Απίστευτη ανακάλυψη Ελλήνων αστρονόμων - Γιγάντιο άστρο ετοιμάζεται για το... μεγάλο φινάλε
«Ήταν σαν ένα παζλ για το οποίο έπρεπε να βρούμε όλα τα κομμάτια», περιγράφει ο επικεφαλής της μελέτης.
Μπροστά σε μια ανακάλυψη που μοιάζει βγαλμένη από σενάριο επιστημονικής φαντασίας βρέθηκε ομάδα ερευνητών του Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών, μελετώντας έναν από τους μεγαλύτερους γνωστούς αστέρες στο Σύμπαν.
Το άστρο WOH G64, που βρίσκεται στο Μεγάλο Νέφος του Μαγγελάνου, θεωρούνταν επί δεκαετίες ένας από τους πιο φωτεινούς και ψυχρούς ερυθρούς υπεργίγαντες, με ακτίνα περίπου 1.540 φορές μεγαλύτερη από αυτή του Ήλιου.
Όμως, όταν οι επιστήμονες το παρατήρησαν ξανά, διαπίστωσαν κάτι εντελώς διαφορετικό: δεν ήταν πλέον κόκκινο και ψυχρό, αλλά κίτρινο και κατά περίπου 1.000 βαθμούς θερμότερο. Και το πιο εντυπωσιακό; Η μεταμόρφωση συνέβη σε πραγματικό χρόνο.
«Στην αρχή ήμασταν χαμένοι»
«Ήταν σαν ένα παζλ για το οποίο έπρεπε να βρούμε όλα τα κομμάτια», περιγράφει ο επικεφαλής της μελέτης, δρ. Γκονθάλο Μούνιοζ Σάντσεζ, ο οποίος εκπόνησε τη διδακτορική του διατριβή στο Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών και στο Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών.
Η ερευνητική ομάδα «ξεκλείδωσε» έναν θησαυρό δεδομένων τριών δεκαετιών, αξιοποιώντας παρατηρήσεις από το πολωνικό πρόγραμμα OGLE και από το τηλεσκόπιο του Las Campanas Observatory στη Χιλή.
«Κανείς δεν είχε μελετήσει ξανά αυτές τις καμπύλες φωτός», σημειώνει η διευθύντρια ερευνών του ΕΑΑ, δρ. Άλκηστις Μπονάνου.
Ραγδαίες αλλαγές μέσα σε λίγα χρόνια
Τα αποτελέσματα, που δημοσιεύθηκαν στο έγκριτο περιοδικό Nature Astronomy, δείχνουν ότι:
- Το άστρο εξασθένησε το 2011
- Το 2013-2014 έγινε πιο κίτρινο και θερμό κατά πάνω από 1.000°C
- Το 2025 παρουσίασε νέα σημαντική εξασθένηση
- Μεταβλήθηκε ακόμη και η χημική σύσταση της ατμόσφαιράς του
Παράλληλα, για πρώτη φορά διαπιστώθηκε ότι το WOH G64 δεν είναι μόνο του: αποτελεί μέρος ενός διπλού συστήματος, με συνοδό άστρο παρόμοιο με τον Ήλιο αλλά πιο μαζικό και θερμό, που εκπέμπει κυρίως γαλάζιο φως.
Τι μπορεί να συνέβη
Οι επιστήμονες προτείνουν δύο πιθανά σενάρια:
- Το σύστημα περιβαλλόταν από ένα πυκνό περίβλημα που το έκανε να φαίνεται ως ερυθρός υπεργίγαντας και, όταν αυτό διαλύθηκε, αποκαλύφθηκαν τα δύο άστρα.
- Το άστρο ήταν κίτρινος υπεργίγαντας που υπέστη έκρηξη υλικού, με αποτέλεσμα να φαίνεται κόκκινο και ψυχρό για δεκαετίες.
Σε κάθε περίπτωση, η παρατήρηση της αστρικής εξέλιξης «ζωντανά» αποτελεί σπάνια ευκαιρία για την κατανόηση των τελικών σταδίων ζωής των μαζικών αστέρων.
Πλησιάζει το τέλος;
Σύμφωνα με τη θεωρία, άστρα σαν το WOH G64 αναμένεται να ολοκληρώσουν τη ζωή τους είτε με έκρηξη ως σουπερνόβα είτε με κατάρρευση σε μαύρη τρύπα. Δεν αποκλείεται επίσης μελλοντική συγχώνευση με τον συνοδό του.
«Δεν γνωρίζουμε ακόμη πώς συμπεριφέρονται αυτά τα άστρα όσο πλησιάζουν στον θάνατό τους. Η μελέτη του WOH G64 είναι οδηγός για το τι μπορεί να περιμένουμε από παρόμοια συστήματα στο Σύμπαν», τονίζει ο Γκονθάλο Μούνιοζ Σάντσεζ.
Η έρευνα συνεχίζεται, με τους Έλληνες επιστήμονες να παρακολουθούν στενά κάθε νέα μεταβολή του κοσμικού γίγαντα που φαίνεται να γράφει, σε πραγματικό χρόνο, το τελευταίο κεφάλαιο της ζωής του.
