του κόσμου, ανοικτά της βορειοανατολικής Αυστραλίας, καταγράφοντας ένα ταξίδι περίπου 15.100 χιλιομέτρων.

Σύμφωνα με τους ερευνητές, πρόκειται για τη μεγαλύτερη απόσταση που έχει τεκμηριωθεί ποτέ ανάμεσα σε δύο θεάσεις της ίδιας μεγάπτερης φάλαινας, ένα εύρημα που φωτίζει με εντυπωσιακό τρόπο τις δυνατότητες μετακίνησης αυτών των θαλάσσιων γιγάντων, αλλά και τα μεγάλα κενά που εξακολουθούν να υπάρχουν στη γνώση μας για τις διαδρομές τους στους ωκεανούς.

Η φάλαινα είχε φωτογραφηθεί το 2003 στην περιοχή Abrolhos Bank, κοντά στην πολιτεία Μπαΐα της Βραζιλίας, η οποία θεωρείται ένας από τους σημαντικότερους τόπους αναπαραγωγής για τις μεγάπτερες φάλαινες στη χώρα. Τον Σεπτέμβριο του 2025 εντοπίστηκε εκ νέου στο Hervey Bay, στα ανοικτά του Κουίνσλαντ, στην Αυστραλία.

Το στοιχείο που επέτρεψε στους επιστήμονες να καταλάβουν ότι επρόκειτο για το ίδιο ζώο δεν ήταν κάποιο ηλεκτρονικό σήμα ή δορυφορικός πομπός, αλλά η ουρά του, όπως σημειώνει ο Guardian. Συγκεκριμένα, η ταυτοποίηση έγινε από το κάτω μέρος του ουραίου πτερυγίου, το οποίο στις μεγάπτερες φάλαινες λειτουργεί σαν «δακτυλικό αποτύπωμα». Το σχήμα, τα λευκά και μαύρα μοτίβα, αλλά και ουλές ή άλλα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά επιτρέπουν στους ερευνητές να ξεχωρίζουν κάθε φάλαινα.

Η ανακάλυψη μέσα από φωτογραφίες και τεχνητή νοημοσύνη

Η αναγνώριση της φάλαινας έγινε μέσω της πλατφόρμας Happywhale, στην οποία ερευνητές αλλά και πολίτες μπορούν να ανεβάζουν φωτογραφίες από θεάσεις φαλαινών. Η πλατφόρμα χρησιμοποιεί αλγόριθμο τεχνητής νοημοσύνης για να εντοπίζει πιθανές αντιστοιχίες, με τρόπο που θυμίζει την αναγνώριση προσώπου στους ανθρώπους.

Η νέα έρευνα, που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Royal Society Open Science, βασίστηκε σε 19.283 φωτογραφίες ουραίων πτερυγίων, οι οποίες είχαν συλλεχθεί από το 1984 έως το 2025 σε ανατολική Αυστραλία και Λατινική Αμερική. Μέσα σε αυτό το τεράστιο αρχείο, οι επιστήμονες εντόπισαν μόλις δύο φάλαινες που είχαν καταγραφεί και στις δύο πλευρές του πλανήτη, δηλαδή μόλις το 0,01% των ταυτοποιημένων ατόμων.

Η Στέφανι Στακ, υποψήφια διδάκτορας στο Griffith University και μία από τις συγγραφείς της μελέτης, χαρακτήρισε εντυπωσιακό το γεγονός ότι μια φάλαινα που είχε εξαφανιστεί από τις καταγραφές για 22 χρόνια εντοπίστηκε ξανά σε τόσο μεγάλη απόσταση. Όπως εξήγησε, οι ερευνητές γνωρίζουν το σημείο όπου είχε φωτογραφηθεί αρχικά και το σημείο όπου εμφανίστηκε ξανά, αλλά δεν γνωρίζουν τι συνέβη στο ενδιάμεσο ούτε ποια διαδρομή ακριβώς ακολούθησε.

Και δεύτερη φάλαινα έκανε το ταξίδι προς την αντίθετη κατεύθυνση

Η ίδια μελέτη κατέγραψε και μια δεύτερη εντυπωσιακή περίπτωση. Μια άλλη μεγάπτερη φάλαινα είχε φωτογραφηθεί στο Hervey Bay το 2007 και ξανά στην ίδια περιοχή το 2013. Έξι χρόνια αργότερα, το 2019, εντοπίστηκε στα ανοικτά του Σάο Πάολο, στη Βραζιλία. Η απόσταση ανάμεσα στις δύο περιοχές αναπαραγωγής υπολογίζεται σε περίπου 14.200 χιλιόμετρα.

Οι δύο περιπτώσεις θεωρούνται η πρώτη καταγεγραμμένη «ανταλλαγή» και προς τις δύο κατευθύνσεις ανάμεσα στους πληθυσμούς μεγάπτερων φαλαινών της Βραζιλίας και της ανατολικής Αυστραλίας. Οι ερευνητές, πάντως, εκτιμούν ότι τέτοιες μετακινήσεις είναι εξαιρετικά σπάνιες και πιθανότατα δεν αποτελούν συστηματική αλλαγή μεταναστευτικής διαδρομής.

Κανονικά, οι μεγάπτερες φάλαινες της Αυστραλίας μετακινούνται κάθε χρόνο ανάμεσα στις περιοχές τροφοληψίας στα νερά της Ανταρκτικής και στις περιοχές αναπαραγωγής κοντά στον Μεγάλο Κοραλλιογενή Ύφαλο. Πρόκειται για έναν ετήσιο κύκλο περίπου 10.000 χιλιομέτρων, πολύ μικρότερο από το ταξίδι που τεκμηριώθηκε ανάμεσα στη Βραζιλία και την Αυστραλία.

Τι δείχνει το ρεκόρ για την προστασία των ωκεανών

Η ανακάλυψη δεν είναι απλώς ένα εντυπωσιακό ρεκόρ. Οι επιστήμονες επισημαίνουν ότι αυτές οι μεγάλες μετακινήσεις υπενθυμίζουν πως η προστασία της θαλάσσιας ζωής δεν μπορεί να περιορίζεται στα σύνορα μιας χώρας. Οι φάλαινες διασχίζουν ωκεανούς, περνούν από διαφορετικές θαλάσσιες ζώνες και εξαρτώνται από οικοσυστήματα που αλλάζουν διαρκώς.

Η κλιματική αλλαγή ενδέχεται να επηρεάσει στο μέλλον ακόμη περισσότερο τα μεταναστευτικά μοτίβα των φαλαινών. Οι ερευνητές δείχνουν ιδιαίτερη ανησυχία για τις αλλαγές στον Νότιο Ωκεανό, όπου βρίσκονται κρίσιμες περιοχές τροφοληψίας, καθώς οι πληθυσμοί του κριλ της Ανταρκτικής - βασική τροφή για τις μεγάπτερες φάλαινες - βρίσκονται υπό πίεση.