Χαβιέρ Μπαρδέμ: Πρωταγωνιστεί σε καμπάνια της Greenpeace κατά των αγωγών φίμωσης SLAPP

O βραβευμένος με Όσκαρ Ισπανός ηθοποιός Χαβιέρ Μπαρδέμ συμμετέχει στη νέα διεθνή καμπάνια της Greenpeace International με τίτλο «SLAPP Suit», ένα μικρού μήκους φιλμ που βάζει στο στόχαστρο τις λεγόμενες αγωγές SLAPP, τις στρατηγικές αγωγές που χρησιμοποιούνται από ισχυρές εταιρείες με σκοπό να εξαντλήσουν οικονομικά, νομικά και ψυχολογικά δημοσιογράφους, ακτιβιστές και οργανώσεις που ασκούν δημόσια κριτική.

Στο πλευρό του Μπαρδέμ εμφανίζεται η νεαρή ηθοποιός Yasmin Finney, γνωστή από διεθνείς τηλεοπτικές παραγωγές, με το φιλμ να αποτυπώνει με έντονο συμβολισμό τον τρόπο με τον οποίο οι πολυδάπανες δικαστικές διαδικασίες μπορούν να λειτουργήσουν ως εργαλείο εκφοβισμού και φίμωσης.

Τι είναι οι αγωγές SLAPP

Οι αγωγές SLAPP (Strategic Lawsuits Against Public Participation) αποτελούν μια αμφιλεγόμενη νομική πρακτική που, σύμφωνα με οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων και ελευθερίας του Τύπου, χρησιμοποιείται ολοένα και συχνότερα από μεγάλες πολυεθνικές και οικονομικά ισχυρούς οργανισμούς.

Στόχος τους, όπως καταγγέλλεται, δεν είναι απαραίτητα η δικαστική νίκη αλλά η οικονομική και ψυχολογική εξάντληση όσων αντιδρούν δημόσια ή αποκαλύπτουν ευαίσθητα ζητήματα. Περιβαλλοντικές οργανώσεις, δημοσιογράφοι, πληροφοριοδότες και πολίτες αναγκάζονται να δαπανούν τεράστια ποσά σε δικαστικά έξοδα, χάνοντας χρόνο και πόρους, ενώ πολλές φορές αποθαρρύνονται από το να συνεχίσουν τις κινητοποιήσεις ή τις αποκαλύψεις τους.

Η Greenpeace υποστηρίζει ότι τέτοιες πρακτικές χρησιμοποιούνται συστηματικά από εταιρείες ορυκτών καυσίμων απέναντι σε οργανώσεις και ακτιβιστές που αντιδρούν σε μεγάλα ενεργειακά projects.

Η υπόθεση της Energy Transfer και ο αγωγός Dakota Access

Στο επίκεντρο της καμπάνιας βρίσκεται η πολυετής δικαστική αντιπαράθεση της Greenpeace με την αμερικανική εταιρεία Energy Transfer, η οποία δραστηριοποιείται στον τομέα των πετρελαϊκών αγωγών.

Η εταιρεία έχει κινηθεί επανειλημμένα νομικά εναντίον της Greenpeace στις Ηνωμένες Πολιτείες, κατηγορώντας την οργάνωση ότι υποστήριξε τις μεγάλες διαμαρτυρίες των αυτόχθονων κοινοτήτων στο Standing Rock κατά του αγωγού Dakota Access.

Από την πλευρά της, η Greenpeace κάνει λόγο για ξεκάθαρη προσπάθεια περιορισμού της ελευθερίας της διαμαρτυρίας και δημιουργίας κλίματος φόβου απέναντι σε όσους αμφισβητούν μεγάλα ενεργειακά συμφέροντα.

Το σκοτεινό συμβολικό βίντεο με τον Μπαρδέμ

Το φιλμ «SLAPP Suit» ξεκινά σε έναν σκοτεινό, κλειστοφοβικό χώρο που θυμίζει παλιό ραφείο υψηλής ραπτικής. Ο Χαβιέρ Μπαρδέμ υποδύεται έναν ψυχρό και απόλυτα ελεγχόμενο ράφτη, ο οποίος κατασκευάζει με σχολαστικότητα ένα κοστούμι για τη νεαρή γυναίκα που υποδύεται η Yasmin Finney.

