Επικουρικές συντάξεις: Η αλλαγή-κλειδί που «κόβει» τις καθυστερήσεις στη διαδοχική ασφάλιση

Μια σημαντική παρέμβαση στη διαδικασία απονομής συντάξεων προωθεί το υπουργείο Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης σε συνεργασία με τον e-EΦΚΑ, επιχειρώντας να λύσει ένα από τα πιο επίμονα προβλήματα του ασφαλιστικού συστήματος, τις μεγάλες καθυστερήσεις στις επικουρικές συντάξεις και ιδιαίτερα στις περιπτώσεις διαδοχικής ασφάλισης.

Με νομοθετική ρύθμιση που προωθείται προβλέπεται ότι η επικουρική σύνταξη θα εκδίδεται πλέον από τον τελευταίο φορέα στον οποίο υπαγόταν ο ασφαλισμένος πριν από τη συνταξιοδότηση, ανεξάρτητα από το πού έχει συγκεντρώσει τον μεγαλύτερο χρόνο ασφάλισης. Η αλλαγή αυτή αναμένεται να «κόψει» ένα μεγάλο μέρος εσωτερικής γραφειοκρατίας που σήμερα καθυστερεί τη διαδικασία, βάζοντας σε ομηρία χιλιάδες συνταξιούχους.

Με το ισχύον καθεστώς, όταν ένας ασφαλισμένος έχει χρόνο σε περισσότερα από ένα επικουρικά ταμεία, απαιτείται πρώτα να προσδιοριστεί ποιος φορέας συγκεντρώνει τον περισσότερο χρόνο ασφάλισης και ποιος πληροί τις προϋποθέσεις απονομής. Αυτό οδηγεί σε ανταλλαγή στοιχείων, υπηρεσιακή αλληλογραφία και μετακινήσεις φακέλων ανάμεσα σε διαφορετικές διευθύνσεις του ΕΦΚΑ.

Στην πράξη, οι υπηρεσίες μπορεί να χρειαστούν μήνες μόνο για να αποφασίσουν ποιος τελικά θα χειριστεί την υπόθεση, ειδικά όταν εμπλέκονται πρώην ταμεία με διαφορετικά αρχεία, χειρόγραφες καρτέλες ενσήμων και ελλιπή ψηφιοποίηση. Σε αρκετές περιπτώσεις, η καθυστέρηση στην έκδοση επικουρικής ξεπερνά τα δύο χρόνια.

Η πολυπλοκότητα ενισχύεται από το γεγονός ότι σήμερα εφαρμόζεται διαφορετική αντιμετώπιση ανάλογα με τον συνολικό χρόνο ασφάλισης. Με βάση το ισχύον πλαίσιο, όταν ο συνολικός χρόνος επικουρικής ασφάλισης είναι τουλάχιστον 15 έτη, η απονομή μπορεί να γίνει από τον φορέα όπου υποβάλλεται η αίτηση. Όταν όμως ο χρόνος είναι μεγαλύτερος (π.χ. 25 ή 30 χρόνια), αρμόδιος θεωρείται ο φορέας στον οποίο ο ασφαλισμένος έχει τον περισσότερο χρόνο, κάτι που ανοίγει έναν νέο κύκλο ελέγχων και εσωτερικής αλληλογραφίας.

Τι αλλάζει με τη νέα ρύθμιση

Σύμφωνα με πληροφορίες η νέα διάταξη ανατρέπει τη μέχρι σήμερα λογική, μετατρέποντας την αρμοδιότητα σε αυτόματη διαδικασία. Πρακτικά, ο τελευταίος φορέας ασφάλισης θα αναλαμβάνει υποχρεωτικά την έκδοση της επικουρικής, χωρίς να προηγείται έρευνα για το πού βρίσκεται ο περισσότερος χρόνος.

Με αυτόν τον τρόπο καταργούνται τα στάδια της εσωτερικής αλληλογραφίας και οι μεταβιβάσεις φακέλων μεταξύ υπηρεσιών, ενώ ο χρόνος διαδοχικής επικουρικής ασφάλισης αντιμετωπίζεται ενιαία μέσα στον Κλάδο Επικουρικής Ασφάλισης του e-ΕΦΚΑ και όχι αποσπασματικά, όπως συμβαίνει σήμερα.

Στόχος του υπουργείου είναι η επικουρική να ακολουθεί πλέον την κύρια σύνταξη, χωρίς μεγάλες χρονικές αποκλίσεις. Η εκτίμηση είναι ότι, μόλις εκδοθεί η κύρια σύνταξη, θα μπορεί να «τρέχει» και η επικουρική με fast-track διαδικασία, χωρίς να μεσολαβούν οι καθυστερήσεις που δημιουργεί ο προσδιορισμός αρμοδιότητας.

Οι επικουρικές παραμένουν το μεγάλο «αγκάθι»

Η παρέμβαση έρχεται σε μια συγκυρία κατά την οποία οι εκκρεμότητες στις κύριες συντάξεις έχουν περιοριστεί σημαντικά, όμως το βάρος έχει μεταφερθεί στις επικουρικές.

Τα τελευταία διαθέσιμα στοιχεία δείχνουν ότι οι ληξιπρόθεσμες κύριες συντάξεις (με καθυστέρηση άνω των 90 ημερών) είναι λιγότερες από 15.000, ενώ οι επικουρικές αγγίζουν τις 31.000. Το μέγεθος αυτό αποτυπώνει το πόσο δύσκολα διαχειρίσιμο είναι το σημερινό μοντέλο, όταν υπάρχουν διαδοχικοί χρόνοι και διαφορετικά καθεστώτα ασφάλισης.

Παράλληλα οι αρχές «τρέχουν» και την ολοκλήρωση της ψηφιοποίησης του φυσικού αρχείου του ΕΦΚΑ. Σύμφωνα με τη διοίκηση του φορέα, έχει ολοκληρωθεί η σάρωση 53 εκατομμυρίων εγγράφων που είχαν εντοπιστεί σε αποθήκες και βρίσκεται σε εξέλιξη ο έλεγχος και η καταχώρισή τους ως ασφαλιστική ιστορία για κάθε ασφαλισμένο. Το τελικό στάδιο της μετάβασης εκτιμάται ότι θα έχει ολοκληρωθεί μετά το καλοκαίρι του 2026, γεγονός που θα επιτρέψει πιο γρήγορη και πιο ασφαλή έκδοση συντάξεων, ιδίως στις σύνθετες περιπτώσεις επικουρικών.

Επιπλέον, η σταδιακή ενίσχυση των διασταυρώσεων μέσω του νέου πληροφοριακού συστήματος του ΕΦΚΑ και η διασύνδεσή του με το «Εργάνη ΙΙ» αναμένεται να βελτιώσει την ποιότητα των δεδομένων, περιορίζοντας λάθη και καθυστερήσεις που σήμερα δημιουργούνται από ασυμφωνίες ή ελλιπή στοιχεία.