Τη συναντά κανείς όταν το πλοίο περνά τη Μήλο και την Κίμωλο, συνεχίζοντας για Φολέγανδρο. Βραχώδης, με σπηλιές, ηφαιστειογενή σύσταση και χαμηλή βλάστηση. Σήμερα είναι το μεγαλύτερο ακατοίκητο νησί του Αιγαίου. Στην πάροδο του χρόνου όμως, ήδη από την προϊστορική περίοδο, φιλοξενούσε οικισμούς.
Ο λόγος για την Πολύαιγο, έναν μικρό παράδεισο στις δυτικές Κυκλάδες, έναν τόπο απαράμιλλου φυσικού πλούτου, πλήρως προστατευόμενου από τη νομοθεσία, που όμως τον τελευταίο καιρό απειλείται. Από εκείνο το είδος της «ανάπτυξης» που βλέπει το περιβάλλον περισσότερο ως εμπόδιο.
«Η Πολύαιγος, πέρα από τον φυσικό της πλούτο, έχει σημαντική βιοποικιλότητα. Υπάρχουν είδη προστατευόμενα και μοναδικά εκεί, όπως η οχιά της Μήλου. Στις παραλίες και στις σπηλιές της, εδώ και πολύ καιρό πηγαίνει και γεννάει η προστατευόμενη φώκια Μονάχους Μονάχους», τονίζει στον FLASH ο Μπάμπης Μπιλίνης, αντιπρόεδρος της Τοπικής Επιτροπής Μήλου της ΕΛΛΕΤ (Ελληνική Εταιρεία Περιβάλλοντος και Πολιτισμού) και κάτοικος της Μήλου.
«Eldorado για επενδυτές»
«Η Πολύαιγος είναι πολύ κοντά στα νησιά της Κιμώλου και της Μήλου και έχει γίνει στόχος από το real estate, καθώς τα νησιά αυτά βρίσκονται στο στόχαστρο του μαζικού τουρισμού, των σχεδίων για ανοικοδόμηση μεγάλων ξενοδοχειακών μονάδων», αναφέρει ο κ. Μπιλίνης, που μαζί με άλλους κατοίκους της Μήλου και της Κιμώλου, δραστηριοποιούνται στην προσπάθεια για την προστασία του περιβαλλοντικού και πολιτισμικού πλούτου ολόκληρης της περιοχής.
Οι επίδοξοι «επενδυτές» στην Πολύαιγο, ωστόσο, συναντούν πολλαπλά θεσμικά εμπόδια. «Το καθεστώς στο νησί είναι ιδιαίτερο. Το μεγαλύτερο τμήμα του, πάνω από 90%, ανήκει στο κληροδότημα της οικογένειας Λογοθέτη προς την Ιερά Μονή Οσίας Μεθοδίας στην Κίμωλο. Άρα ανήκει στην Εκκλησία του νησιού. Διοικείται από ένα διοικητικό συμβούλιο, στο οποίο πρόεδρος είναι κάποιο πρόσωπο από την οικογένεια Λογοθέτη, αντιπρόεδρος είναι ο δήμαρχος, συμμετέχει ο ιερέας της Κιμώλου και ο νομικός σύμβουλος του ιδρύματος», εξηγεί ο Μπάμπης Μπιλίνης.
Στο υπόλοιπο μικρό κομμάτι της Πολυαίγου που δεν ανήκει στο ίδρυμα, υπάρχουν κάποιες ιδιωτικές εκτάσεις. Απομεινάρια της παρουσίας βοσκών, κτηνοτρόφων αλλά και εργατών σε ορυχεία εξόρυξης στο νησί τα παλιότερα χρόνια, μάλιστα υπάρχουν και κάποια μικρά πέτρινα κτίσματα που χρησιμοποιούσαν οι παλιοί αυτοί κάτοικοι. Αυτά τα κομμάτια γης φαίνεται ότι βρίσκονται στο στόχαστρο επενδυτών.
«Αυτές οι ιδιωτικές εκτάσεις έχουν γίνει ‘Eldorado’ για κάποιους κτηματομεσίτες που προσπαθούν να τις αξιοποιήσουν τουριστικά. Έχουν κάποια κτίσματα παλιά. Έχουν πουληθεί ήδη κάποιες εκτάσεις. Με βάση τις πληροφορίες που έχουμε, πρέπει να είναι από 9 έως 25 στρέμματα. Έχουν πουληθεί σε κάποιους που η οικονομική τους δραστηριότητα είναι στον τομέα του τουρισμού», σημειώνει ο κ. Μπιλίνης.
«Πριν από ένα χρόνο περίπου», εξηγεί ο αντιπρόεδρος της Τοπικής Επιτροπής της ΕΛΛΕΤ, «είχε ζητηθεί από την αρχαιολογική υπηρεσία στη Σύρο να γίνει αυτοψία με στόχο τη δόμηση». Φαίνεται ότι σε πρώτη φάση, το σχέδιο ήταν για πολυτελή κατοικία. Ωστόσο, η δόμηση σε ολόκληρο το νησί απαγορεύεται αυστηρά.
Το «τριπλό» δίχτυ προστασίας
Η Πολύαιγος απολαμβάνει «τριπλή» προστασία από τον νόμο. Πρώτα από όλα είναι χαρακτηρισμένη με προεδρικό διάταγμα -την περίοδο που ο Νίκος Σηφουνάκης ήταν υπουργός Αιγαίου- ως «τοπίο ιδιαίτερο φυσικού κάλλους», στο οποίο επιτρέπονται μόνο αγροτικές δραστηριότητες. Δεύτερον, είναι ολόκληρη περιοχή Natura και περιλαμβάνεται στο Εθνικό Πάρκο Νοτίου Αιγαίου και, τέλος, είναι ολόκληρη κηρυγμένη αρχαιολογικός χώρος. Ακόμα, όλες οι παραλίες του νησιού έχουν συμπεριληφθεί λόγω οικολογικής αξίας στις «απάτητες» (δεν επιτρέπεται η μίσθωσή τους).
