«Αντισεισμική προστασία» είχε η πυραμίδα της Γκίζας στην Αίγυπτο: Πώς έμεινε στέρεη στους αιώνες

Αν υπήρξε ποτέ ένα οικοδόμημα φτιαγμένο για να αντέξει στη δοκιμασία του χρόνου, αυτό σίγουρα θα ήταν η Μεγάλη Πυραμίδα της Γκίζας -ένα απαράμιλλο μνημείο ανθρώπινης δημιουργικότητας και μηχανικής δεινότητας.

Από τότε που ανεγέρθηκε, κατά την περίοδο του Αρχαίου Βασιλείου της αρχαίας Αιγύπτου, στέκεται αγέρωχη καθώς ο χρόνος κυλά και οι πολιτισμοί ακμάζουν και παρακμάζουν.

Οι ερευνητές ανακάλυψαν τώρα έναν από τους λόγους της εκπληκτικής της ανθεκτικότητας: σχεδιάστηκε και χτίστηκε με δομικά χαρακτηριστικά που τη βοήθησαν να αντέξει την καταστροφική επίδραση των σεισμών, ήδη από την περίοδο που κατασκευάστηκε πριν από περίπου 4.600 χρόνια, ως τάφος του φαραώ Χέοπα.

Σύμφωνα με όσα μεταφέρει το Reuters, οι επιστήμονες αξιολόγησαν τη δομική της συγκρότηση χρησιμοποιώντας σεισμόμετρα, προκειμένου να καταγράψουν τους κραδασμούς του περιβάλλοντος -συνεχείς, ανεπαίσθητες δονήσεις υποβάθρου που προκαλούνται από φυσικές δυνάμεις και από την ανθρώπινη δραστηριότητα- σε 37 τοποθεσίες μέσα και γύρω από την πυραμίδα.

Παρά το μέγεθος και την πολυπλοκότητά της, η πυραμίδα εμφάνισε μια αξιοσημείωτα ομοιογενή και σταθερή δομική απόκριση σε αυτούς τους κραδασμούς.

Οι τέσσερις πλευρές της πυραμίδας, η οποία βρίσκεται στη Γκίζα, ακριβώς έξω από την αιγυπτιακή πρωτεύουσα Κάιρο, και είναι χτισμένη από τεράστιους ασβεστολιθικούς όγκους, έχουν μήκος περίπου 230 μέτρα η καθεμία στη βάση της, ενώ το μνημείο καλύπτει έκταση περίπου 53 στρεμμάτων.

Αρχικά είχε ύψος περίπου 147 μέτρα. Η φυσική διάβρωση που υπέστη με την πάροδο του χρόνου και η αφαίρεση, πριν από αιώνες, των λείων εξωτερικών λίθων επικάλυψης για τη χρήση τους ως δομικά υλικά, άφησαν την πυραμίδα στο σημερινό της ύψος, το οποίο είναι περίπου 138,5 μέτρα. Είναι χαρακτηριστικό ότι υπήρξε η ψηλότερη κατασκευή στον κόσμο για περίπου 3.800 χρόνια.

Τα χαρακτηριστικά της αντισεισμικής θωράκισης

Οι επιστήμονες εντόπισαν αρκετά χαρακτηριστικά που προσέδωσαν στην πυραμίδα αντισεισμική αντοχή. Έχει εξαιρετικά ευρεία βάση με χαμηλό κέντρο βάρους, άκρως συμμετρική γεωμετρία, ενώ εμφανίζει σταδιακή μείωση της μάζας προς την κορυφή.

Επίσης, διαθέτει έναν εξελιγμένο εσωτερικό σχεδιασμό, ο οποίος περιλαμβάνει εσωτερικούς θαλάμους που αμβλύνουν την ενίσχυση των κραδασμών, ενώ θεμελιώθηκε πάνω σε συμπαγές ασβεστολιθικό υπόβαθρο.

«Αυτά τα στοιχεία μαζί δημιουργούν μια καλά ισορροπημένη, συνεκτική δομή», δήλωσε ο σεισμολόγος Mohamed ElGabry από το Εθνικό Ινστιτούτο Αστρονομίας και Γεωφυσικής (NRIAG) της Αιγύπτου, επικεφαλής συγγραφέας επιστημονικής μελέτης που δημοσιεύθηκε την Πέμπτη (21/5) στο περιοδικό Scientific Reports.

«Οι αρχαίοι Αιγύπτιοι χτίστες διέθεταν σαφώς πρακτικές γνώσεις σχετικά με τη σταθερότητα, τη συμπεριφορά των θεμελίων, την κατανομή της μάζας και τη μεταφορά φορτίου», δήλωσε ο σεισμολόγος του NRIAG και ανώτερος συγγραφέας της μελέτης, Asem Salama.

Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι οι περισσότερες δονήσεις που καταγράφηκαν στο εσωτερικό της πυραμίδας είχαν μια συχνότητα που υποδείκνυε ότι η μηχανική καταπόνηση ήταν ομοιόμορφα κατανεμημένη παντού.

