East of Eden: Το Netflix επανασυστήνει τη σκοτεινή ηρωίδα του Steinbeck

Κάνε κλικ και δες περισσότερο
Flash.gr στην αναζήτηση της Google

Το East of Eden, που κυκλοφόρησε το 1952, είναι ένα από τα μεγάλα και πιο φιλόδοξα μυθιστορήματα του εμβληματικού John Steinbeck. Η ιστορία ξεδιπλώνεται από τον Αμερικανικό Εμφύλιο μέχρι το τέλος του Α΄ Παγκοσμίου πολέμου, περνά από γενιές και γενιές και πραγματεύεται ξανά και ξανά το ίδιο ερώτημα: πόσο καθορίζεται ένας άνθρωπος από τη φύση, την οικογένεια και το παρελθόν του και πόσο μπορεί να επιλέξει ο ίδιος τι θα γίνει;

Ο Steinbeck θεωρούσε το βιβλίο ένα από τα σημαντικότερα έργα του. Οι κριτικοί της εποχής δεν συμμερίστηκαν τον ενθουσιασμό του. Η προσπάθειά του να μιλήσει ευθέως για το καλό και το κακό θεωρήθηκε υπερβολικά διδακτική, με τον συγγραφέα να παρεμβαίνει συχνά για να κατευθύνει τον αναγνώστη. Το κοινό βρήκε έναν διαφορετικό λόγο για να αγαπήσει το βιβλίο: πίσω από τις μεγάλες ιδέες υπήρχε ένα οικογενειακό δράμα γεμάτο έρωτες, αντιπαλότητες, προδοσίες και μυστικά –τα συστατικά δηλαδή μιας σαπουνόπερας που διαδραματίζεται στην αμερικανική Δύση.

Η νέα σειρά του Netflix, επτά επεισοδίων, μπαίνει σε αυτή την ιστορία μέσα από ένα από τους πιο αμφιλεγόμενους χαρακτήρες που δημιούργησε ο Steinbeck. Από την πρώτη σκηνή γίνεται σαφές ότι η Cathy Ames [στο βιβλίο κάνει την είσοδό της στο 8ο κεφάλαιο] θα βρεθεί στο κέντρο. Χτυπημένη και γεμάτη αίματα, σέρνεται μέσα στη λάσπη προς ένα απομονωμένο σπίτι. Δύο αδέλφια βγαίνουν έξω. Ο ένας τρέχει να τη βοηθήσει. Ο άλλος καταλαβαίνει αμέσως ότι η άφιξή της θα φέρει προβλήματα.

Η Cathy βρίσκεται στο επίκεντρο της ίδιας συζήτησης εδώ και δεκαετίες. Θύμα ή θύτης; Μπορεί μια γυναίκα να είναι ικανή για τόσο αίμα; Για κάποιους ενσαρκώνει το απόλυτο κακό, για άλλους είναι πολύ πιο περίπλοκη από αυτό. Η μετάβασή της από τη νεαρή Cathy στην Kate, τη γυναίκα που καταλήγει στην πορνεία, προσφέρει στη σειρά τη βασική αφηγηματική γραμμή και επαναφέρει το ερώτημα στο προσκήνιο μέσω του κινηματογράφου –αν και σήμερα υπάρχει και επιστημονικά τεκμηριωμένη απάντηση.

Η τέχνη του δημιουργού

Η Zoe Kazan, εγγονή του Elia Kazan που σκηνοθέτησε την κινηματογραφική μεταφορά του 1955 με τον τότε άγνωστο James Dean, επιλέγει να πλησιάσει την Cathy διαφορετικά. Δεν προσπαθεί να την απαλλάξει από την ευθύνη των πράξεών της. Ούτε επιχειρεί να μετατρέψει μια σκοτεινή μορφή του βιβλίου σε παρεξηγημένη ηρωίδα. Της δίνει περισσότερο χώρο, παρελθόν και κίνητρα, διατηρώντας παράλληλα τα βασικά γεγονότα της ιστορίας του Steinbeck.

Έτσι, η Cathy της σειράς δεν εμφανίζεται σαν μια ανεξήγητη παρουσία που γεννήθηκε κακή. Παρουσιάζεται περισσότερο ως ένας αδίστακτος άνθρωπος που έμαθε να επιβιώνει συγκεντρώνοντας οτιδήποτε μπορεί να της προσφέρει ασφάλεια και δύναμη: χρήματα, αντικείμενα, χάρες και μυστικά. Έχει υποστεί φρικτά πράγματα και έχει προκαλέσει η ίδια φρικτά πράγματα στους άλλους. Η σειρά δεν χρησιμοποιεί το παρελθόν της για να ζητήσει από τον θεατή να τη συγχωρήσει. Το χρησιμοποιεί για να εξηγήσει γιατί η δυνατότητα να ελέγχει τη δική της ζωή έχει τόσο μεγάλη σημασία για εκείνη.

