Γιατί πρέπει να χαμογελάς περισσότερο στη ζωή σου

Το χαμόγελο δεν είναι κάτι απλό. Κάθε φορά που χαμογελάς ενεργοποιούνται συγκεκριμένοι μυς του προσώπου. Οι ζυγωματικοί μύες –ειδικότερα ο μείζων ζυγωματικός και ο ελάσσων– διαδραματίζουν κεντρικό ρόλο στον σχηματισμό του χαμόγελου, με αποτέλεσμα να δημιουργείται μια από τις σημαντικότερες μορφές μη λεκτικής επικοινωνίας. Και επειδή οι εκφράσεις του προσώπου συνδέονται με τις κοινωνικές δομές και τη συμπεριφορά φαίνεται πως το χαμόγελο μόνο τυχαίο δεν είναι.

Πώς προήλθε το χαμόγελο

Σύμφωνα με την επιστήμη, προέκυψε από υπερβολικές, μακροχρόνιες μιμήσεις ενός αρχέγονου αντανακλαστικού, που έδωσε τη δυνατότητα στα ζώα να δηλώνουν «εδώ είμαι, δεν θα σου κάνω κακό». Η ανάπτυξη της μη επιθετικότητας συνδέεται με τη βελτίωση της προσωπικής έκφρασης, ενισχύοντας την κοινωνική ζωή και τη συνεργασία των ανθρώπων.

Διαφορετικοί άνθρωποι διαφορετικές εκφράσεις

Πρέπει όμως να ξέρεις ότι το χαμόγελο δεν είναι χαρακτηριστικό όλων ανεξαιρέτως των ανθρώπων. Ενώ  υπάρχουν ορισμένες καθολικές πτυχές, οι διαφορές στην έκφραση και τη ρύθμιση του χαμόγελου μεταφράζονται σε πολιτισμικές διαφορές. Μελέτες έχουν δείξει ότι διαφορετικές ομάδες εκφράζουν διαφορετικές στρατηγικές ρύθμισης συναισθημάτων.

Οι πολιτισμικές αξίες, οι προσδοκίες και οι κανόνες επηρεάζουν σημαντικά τον τρόπο με τον οποίο τα άτομα εκδηλώνουν ή καταστέλλουν τα χαμόγελά τους, γεγονός που καταδεικνύει ότι πρόκειται για κάτι που μάλλον διαμορφώνεται, παρά για κάτι ενστικτώδες.  

Το ψεύτικο χαμόγελο

Οι άνθρωποι μπορούν να ανιχνεύσουν ψεύτικα χαμόγελα, αν και δεν είναι πάντα ακριβείς. Το περιβόητο χαμόγελο Duchenne χαρακτηρίζεται από τη ταυτόχρονη ενεργοποίηση του μυ που σηκώνει τα μάγουλα και του μυ που ανυψώνει τις γωνίες του στόματος. Αυτές οι ανυψώσεις δημιουργούν πτυχώσεις γύρω από τα μάτια που δύσκολα μπορούν να προσομοιωθούν.

Οι άνθρωποι συχνά εστιάζουν στα μάτια και τα περιγλώσσια πτυχώματα για να ανιχνεύσουν τη γνησιότητα ενός χαμόγελου. Ωστόσο, η προσοχή παίζει σημαντικό ρόλο και οι μελέτες δείχνουν ότι η εκπαίδευση και η προσοχή στην κίνηση του στόματος βελτιώνουν την ικανότητα διάκρισης. Με λίγα λόγια είναι κάτι που μαθαίνεται. Τα ψεύτικα χαμόγελα, επομένως, μπορεί να είναι πολύ πειστικά –ανάλογα με το που απευθύνονται.

Όλες οι μελέτες συγκλίνουν στο ότι το χαμόγελο δεν μπορεί να επηρεάσει τα συναισθήματα.  Ενώ το χασμουρητό (δυσάρεστη έκφραση) αυξάνει τα συναισθήματα θυμού, το χαμόγελο δεν έχει σημαντικές αλλαγές –τουλάχιστον όχι άμεσα. Αυτό σημαίνει ότι μεσολαβούν άλλοι παράγοντες, όπως το ψυχολογικό πλαίσιο και η συναισθηματική κατάσταση. Αν και το χαμόγελο μπορεί να μας κάνει να νιώθουμε καλύτερα σε συνδυασμό με άλλες δραστηριότητες και θετικές εμπειρίες, το απλό χαμόγελο δεν είναι απαραίτητα ικανό να μας κάνει αμέσως ευτυχείς.

Χαμόγελο και κοινωνική δύναμη

Η έρευνα επίσης δείχνει ότι το χαμόγελο είναι ένας σημαντικός δείκτης κοινωνικής δύναμης και κατάστασης. Συγκεκριμένα, διαφορετικοί τύποι μειδιάματος επικοινωνούν διαφορετικές μορφές δύναμης.

Στις αλληλεπιδράσεις ανάμεσα σε άνδρες και γυναίκες, έχει παρατηρηθεί ότι το χαμόγελο σχετίζεται με τη θέση ισχύος και τη σχέση δύναμης μεταξύ των ατόμων. Σημαντικό είναι ότι το χαμόγελο, ως μη-λεκτικό σήμα, παίζει κρίσιμο ρόλο στην επικοινωνία της κοινωνικής κατάστασης και ιεραρχίας, επηρεάζοντας τις ανθρώπινες κοινωνικές σχέσεις και αλληλεπιδράσεις.

Πόσο καλό κάνει τελικά;

Το πιο σημαντικό ερώτημα ωστόσο είναι αν το χαμόγελο παρατείνει τη ζωή. Και ναι, υπάρχουν ισχυρές ενδείξεις ότι συμβάλλει σημαντικά στην υγεία και την ευημερία. Η έρευνα δείχνει ότι το γέλιο μειώνει τα επίπεδα του στρες κατά 31,9% και ότι άτομα που χαμογελούν συχνά αναζητούν περισσότερο την προληπτική ιατρική περίθαλψη.

Το χαμόγελο και το γέλιο συνδέονται με τη βελτίωση της ψυχολογικής κατάστασης, τη μείωση των φλεγμονωδών δεικτών και την ενίσχυση της κοινωνικής σύνδεσης. Παρότι δεν αποδείχθηκε απευθείας η παράταση της ζωής, αυτοί οι παράγοντες συμβάλλουν στην υγειονομική διάρκεια, την ποιότητα ζωής και ενδεχομένως τη μακροζωΐα.