Το 2015 στο Παρίσι, σχεδόν 200 χώρες υπέγραψαν μια ιστορική συμφωνία με στόχο να αποτραπούν οι χειρότερες συνέπειες της κλιματικής αλλαγής. Όπως αναφέρεται σε δημοσίευμα του bbc.com, δέκα χρόνια μετά, παρά την πρόοδο στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, ο πλανήτης συνεχίζει να θερμαίνεται με ανησυχητικούς ρυθμούς.

Τι είναι η Συμφωνία του Παρισιού

Η Συμφωνία του Παρισιού αποτελεί τον πυρήνα της διεθνούς προσπάθειας για τον περιορισμό της υπερθέρμανσης του πλανήτη. Τέθηκε σε ισχύ στις 4 Νοεμβρίου 2016, με σχεδόν όλα τα κράτη του κόσμου να δεσμεύονται στη μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου.

Ωστόσο, τον Ιανουάριο του 2026 οι Ηνωμένες Πολιτείες –ο δεύτερος μεγαλύτερος ρυπαντής παγκοσμίως– αποχώρησαν από τη συμφωνία υπό την προεδρία του Ντόναλντ Τραμπ, επαναλαμβάνοντας μια κίνηση που είχαν κάνει και κατά την πρώτη του θητεία. Οι ΗΠΑ είχαν επανενταχθεί το 2021 επί Τζο Μπάιντεν. Εκτός συμφωνίας παραμένουν επίσης το Ιράν, η Λιβύη και η Υεμένη.

Οι βασικές δεσμεύσεις

Η συμφωνία προβλέπει, μεταξύ άλλων:

  1. Τη συνέχιση των προσπαθειών για τον περιορισμό της αύξησης της παγκόσμιας θερμοκρασίας στους 1,5°C και τη διατήρησή της «αρκετά κάτω» από τους 2°C σε σχέση με τα προβιομηχανικά επίπεδα,
  2. την επίτευξη «καθαρού μηδενός» εκπομπών στο δεύτερο μισό του αιώνα,
  3. τον καθορισμό εθνικών στόχων μείωσης εκπομπών, που αναθεωρούνται κάθε πέντε χρόνια,
  4. τη χρηματοδότηση των φτωχότερων χωρών από τα πλουσιότερα κράτη για προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή και μετάβαση σε καθαρές μορφές ενέργειας.

Ο στόχος του 1,5°C αφορά έναν μέσο όρο 20 ετών, κάτι που σημαίνει ότι μεμονωμένα θερμότερα έτη δεν συνιστούν αυτομάτως παραβίαση της συμφωνίας.

Eurokinissi
Eurokinissi

Γιατί το όριο του 1,5°C είναι κρίσιμο

Οι επιστήμονες προειδοποιούν ότι κάθε επιπλέον 0,1°C αυξάνει τους κινδύνους: εντονότερα κύματα καύσωνα, ακραία καιρικά φαινόμενα, πυρκαγιές και πλημμύρες. Η υπέρβαση των 2°C θα είχε πολύ σοβαρότερες συνέπειες, όπως:

  • περισσότερους ανθρώπους εκτεθειμένους σε ακραία ζέστη
  • άνοδο της στάθμης της θάλασσας
  • απειλές για την επισιτιστική ασφάλεια
  • εξάπλωση ασθενειών ευαίσθητων στο κλίμα
  • μαζική απώλεια βιοποικιλότητας και σχεδόν πλήρη καταστροφή των κοραλλιογενών υφάλων

Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλούν τα λεγόμενα «σημεία καμπής», πέρα από τα οποία οι αλλαγές μπορεί να γίνουν μη αναστρέψιμες, όπως η κατάρρευση του πάγου της Γροιλανδίας ή η περαιτέρω υποβάθμιση του Αμαζονίου.

Τι προβλέπεται για τις φτωχότερες χώρες

Η Συμφωνία του Παρισιού επανέλαβε τη δέσμευση για χρηματοδότηση ύψους 100 δισ. δολαρίων ετησίως προς τις αναπτυσσόμενες χώρες. Αν και ο στόχος καθυστέρησε, επιτεύχθηκε τελικά το 2022. Το 2023 συμφωνήθηκε η δημιουργία ταμείου για «απώλειες και ζημιές», ενώ στην COP29 το 2024 οι πλούσιες χώρες δεσμεύτηκαν για 300 δισ. δολάρια ετησίως έως το 2035 – ποσό που κρίθηκε ανεπαρκές από τις αναπτυσσόμενες οικονομίες.

Πού βρισκόμαστε σήμερα

Οι δεσμεύσεις των χωρών αξιολογούνται κάθε χρόνο στις διεθνείς συνόδους COP. Παρά τις συμφωνίες για μετάβαση από τα ορυκτά καύσιμα και την ενίσχυση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, οι εκπομπές CO₂ από ορυκτά καύσιμα έφτασαν σε νέο υψηλό το 2025.

Σύμφωνα με τον ΟΗΕ, τα τρέχοντα εθνικά σχέδια δεν επαρκούν για να συγκρατηθεί η υπερθέρμανση στον στόχο του 1,5°C, με εκτιμήσεις να δείχνουν πιθανή υπέρβαση γύρω στο 2030.

«Είναι ήδη σαφές ότι τα επόμενα χρόνια δεν θα καταφέρουμε να μείνουμε κάτω από το 1,5°C», δήλωσε τον Οκτώβριο του 2025 ο γενικός γραμματέας του ΟΗΕ, Αντόνιο Γκουτέρες, εκφράζοντας ωστόσο την ελπίδα ότι με δραστικές περικοπές εκπομπών οι θερμοκρασίες θα μπορούσαν να επανέλθουν σε ασφαλέστερα επίπεδα έως το τέλος του αιώνα.