Η αναπάντεχη αναγέννηση της Wikipedia την εποχή της Τεχνητής Νοημοσύνης

«Μην εμπιστεύεσαι τη Wikipedia». Μία συμβουλή που σίγουρα έχουν ακούσει πριν από οποιαδήποτε απόπειρα έρευνας, όσοι μεγάλωσαν με ηλεκτρονικούς υπολογιστές στις σχολικές τάξεις τους.

Γιατί όμως αυτή η οδηγία; Η απάντηση είναι απλή. Για πολλούς η Wikipedia θεωρείται αναξιόπιστη, καθώς οποιοσδήποτε μπορεί να μπει και να αλλάξει το περιεχόμενο σε μια σελίδα της. Αυτό ισχύει σε πρώτη φάση, ωστόσο σελίδες που γίνονται συχνά αντικείμενο «βανδαλισμού», μπορούν εύκολα να «κλειδωθούν».

Ωστόσο, η ιδέα ότι ο εν λόγω ιστότοπος είναι αναξιόπιστος ή ότι αποτελεί το κέντρο της παραπληροφόρησης, έχει υπερεκτιμηθεί στα σχολεία. Ήδη πολλοί μαθητές εκφράζουν την αγανάκτησή τους ως προς το τι διδάσκεται σωστά στα σχολεία και τι όχι, αναφορικά με τη δημοφιλή διαδικτυακή εγκυκλοπαίδεια.

Δεν μάς διδάσκουν πώς να τη χρησιμοποιούμε σωστά

«Το γεγονός ότι είπαν σε όλους μας να μην τη χρησιμοποιούμε στο σχολείο, είναι πραγματικά απογοητευτικό, επειδή απλά δεν μας δίδαξαν πώς να τη χρησιμοποιούμε σωστά», δήλωσε στο Vox ο Dean, ένας 22χρονος δημιουργός περιεχομένου.

Τον περασμένο Δεκέμβριο, ο Dean δημοσίευσε ένα βίντεο στο Tik Tok, στο οποίο προτρέπει τους ακολούθους του να χρησιμοποιούν τη Wikipedia, τονίζοντας τη σημασία της σε μια εποχή αχαλίνωτης παραπληροφόρησης. Είναι όπως πολλοί άλλοι δημιουργοί και χρήστες στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης που ανακαλύπτουν την αξιοπιστία και την αξία της 25χρονης πλατφόρμας, την ίδια στιγμή που τα -μερικές φορές- ελαττωματικά chatbots τεχνητής νοημοσύνης βρίσκονται σε ανοδική πορεία.

Για παράδειγμα, έρευνα που διεξήγαγε το BBC τον Δεκέμβριο του 2024 διαπίστωσε ότι μεγάλα μοντέλα Τεχνητής Νοημοσύνης- AI, όπως το ChatGPT της OpenAI και το CoPilot της Microsoft, συνοψίζουν ανακριβώς τις ειδήσεις όποτε τούς ζητηθεί, ενώ μια έρευνα της Guardian τον Ιανουάριο του 2026, διαπίστωσε ότι η Επισκόπηση Τεχνητής Νοημοσύνης της Google παρείχε στους χρήστες ψευδείς και παραπλανητικές ιατρικές πληροφορίες που έθεταν σε κίνδυνο την υγεία τους.

Τα παραπάνω, συνοψίζουν την ύπαρξη μιας πλατφόρμας παροχής γνώσεων που δημιουργείται από ανθρώπους και παρακολουθείται αυστηρά, να φαίνεται αρκετά ελκυστική. Το γεγονός ότι το Ίδρυμα Wikimedia - το οποίο χρηματοδοτεί και υποστηρίζει τη Wikipedia - συγκέντρωσε το 2025 το εντυπωσιακό ποσό των 184 εκατομμυρίων δολαρίων το 2025, αποδεικνύει πόσο απαραίτητη είναι η συγκεκριμένη πλατφόρμα για το κοινό.

Εκπαιδεύοντας τα μοντέλα Τεχνητής Νοημοσύνης

Την ίδια ώρα, η Washington Post ανέφερε τον Αύγουστο του 2025 ότι «ύποπτες επεξεργασίες, ακόμη και καινούρια άρθρα με λάθη, επινοημένες παραπομπές και άλλα χαρακτηριστικά γνωρίσματα γραφής που δημιουργούνται από την Τεχνητή Νοημοσύνη και συνεχίζουν να εμφανίζονται στη δωρεάν διαδικτυακή εγκυκλοπαίδεια, αναγκάζουν τους ανθρώπους-συντάκτες να τα εντοπίζουν και να τα διορθώνουν.