Η Florence Pugh υποδύεται την Kate με περισσότερο glamour σε σχέση με προηγούμενες μεταφορές, όπου ο χαρακτήρας παρουσιαζόταν αργότερα ως μεγαλύτερος σε ηλικία και καταβεβλημένος. Η αλλαγή αυτή δεν κάνει την ιστορία πιο ανάλαφρη. Πολλές από τις συγκρούσεις έχουν μεγάλη ένταση ακόμη και όταν δεν υπάρχει σωματική βία. Το ίδιο ισχύει για τις αρκετές σκηνές σεξ και γυμνού. Σπάνια παρουσιάζονται ως ερωτικές. Συχνά είναι ψυχρές, άβολες ή δείχνουν ανθρώπους που συμμετέχουν χωρίς πραγματική επιθυμία.

Μία γυναίκα, δύο διαφορετικά αδέρφια

Μια από τις πιο χαρακτηριστικές στιγμές έρχεται στον γάμο της Cathy με τον Adam, τον οποίο υποδύεται ο Christopher Abbott. Ο Adam την ερωτεύεται ολοκληρωτικά, παρά τις επιφυλάξεις του αδελφού του Charles. Τη νύχτα του γάμου τους, η Cathy αφήνει τον Adam στο κρεβάτι, πηγαίνει στο διπλανό δωμάτιο και μπαίνει στο κρεβάτι του αιφνιδιασμένου Charles. Η σκηνή συμπυκνώνει τη δυναμική ανάμεσα στους τρεις χαρακτήρες: ο Adam βλέπει στην Cathy αυτό που θέλει να δει, ο Charles την αντιμετωπίζει με πολύ μεγαλύτερη καχυποψία και εκείνη αρνείται να κινηθεί σύμφωνα με όσα περιμένουν οι δύο άνδρες από αυτήν.

Η παραγωγή δίνει σε αυτή την ιστορία την εικόνα μιας μεγάλης τηλεοπτικής μεταφοράς. Η σειρά είναι πλούσια γυρισμένη, έχει συνεχείς δραματικές εξελίξεις και δυνατές ερμηνείες. Ο ρυθμός της τροφοδοτείται από συγκρούσεις, σχέσεις και γεγονότα, με αποτέλεσμα να αφήνει ελάχιστο χώρο για να χαθεί η προσοχή του θεατή. Το οικογενειακό δράμα που έκανε το βιβλίο τόσο δημοφιλές εξακολουθεί να βρίσκεται στον πυρήνα της αφήγησης.

Αν κάτι ξεχωρίζει αυτό το East of Eden είναι ότι η Cathy αποκτά περισσότερο χώρο για να υπάρξει ως άνθρωπος και όχι ως απλή προσωποποίηση του κακού. Αυτό ταιριάζει και με το βασικό ερώτημα της σειράς. Αν ο άνθρωπος έχει πραγματικά τη δυνατότητα να επιλέξει ποιος θα γίνει, τότε ακόμη και ένας χαρακτήρας σαν την Cathy χρειάζεται να αντιμετωπιστεί μέσα από τις επιλογές του και όχι μέσα από μια ταμπέλα που έχει τοποθετηθεί πάνω του από την αρχή. 

Κατά τα λοιπά, η σειρά, εκτός από τις καλές ερμηνείες και την προσεγμένη παραγωγή, έχει κάτι για όλους. Δύο αδέλφια με πολύ διαφορετική αντίληψη για την ίδια γυναίκα, σχέσεις που οδηγούνται στα άκρα, προδοσίες και ανθρώπους που συχνά κάνουν ακριβώς αυτό που θα πληγώσει περισσότερο όσους βρίσκονται κοντά τους. Ωστόσο, η  ίδια ένταση που μπορεί να σε κρατήσει, μπορεί επίσης να γίνει κουραστική.

Το υλικό του Steinbeck είναι εξαρχής φορτισμένο με μεγάλες συγκρούσεις γύρω από την οικογένεια, την ηθική, το καλό και το κακό. Η τηλεοπτική μεταφορά δεν προσπαθεί να χαμηλώσει τους τόνους. Υπάρχουν δύσκολες σχέσεις, σκληρές συμπεριφορές και σκηνές που έχουν σχεδιαστεί για να προκαλούν έντονη δυσφορία.

Σεξ και γυμνό απολύτως ενσωματωμένα στην υπόθεση

Το σεξ και το γυμνό αποτελούν επίσης σημαντικό μέρος της σειράς, χωρίς να χρησιμοποιούνται συνήθως ως ευχάριστη ή αισθησιακή διακοπή από το δράμα. Αντίθετα, αρκετές από αυτές τις σκηνές ενισχύουν την αμηχανία και τη σκοτεινή πλευρά των σχέσεων. 

Υπάρχει τέλος το ίδιο ζήτημα που συνοδεύει το East of Eden από την έκδοσή του: οι χαρακτήρες και οι πράξεις τους χρησιμοποιούνται για να εξεταστούν μεγάλα ηθικά ερωτήματα. Όποιος θεωρεί αυτή την προσέγγιση υπερβολικά βαριά μπορεί να έχει τις ίδιες ενστάσεις που διατυπώθηκαν απέναντι στο βιβλίο.

Όποιος, αντίθετα, θέλει ένα οικογενειακό δράμα που δεν φοβάται την υπερβολή και έναν κεντρικό χαρακτήρα που δύσκολα χωρά στις κατηγορίες του θύματος ή του θύτη, έχει αρκετούς λόγους να δώσει στο νέο East of Eden μια ευκαιρία.

Κάνε κλικ και δες περισσότερο
Flash.gr στην αναζήτηση της Google