Axios: Το παρασκήνιο της επίθεσης στο Ιράν - Γιατί δεν ξεκίνησε μία εβδομάδα νωρίτερα

Οι ΗΠΑ και το Ισραήλ είχαν αρχικά προγραμματίσει να πλήξουν το Ιράν μία εβδομάδα νωρίτερα απ’ ό,τι τελικά συνέβη, όμως η έναρξη της επιχείρησης μετατέθηκε για επιχειρησιακούς και πληροφοριακούς λόγους, σύμφωνα με ανώτερους Αμερικανούς και Ισραηλινούς αξιωματούχους που επικαλείται το Axios.

Η καθυστέρηση έδωσε στον πρόεδρο των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, μία επιπλέον εβδομάδα για να επιλέξει ανάμεσα στις δύο παράλληλες «διαδρομές» που ακολουθούσε επί σχεδόν δύο μήνες: τη διπλωματία και τη στρατιωτική επιλογή. Ταυτόχρονα, ανέβασε τη σημασία του τελικού γύρου πυρηνικών συνομιλιών στη Γενεύη, δίνοντας –όπως το περιγράφουν πηγές– στο Ιράν «μία τελευταία ευκαιρία» για συμφωνία.

Πώς πήγε πίσω το αρχικό χρονοδιάγραμμα

Σύμφωνα με το εν λόγω δημοσίευμα, μετά τον δεύτερο γύρο συνομιλιών ΗΠΑ–Ιράν, που –κατά τις ίδιες πηγές– ολοκληρώθηκε χωρίς ουσιαστική πρόοδο στις 17 Φεβρουαρίου, Αμερικανοί και Ισραηλινοί στρατιωτικοί σχεδιαστές φέρονται να προετοίμαζαν πλήγματα τέσσερις ημέρες αργότερα, το Σάββατο 21 Φεβρουαρίου. Ωστόσο, η τελική έγκριση δεν δόθηκε.

Αμερικανοί και Ισραηλινοί αξιωματούχοι αναφέρουν ότι μία κακοκαιρία που έπληξε την περιοχή ήταν ένας από τους καθοριστικούς παράγοντες. Ισραηλινή πηγή υποστηρίζει ακόμη πως η απόφαση για μετάθεση «ήρθε κυρίως από την αμερικανική πλευρά» και συνδέθηκε με ανάγκη καλύτερου συντονισμού με τον ισραηλινό στρατό (IDF).

Άλλος αξιωματούχος της κυβέρνησης Τραμπ περιέγραψε την περίοδο ως μία κατάσταση «μπρος-πίσω» και, παρότι παραδέχτηκε ότι υπήρξε «ζήτημα καιρού», τόνισε πως οι συζητήσεις περί «φεγγαριού» ή «μεγάλης κακοκαιρίας» είναι υπερβολικές. Κατά τον ίδιο, οι Ισραηλινοί έδειχναν να έχουν εντονότερα στο μυαλό τους την παράμετρο του καιρού.

Τι στόχευε το αρχικό χτύπημα, σύμφωνα με ισραηλινές πηγές

Σύμφωνα με ανώτερο Ισραηλινό αξιωματούχο, το αρχικό σχέδιο της πρώτης φάσης προέβλεπε χτυπήματα που θα στόχευαν τον Ανώτατο Ηγέτη του Ιράν Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ και τους γιους του, καθώς και συγκεντρώσεις κορυφαίων Ιρανών αξιωματούχων – ανάμεσά τους και μία «συνάντηση ρουτίνας» που, όπως αναφέρεται, πραγματοποιούταν κάθε Σάββατο.

Ο Ισραηλινός πρέσβης στις ΗΠΑ, Γιεχιέλ Λάιτερ, φέρεται να υποστήριξε ότι στο στόχαστρο τέθηκαν δύο διαφορετικές συσκέψεις, οι οποίες σχετίζονταν με πιθανές αντιδράσεις του καθεστώτος απέναντι στο κύμα διαμαρτυριών στο Ιράν.