Τον Ιανουάριο του 2026, ο οργανισμός ανακοίνωσε μια νέα ομάδα τεχνολογικών εταιρειών που θα εκπαιδεύσουν τα μοντέλα Τεχνητής Νοημοσύνης τους, χρησιμοποιώντας τη Wikipedia Enterprise, μια επί πληρωμή υπηρεσία που επιτρέπει στους συνεργάτες να έχουν πρόσβαση στο περιεχόμενό της σε ευρεία κλίμακα. Αυτή δεν είναι μια πρωτοφανής κίνηση, αλλά εγείρει ανησυχίες για το μέλλον του βασικού στοιχείου του πρώιμου διαδικτύου. Πώς θα διατηρήσει η Wikipedia την «ανθρώπινη» ταυτότητά της εν μέσω της ασφυκτικής πίεσης που ασκεί η Τεχνητή Νοημοσύνη στο Διαδίκτυο;

Νοσταλγία για το «παλιό διαδίκτυο»

Το 2025, μπορεί να ήταν μια καλή χρονιά για τη Wikipedia ως προς τον τζίρο που συγκεέντρωσε, ωστόσο ο ιστότοπος αντιμετώπισε μεγάλες δυσκολίες με την προβολή σελίδων όπως και άλλοι ψηφιακοί εκδότες. Τον περασμένο Οκτώβριο, ο οργανισμός ανέφερε ότι οι μηνιαίες προβολές σελίδων του, είχαν σημειώσει μείωση περίπου 8% σε σύγκριση με το 2024, μείωση που απέδωσε στην αύξηση των ανθρώπων που χρησιμοποιούν την τεχνητή νοημοσύνη -η οποία, και πάλι, χρησιμοποιεί τη Wikipedia ως πηγή και παρέχει τις πληροφορίες απευθείας στους χρήστες- και στην αναζήτηση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.

Έρευνες έχουν δείξει εξάλλου ότι ένας στους πέντε Αμερικανούς ενημερώνεται τακτικά από το TikTok τη σήμερον ημέρα, ενώ ο αριθμός των Αμερικανών που χρησιμοποιούν το ChatGPT έχει ήδη διπλασιαστεί από το 2023.

Αυτό δεν σημαίνει ότι η Wikipedia έχει βγει εκτός μόδας. Αντιθέτως, παραμένει μια κορυφαία πηγή που περιλαμβάνεται στα αποτελέσματα αναζήτησης της Google. Την τελευταία δεκαετία μάλιστα, τα άρθρα της έχουν προβληθεί συνολικά 1,9 τρισεκατομμύρια φορές, ενώ ήταν ο ένατος ιστότοπος με τις περισσότερες επισκέψεις στον κόσμο το 2025.

Η απειλή της Τεχνητής Νοημοσύνης παραμένει - Η ελπίδα έρχεται από τους ανθρώπους

Παρά τον ενθουσιασμό για τη Wikipedia στο Διαδίκτυο, το μέλλον του ιστότοπου διαγράφεται αβέβαιο, καθώς η Τεχνητή Νοημοσύνη εισχωρεί σε ολοένα και περισσότερες πτυχές της καθημερινότητάς μας.

Ο δημοσιογράφος τεχνολογίας Στίβεν Χάρισον, ο οποίος κάλυπτε τη Wikipedia στο Slate για χρόνια, δηλώνει ότι ανησυχεί περισσότερο για τις πολιτικές επιθέσεις που έχει αντιμετωπίσει πρόσφατα η πλατφόρμα από ανθρώπους όπως ο Έλον Μασκ. Πέρυσι, ο Μασκ ζήτησε να καταργηθεί η χρηματοδότηση της Wikipedia, εξαιτίας της χειρονομίας που έκανε κατά την ορκωμοσία του Ντόναλντ Τραμπ και η οποία ερμηνεύτηκε ευρέως ως ναζιστικός χαιρετισμός.

Έκτοτε, ξεκίνησε την αντίπαλη ιστοσελίδα Grokipedia, με καταχωρίσεις που επεξεργάστηκε η εταιρεία του, xAI. Ο Χάρισον ανησυχεί επίσης για το ενδεχόμενο οι χρήστες του Διαδικτύου να «ξεχνούν» τη Wikipedia εάν «καταναλώνουν» το περιεχόμενο της ιστοσελίδας μέσω «υποδείξεων» της τεχνητής νοημοσύνης.

Η Wikipedia έχει  δεχτεί επίσης πολιτικές επιθέσεις, συμπεριλαμβανομένης της δημόσιας κριτικής του Έλον Μασκ, πέρυσι για την πλατφόρμα και την έναρξη της δικής του Grokipedia, η οποία είναι δημιούργημα τεχνητής νοημοσύνης.

Η Τεχνητή Νοημοσύνη δεν θα αντικαταστήσει ποτέ τους ανθρώπους 

Η Χάνα Κλόβερ, η οποία συνεργάζεται με τον ιστότοπο από το 2018, δήλωσε στο Vox ότι δεν πιστεύει ότι η Τεχνητή Νοημοσύνη θα αντικαταστήσει ποτέ τους ανθρώπους, ωστόσο η εξέχουσα θέση που ολοένα και καταλαμβάνει, θα δυσχεράνει την εύρεση πόρων.

«Ανησυχώ περισσότερο για αυτό, με την έννοια ότι πολλές από τις πηγές που αναφέρουμε μπορεί να καταστούν αναξιόπιστες στο μέλλον», είπε η 23χρονη Κλόβερ. «Έχουμε μια διαρκή λίστα πηγών και μερικές φορές έχουμε πηγές που θεωρούνταν μέχρι πρότινος αξιόπιστες, οι οποίες καθίστανται πλέον αναξιόπιστες επειδή αρχίζουν να δημοσιεύουν παραλείψεις της Τεχνητής Νοημοσύνης από το πουθενά».

Όλα δείχνουν ότι η Wikipedia εξακολουθεί να αποτελεί μια εξαιρετικά κρίσιμη πηγή γνώσεων. Ωστόσο, επαφίεται ξεκάθαρα στους λάτρεις της για πόσο διάστημα ακόμα θα παραμείνει σε λειτουργία.