Αυτή είναι η χώρα που έχασε τρία εκατομμύρια κατοίκους από το 2020

Η Ιαπωνία έχασε περίπου τρία εκατομμύρια κατοίκους μέσα σε μόλις πέντε χρόνια, σύμφωνα με τα τελευταία προκαταρκτικά στοιχεία απογραφής.

Ο πληθυσμός της υποχώρησε στα 123 εκατομμύρια το 2025, σημειώνοντας μείωση περίπου 2,5% από το 2020 — τη μεγαλύτερη δημογραφική πτώση από τότε που ξεκίνησαν οι εθνικές καταγραφές, πριν από έναν αιώνα.

Και το πιο εντυπωσιακό δεν είναι μόνο ο αριθμός. Είναι η ταχύτητα.

Μια χώρα που μικραίνει χωρίς θόρυβο

Η μείωση του πληθυσμού δεν συμβαίνει απότομα. Συμβαίνει καθημερινά, στατιστικά, σχεδόν ανεπαίσθητα: λιγότερες γεννήσεις, περισσότεροι ηλικιωμένοι, λιγότερες νέες οικογένειες.

Στην Ιαπωνία, οι γεννήσεις συνεχίζουν να μειώνονται για δέκατη συνεχόμενη χρονιά, φτάνοντας περίπου τις 705.000 το 2025. Ο δείκτης γεννητικότητας έχει πέσει στο 1,2 — πολύ κάτω από το 2,1 που απαιτείται για να διατηρηθεί σταθερός ο πληθυσμός.

Με απλά λόγια: κάθε νέα γενιά είναι σημαντικά μικρότερη από την προηγούμενη. Τα δεδομένα αυτά «επιβεβαιώνουν για ακόμη μια φορά ότι η δημογραφική παρακμή της χώρας μας επιδεινώνεται», σχολίασε στον Τύπο ο Μινορού Κίχαρα, ο κυβερνητικός εκπρόσωπος.

Η πιο γερασμένη κοινωνία του ανεπτυγμένου κόσμου

Η Ιαπωνία βρίσκεται ήδη ανάμεσα στις πιο γηρασμένες κοινωνίες του πλανήτη. Σύμφωνα με δεδομένα της Παγκόσμιας Τράπεζας, η Ιαπωνία έχει τον δεύτερο γηραιότερο πληθυσμό στον κόσμο, πίσω μόνο από το Μονακό. Και, το 2023, ο δείκτης γεννητικότητας υποχώρησε στο 1,2 -- πολύ κάτω από τα 2,1 παιδιά που χρειάζεται για να διατηρηθεί το επίπεδο του πληθυσμού.

Αυτό σημαίνει ότι όλο και μεγαλύτερο μέρος του πληθυσμού είναι ηλικιωμένο, ενώ η βάση — οι νέοι — στενεύει. Το αποτέλεσμα δεν είναι μόνο δημογραφικό. Είναι οικονομικό, κοινωνικό και πολιτισμικό.

Εργατικό δυναμικό που μειώνεται. Επαρχίες που αδειάζουν. Σχολεία που κλείνουν ή συγχωνεύονται. Πόλεις που λειτουργούν, αλλά με λιγότερη ζωή από πριν.

Μια κρίση χωρίς δραματικές εικόνες

Δεν υπάρχουν εικόνες κατάρρευσης. Η καθημερινότητα συνεχίζεται κανονικά. Τα τρένα είναι στην ώρα τους, οι πόλεις οργανωμένες, η οικονομία παραμένει από τις μεγαλύτερες στον κόσμο.

Κι όμως, κάτω από αυτή την κανονικότητα, συντελείται μια αργή συρρίκνωση. Ακόμη και η πολιτική δεν έχει βρει αποτελεσματική απάντηση. Επιδόματα, φορολογικά κίνητρα, ενισχύσεις για οικογένειες και γονικές άδειες έχουν εφαρμοστεί, χωρίς όμως να αλλάξουν ουσιαστικά την τάση.

Το δύσκολο ζήτημα της μετανάστευσης

Η μετανάστευση συχνά προβάλλεται ως πιθανή λύση στο δημογραφικό πρόβλημα. Όμως στην Ιαπωνία το ζήτημα παραμένει πολιτικά και κοινωνικά ευαίσθητο.

Η κυβέρνηση της Σανάε Τακαΐτσι έχει υιοθετήσει πιο αυστηρή στάση απέναντι στην είσοδο ξένου εργατικού δυναμικού, περιορίζοντας μια πιθανή αντιστάθμιση στη μείωση του πληθυσμού.

Η χώρα που αλλάζει μέγεθος

Η Ιαπωνία δεν «χάνεται» με την κλασική έννοια. Δεν καταρρέει. Δεν διαλύεται. Συρρικνώνεται. Και ίσως αυτό να είναι το πιο δύσκολο να διαχειριστεί κανείς: μια χώρα που συνεχίζει να λειτουργεί, αλλά με λιγότερους ανθρώπους κάθε χρόνο.

Το ερώτημα πλέον δεν είναι αν μπορεί να σταματήσει αυτή η πορεία. Είναι πώς θα μοιάζει μια από τις ισχυρότερες οικονομίες του κόσμου όταν θα έχει γίνει μικρότερη — όχι σε δύναμη, αλλά σε πληθυσμό.

Με πληροφορίες από ΑΠΕ-ΜΠΕ