Ωστόσο, από τα πρώτα κιόλας πλάνα γίνεται σαφές ότι το κοστούμι δεν συμβολίζει την κομψότητα αλλά τον περιορισμό. Καθώς το βίντεο εξελίσσεται, ο Μπαρδέμ κόβει και ράβει το ύφασμα με αυστηρές κινήσεις, ενώ πάνω στο κοστούμι εμφανίζονται λέξεις όπως «Suppression», «Cease and Desist» και «Gag Order», παραπέμποντας άμεσα στις πρακτικές νομικής φίμωσης.

Η ατμόσφαιρα γίνεται ολοένα πιο αποπνικτική, με τη Yasmin Finney να εμφανίζεται αρχικά ήρεμη αλλά σταδιακά να δυσφορεί, καθώς το κοστούμι «κλείνει» γύρω της σαν παγίδα. Το ένδυμα μετατρέπεται έτσι σε μεταφορά για τις αγωγές SLAPP και τον τρόπο με τον οποίο επιχειρούν να περιορίσουν τη φωνή όσων ασκούν δημόσια κριτική.

Στο αποκορύφωμα του βίντεο, ο Χαβιέρ Μπαρδέμ απευθύνεται ευθέως στο κοινό, προειδοποιώντας για τον κίνδυνο οι ισχυροί να καταστήσουν το κόστος της διαμαρτυρίας τόσο μεγάλο ώστε οι πολίτες να φοβούνται να μιλήσουν.

«Δεν αφορά μόνο τη Greenpeace»

Ο Ισπανός ηθοποιός δήλωσε ότι αποφάσισε να συμμετάσχει στην καμπάνια επειδή το ζήτημα δεν αφορά μόνο τη Greenpeace αλλά συνολικά το δικαίωμα των πολιτών να εκφράζουν αντίθεση απέναντι σε ισχυρά οικονομικά συμφέροντα.

Όπως σημείωσε, αντίστοιχες πρακτικές χρησιμοποιούνται διεθνώς και απέναντι σε δημοσιογράφους, καλλιτέχνες, περιβαλλοντικές οργανώσεις αλλά και απλούς πολίτες που υπερασπίζονται τις κοινότητές τους και το περιβάλλον.

Οι υποθέσεις Shell, Total και Eni στην Ευρώπη

Το ζήτημα των αγωγών φίμωσης αποκτά ολοένα μεγαλύτερη βαρύτητα και στην Ευρώπη, όπου αρκετές ενεργειακές εταιρείες έχουν βρεθεί στο επίκεντρο καταγγελιών για χρήση πρακτικών SLAPP.

Ανάμεσα στις εταιρείες που έχουν δεχθεί επικρίσεις βρίσκονται η Shell, η Total αλλά και η ιταλική Eni. Η τελευταία βρίσκεται σε δικαστική διαμάχη με την Greenpeace Ιταλίας και την οργάνωση Recommon, μετά την πρώτη μεγάλη κλιματική αγωγή που κατατέθηκε στην Ιταλία για περιβαλλοντική ευθύνη.

Η Greenpeace υποστηρίζει ότι η μήνυση της Eni για συκοφαντική δυσφήμιση αποτελεί μέρος μιας ευρύτερης στρατηγικής πίεσης απέναντι σε περιβαλλοντικές οργανώσεις και ακτιβιστές.

Η νέα ευρωπαϊκή οδηγία και η αντεπίθεση της Greenpeace

Παράλληλα, η Greenpeace International έχει ξεκινήσει στην Ολλανδία αντι-SLAPP νομική πρωτοβουλία κατά της Energy Transfer, αξιοποιώντας τόσο την ολλανδική νομοθεσία όσο και τη νέα ευρωπαϊκή οδηγία κατά των καταχρηστικών αγωγών.

Στόχος της οργάνωσης είναι να δημιουργηθεί ένα ισχυρό νομικό προηγούμενο που θα προστατεύει δημοσιογράφους, ακτιβιστές και οργανώσεις από τη δικαστική παρενόχληση.

Η συζήτηση γύρω από τις αγωγές SLAPP βρίσκεται πλέον στο επίκεντρο σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες, με οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων να προειδοποιούν ότι η αυξανόμενη χρήση τους συνιστά άμεση απειλή για την ελευθερία του Τύπου, τη δημόσια διαμαρτυρία και τη δημοκρατική συμμετοχή.