Γιατί βγαίνει η θάλασσα στη στεριά σε όλη την Ελλάδα: Αποτέλεσμα της κακοκαιρίας ή κλιματική αλλαγή;
Συνδυασμός διαφορετικών φυσικών παραγόντων είναι το φαινόμενο που βλέπουμε τις τελευταίες ημέρες, το οποίο, σε αρκετές περιπτώσεις, προκαλεί καταστροφές.
Πλημμυρικά φαινόμενα με τη θάλασσα «να εισβάλλει» στη στεριά σε παραθαλάσσιες περιοχές και λιμάνια, σε νησιά και στην ηπειρωτική Ελλάδα, καταγράφονται συνεχώς το τελευταίο διάστημα.
Στην Πάρο, τη Σίφνο και σε πολλά νησιά των Κυκλάδων, στους Παξούς, στην Κατερίνη, τη Λάρισα, σε αμέτρητα σημεία στη χώρα καταγράφεται το ίδιο φαινόμενο: χωρίς απαραίτητα τόσο ισχυρό άνεμο να πνέει την ίδια στιγμή και χωρίς κάποια άλλη δραστηριότητα που να παραπέμπει σε τσουνάμι, η θάλασσα «ορμά» με μεγάλα κύματα στη στεριά και το νερό καταλαμβάνει μεγάλο μέρος της παραλιακής ζώνης. Ύστερα τα νερά αποσύρονται, όχι όμως χωρίς να αφήσουν πίσω τους λάσπες, φερτά υλικά και ζημιές.
Σε πολλές περιοχές έχουν σημειωθεί σημαντικές καταστροφές σε σπίτια και επιχειρήσεις, ενώ διακόπτονται επί ώρες οι μεταφορές και ο κίνδυνος ακόμα και για την ανθρώπινη ακεραιότητα είναι μεγάλος.
Γιατί όμως συμβαίνει αυτό τόσο συχνά τις τελευταίες ημέρες; Είναι αποτέλεσμα της κακοκαιρίας και των συγκεκριμένων μετεωρολογικών συνθηκών που έχουν επικρατήσει στη χώρα ή σχετίζεται με κάποιο τρόπο με την κλιματική αλλαγή.
Σύμφωνα με τους επιστήμονες, κατά κύριο λόγο συμβαίνει το πρώτο, ωστόσο και ο δεύτερος παράγοντας είναι στη συζήτηση.
Όπως αναφέρει ο Σταύρος Ντάφης σε άρθρο του στο climatebook.gr, την ιστοσελίδα για την παρατήρηση του κλίματος και της κλιματικής αλλαγής που συνεργάζεται με το Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών:
«Κεντρικός παράγοντας του φαινομένου ήταν ένα εξαιρετικά βαθύ βαρομετρικό χαμηλό που επηρέασε τη χώρα στα μέσα Φεβρουαρίου. Στην περιοχή του Βορείου Αιγαίου, η ατμοσφαιρική πίεση έπεσε έως τα 982,7 hPa, δηλαδή περίπου 30 hPa χαμηλότερα από το φυσιολογικό. Για κάθε 1 hPa πτώσης της πίεσης, η επιφάνεια της θάλασσας ανυψώνεται κατά περίπου 1 εκατοστό. Μόνο από αυτόν τον μηχανισμό, η στάθμη της θάλασσας στο Βόρειο Αιγαίο ανέβηκε κατά τόπους σχεδόν 30 εκατοστά».
Ωστόσο, όπως εξηγεί ο φυσικός με ειδίκευση στη Δυναμική Μετεωρολογία, σημαντικό ρόλο για την εκδήλωση της «φουσκωθαλασσιάς» παίζει και το φεγγάρι.