Στο μεσοδιάστημα μεταξύ της αρχικής και της τελικής ημερομηνίας, Ισραηλινοί και Αμερικανοί αξιωματούχοι πληροφοριών φαίνεται πως ανησύχησαν ότι ο Χαμενεΐ θα μετακινηθεί από την κατοικία του σε υπόγειο καταφύγιο, ενώ και άλλες «συγκεντρώσεις-στόχοι» εκτιμάται πως θα γίνονταν πάνω από το έδαφος.

Ισραηλινή πηγή πληροφοριών αναφέρει ότι στόχος της καθυστέρησης ήταν να σταλεί σήμα πως δεν επίκειται άμεσο πλήγμα, ώστε ο Χαμενεΐ και άλλοι αξιωματούχοι «να αισθανθούν ασφαλείς». Ανώτερος αξιωματούχος της κυβέρνησης Τραμπ δήλωσε στο Axios ότι υπήρξε έκπληξη που ο Χαμενεΐ δεν κρυβόταν υπόγεια, προσθέτοντας όμως: «Ακόμα κι αν ήταν πάνω από το έδαφος, θα τον βρίσκαμε».

Συνομιλίες στη Γενεύη: Ελιγμός ή πραγματική προσπάθεια;

Η καθυστέρηση άνοιξε χώρο για έναν ακόμη γύρο συνομιλιών, προγραμματισμένο για Πέμπτη στη Γενεύη, όμως οι εκτιμήσεις για το τι πραγματικά σήμαινε αυτός ο γύρος διαφέρουν.

Μία ισραηλινή πηγή υποστηρίζει ότι οι συνομιλίες λειτούργησαν ως «γέφυρα χρόνου» μέχρι τη νέα ημερομηνία, κρατώντας την Τεχεράνη στην πεποίθηση ότι η διπλωματία παραμένει η βασική επιλογή του Τραμπ. Άλλη ισραηλινή πηγή λέει ότι η νέα ημερομηνία ορίστηκε για καθαρά επιχειρησιακούς λόγους και ότι οι συνομιλίες ήταν ουσιαστικές: αν ο Τραμπ έβλεπε σοβαρή πρόοδο, θα μπορούσε να αναβάλει ξανά το χτύπημα.

Δύο Αμερικανοί αξιωματούχοι απορρίπτουν τον ισχυρισμό ότι η Γενεύη ήταν «σκηνοθεσία». Σύμφωνα με αυτούς, οι απεσταλμένοι Τζάρεντ Κούσνερ και Στιβ Γουίτκοφ ήταν μεν βαθιά σκεπτικοί για τις πιθανότητες συμφωνίας, αλλά δεν πήγαν απλώς «για τα προσχήματα».

Μετά τη λήξη της πρωινής συνεδρίασης, οι δύο απεσταλμένοι επέστρεψαν με τελική αμερικανική πρόταση, που –κατά τις πηγές– περιλάμβανε:

• απαίτηση για δεκαετές μορατόριουμ στον εμπλουτισμό ουρανίου από το Ιράν και στη συνέχεια συμβολική δυνατότητα εμπλουτισμού,

• πρόταση οι ΗΠΑ να προμηθεύουν το Ιράν με δωρεάν πυρηνικό καύσιμο για μη στρατιωτικές ανάγκες,

• και σαφές μήνυμα ότι θα χρησιμοποιηθεί στρατιωτική ισχύς αν η συμφωνία απορριφθεί.

Το ναυάγιο και οι «τροχοί που μπήκαν σε κίνηση»

Σύμφωνα με το Axios, το Ιράν απέρριψε την πρόταση. Οι Κούσνερ και Γουίτκοφ ενημέρωσαν τον πρόεδρο Τραμπ και, όπως περιγράφεται, «οι τροχοί του πολέμου μπήκαν σε κίνηση».

«Υπήρξε συντονισμένη προσπάθεια διαπραγμάτευσης με καλή πίστη, και στη Γενεύη. Όμως δεν προέκυψε αποτέλεσμα. Είχαμε τα μέσα έτοιμα και ο πρόεδρος αποφάσισε να χτυπήσει», ανέφερε Αμερικανός αξιωματούχος, προσθέτοντας ότι «το Ιράν θα μπορούσε να το αποτρέψει αν διαπραγματευόταν με καλή πίστη».