«Αν και θα δίσταζα να ισχυριστώ ότι σχεδίασαν σκόπιμα την πυραμίδα ειδικά για αντισεισμική προστασία, πιστεύω ότι ανέπτυξαν αρχιτεκτονικές και γεωτεχνικές λύσεις που παρήγαγαν με φυσικό τρόπο κατασκευές με εξαιρετική μακροπρόθεσμη ανθεκτικότητα», δήλωσε ο Salama.

Αυτό έγινε κατανοητό με την πάροδο του χρόνου μέσω της μεθόδου της «δοκιμής και του σφάλματος», όπως αποδεικνύουν ορισμένες προγενέστερες πυραμίδες που παρουσίαζαν κατασκευαστικές αδυναμίες.

Η δοκιμή στους εσωτερικούς θαλάμους

Οι ερευνητές συνέλεξαν σεισμικά δεδομένα από διάφορα περάσματα και θαλάμους που είναι χτισμένα στο εσωτερικό της πυραμίδας, συμπεριλαμβανομένου του κύριου ταφικού θαλάμου που ονομάζεται «Θάλαμος του Βασιλιά», καθώς και από το γύρω βραχώδες υπόβαθρο και το έδαφος.

Διαπίστωσαν ότι η ενίσχυση των κραδασμών αυξανόταν όσο ανέβαινε το υψόμετρο στο εσωτερικό της πυραμίδας, ένα φυσιολογικό φαινόμενο για τις υψηλές κατασκευές. Ωστόσο, παρατήρησαν μια μείωση της ενίσχυσης μέσα σε πέντε ειδικούς θαλάμους που είναι χτισμένοι πάνω από το Θάλαμο του Βασιλιά, παρά την υψηλότερη θέση τους.

«Αυτό υποδηλώνει ότι αυτοί οι θάλαμοι βοηθούν αποτελεσματικά στη διάχυση της σεισμικής ενέργειας και προστατεύουν τον Θάλαμο του Βασιλιά, μία από τις πιο κρίσιμες περιοχές, από τις υπερβολικές δονήσεις», δήλωσε ο ElGabry.

Οι πιο πρόσφατοι ισχυροί σεισμοί στην περιοχή περιλαμβάνουν εκείνους του 1847 και του 1992, οι οποίοι προκάλεσαν σοβαρές ζημιές σε χιλιάδες κτίρια, ενώ ο δεύτερος στοίχισε τη ζωή σε περισσότερους από 560 ανθρώπους. Η πυραμίδα υπέστη ελάχιστες έως μηδαμινές ζημιές.

Η Πυραμίδα της Γκίζας αποτελεί μέρος ενός μεγάλου συγκροτήματος, μαζί με άλλες πυραμίδες και τη Μεγάλη Σφίγγα της Γκίζας -μνημεία που προσελκύουν πλήθη επισκεπτών από την αρχαιότητα.

Μνημείο οργανωτικής ιδιοφυΐας

«Η Μεγάλη Πυραμίδα δεν είναι μόνο ένα εξαιρετικό μηχανικό επίτευγμα, αλλά και ένα βαθύ έργο τέχνης και ανθρώπινου οράματος. Η τέλεια συμμετρία της, η μνημειακή της κλίμακα και οι κομψές αναλογίες της, δημιουργούν μια διαχρονική ομορφιά που συνεχίζει να προκαλεί δέος ακόμα και μετά από 4.600 χρόνια», δήλωσε ο ElGabry.

«Πέρα από τη φυσική της ομορφιά, αυτό που με εντυπωσιάζει περισσότερο είναι η απίστευτη διαχείριση του έργου και η οργανωτική μαεστρία που αντιπροσωπεύει. Η οικοδόμηση ενός τέτοιου μνημείου διήρκεσε περίπου 20 χρόνια και απαιτούσε τη διατήρηση ενός ξεκάθαρου, μακροπρόθεσμου οράματος, μια εξαιρετικά περίπλοκη εφοδιαστική αλυσίδα και τον συντονισμό δεκάδων χιλιάδων ειδικευμένων εργατών, μηχανικών και διοικητικών υπαλλήλων», συμπλήρωσε.

Αυτό περιλάμβανε τη διαχείριση του ανθρώπινου δυναμικού, την εκπαίδευση εξειδικευμένων εργατών, τη διασφάλιση συνεχούς τροφοδοσίας για τους εργαζόμενους και τα logistics για τη μεταφορά τεράστιων ποσοτήτων πέτρας.

«Μας υπενθυμίζει τι είναι ικανός να επιτύχει ο ανθρώπινος πολιτισμός όταν το όραμα, η επιστήμη, η οργάνωση και η αποφασιστικότητα ενώνονται», κατέληξε ο ElGabry.

«Πράγματι», είπε ο Salama, «έχτισαν ένα μνημείο ‘για τους αιώνες’».