«Το φαινόμενο συνέπεσε με Νέα Σελήνη, δηλαδή με παλιρροϊκή συζυγία (spring tide), όπου οι βαρυτικές δυνάμεις Ήλιου και Σελήνης προστίθενται. Αξίζει να σημειωθεί ότι, αν και το φαινόμενο συνέπεσε με Νέα Σελήνη, δεν συνέπεσε με στιγμή που η Σελήνη βρίσκεται πιο κοντά στη Γη (περίγειο). Σε μια τέτοια σύμπτωση, η παλιρροϊκή συνιστώσα θα μπορούσε να είναι ελαφρώς ισχυρότερη, κατά μερικά επιπλέον εκατοστά. Στο συγκεκριμένο επεισόδιο όμως, η συμβολή αυτή ήταν περιορισμένη. Αν το φαινόμενο συνέπιπτε με Πανσέληνο αντί για Νέα Σελήνη, το παλιρροϊκό αποτέλεσμα θα ήταν ουσιαστικά το ίδιο», τονίζει ο Σταύρος Ντάφης.
Παραπάνω φαίνεται χάρτης ατμοσφαιρικής πίεσης στις 13 Φεβρουαρίου. Οι μωβ και μπλε αποχρώσεις δείχνουν περιοχές όπου η πίεση ήταν πολύ χαμηλότερη από το συνηθισμένο για την εποχή, με επίκεντρο την Ελλάδα. Όσο πιο έντονο το μωβ χρώμα, τόσο πιο ακραία ιστορικά (1991-2020) η πτώση της πίεσης. Οι κίτρινες και πορτοκαλί αποχρώσεις δείχνουν περιοχές με υψηλότερη από τη μέση πίεση. Το εξαιρετικά βαθύ βαρομετρικό χαμηλό συνέβαλε στην προσωρινή άνοδο της στάθμης της θάλασσας και στις υπερχειλίσεις σε παράκτιες περιοχές.
Και η κλιματική αλλαγή;
«Η κλιματική αλλαγή δεν προκάλεσε άμεσα το συγκεκριμένο επεισόδιο υψηλής στάθμης της θάλασσας. Όμως έχει ήδη ανεβάσει τη μέση στάθμη της κατά περίπου +10 - 15 cm σε σχέση με τις αρχές του 20ού αιώνα στην περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου - αύξηση που οφείλεται σε θερμική διαστολή των ωκεανών και την τήξη παγετώνων», σημειώνει ο επιστήμονας.
«Αυτά τα επιπλέον εκατοστά, όταν προστίθενται σε ένα ακραίο καιρικό γεγονός με χαμηλή πίεση και ισχυρούς ανέμους, αυξάνουν την πιθανότητα και την έκταση της υπερχείλισης. Όσον αφορά την Ελλάδα, στην περίπτωση που το 2100 έχουμε μια υπερθέρμανση 3 βαθμοί Κελσίου, εκτιμάται ότι η άνοδος της στάθμης θα κυμανθεί στα 50-70 cm», προσθέτει ο Σταύρος Ντάφης.
«Το συμπέρασμα είναι ότι το φαινόμενο στα μέσα Φεβρουαρίου 2026 ήταν συνδυασμός γνωστών φυσικών διεργασιών. Όσο όμως η μέση στάθμη της θάλασσας συνεχίζει να ανεβαίνει, τέτοια επεισόδια θα γίνονται πιο συχνά, πιο εκτεταμένα και πιο επιζήμια στο μέλλον», καταλήγει ο επιστήμονας του Εθνικού Αστεροσκοπείου.
Λαγουβάρδος: «Ανεβαίνει η στάθμη στην ανατολική Μεσόγειο στις αρχές του έτους»
Από την πλευρά του, ο διευθυντής Ερευνών του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών, Κωνσταντίνος Λαγουβάρδος, παρέθεσε χάρτη στον οποίο φαίνεται η έντονη και εκτεταμένη άνοδος της στάθμης της θάλασσας, ιδιαίτερα στην Ανατολική Μεσόγειο και το Αιγαίο στις αρχές του 2026.
Τα δεδομένα προέρχονται από την υπηρεσία Marine του Copernicus ECMWF.