«Το μόνο που επιτρέπεται είναι επισκευαστούν οι παλιές πετρόκτιστες κατοικίες. Στα τέλη του 2025, όταν έγινε η πρώτη προσπάθεια αδειοδότησης για δόμηση, υπήρξε κινητοποίηση. Η Ελληνική Εταιρεία Περιβάλλοντος και Πολιτισμού είχε αντιδράσει με ανακοίνωση. Τελικά, μέσα σε δύο ημέρες συνεδρίασε το Κεντρικό Αρχαιολογικό Συμβούλιο και κήρυξε την περιοχή προστατευόμενη αρχαιολογική ζώνη».
Ο Μπάμης Μπιλίνης αναφέρεται ακόμα στην αποκάλυψη ρεπορτάζ του Inside Story, σύμφωνα με το οποίο αναρτήθηκε αγγελία πώλησης γης για την Πολύαιγο σε γνωστό κτηματομεσιτικό ιστότοπο του εξωτερικού. «Η αγγελία έλεγε ότι στην έκταση 25 στρεμμάτων προς πώληση, το μόνο που μπορείς να κάνεις είναι να επισκευάσεις μια πετρόκτιστη κατοικία 52 τετραγωνικών μέτρων που υπάρχει μέσα στην έκταση. Δηλαδή, θα βρισκόταν κάποιος επενδυτής, θα έδινε περίπου 40.000 ευρώ το τετραγωνικό για να αγοράσει μια εξοχική κατοικία σε ένα ακατοίκητο νησί. Όλα αυτά γεννούν ερωτηματικά», τονίζει.
Παράνομο beach party με ψεκασμούς σε υγροβιότοπο
Κύμα αντιδράσεων και την επέμβαση των Αρχών προκάλεσε ένα παράξενο περιστατικό που συνέβη στην Πολύαιγο το Σάββατο 19 Σεπτεμβρίου.
«Ως Τοπική Επιτροπή Μήλου της ΕΛΛΕΤ μάθαμε ότι κάποιος ετοιμάζεται να κάνει ένα πάρτι-υπερπαραγωγή σε μια πάρα πολύ ωραία παραλία του νησιού, την οποία επισκέπτονται όλοι όσοι πάνε στην Πολύαιγο με σκάφη. Όχι απλώς να κατέβουν στην παραλία και να στήσουν κάτι -που κι αυτό απαγορεύεται- αλλά το προχώρησαν ακόμα περισσότερο. Ξεκίνησαν να στήνουν εγκαταστάσεις, ξαπλώστρες, πλωτή εξέδρα για να δένουν δίπλα τα σκάφη, πρόχειρο beach bar. Όλα αυτά σε έναν χώρο που προστατεύεται από την περιβαλλοντική και αρχαιολογική νομοθεσία».
Η «υπερπαραγωγή» στην οποία αναφέρεται ο κ. Μπιλίνης αποτυπώνεται και σε ορισμένες φωτογραφίες που τραβήχτηκαν από τις στιγμές προετοιμασίας του beach party.
«Στην παραλία αυτή υπάρχει και ένας μικρός υγρότοπος που προστατεύεται από διάταγμα του 2012. Σε κάποιες φωτογραφίες φαίνεται ότι κάποιος ψέκαζε εκεί με κάποια ουσία που δεν ξέρουμε τι ήταν», αναφέρει ο Μπάμπης Μπιλίνης, ενώ είναι γνωστό ότι στην περιοχή αυτή ζουν προστατευόμενα είδη.
«Έγινε καταγγελία στις Αρχές από την MOm, την εταιρεία για την προστασία της φώκιας Μονάχους Μονάχους, πήγαν εκεί οι Αρχές και διαπίστωσαν ότι δεν υπήρχε καμία άδεια και καμία προστασία για όλο αυτό που γινόταν», τονίζει.
Μετά την παρέμβαση των Αρχών, οι επισκέπτες και οι εγκαταστάσεις μεταφέρθηκαν στην Κίμωλο.
«Ανοίγουν οι δρόμοι για να υπάρχει μια μόνιμη κατάχρηση. Για να γίνει διάτρητο το καθεστώς που υπάρχει στην Πολύαιγο. Θα ήταν απαράδεκτο να αλλάξουν οι χρήσεις γης στο νησί. Από κάποιους βιολόγους έχει χαρακτηριστεί Γκαλαπάγκος του Αιγαίου. Ας μην ανοίξουμε πόρτες και παράθυρα για να καταστρατηγηθεί όλο αυτό το δίκτυο προστασίας που έχει συγκροτηθεί», επισημαίνει ο Μπάμπης Μπιλίνης.
Τα επόμενα βήματα
Ο αντιπρόεδρος της Τοπικής Επιτροπής της ΕΛΛΕΤ τονίζει ότι η θεσμική προστασία της Πολυαίγου είναι σε μεγάλο βαθμό επαρκής. «Χρειάζεται να εξειδικευτεί το ζήτημα της αρχαιολογικής ζώνης, σε α και β ζώνη. Και βέβαια, χρειάζεται να διασφαλίζεται η εφαρμογή της προστασίας και να γίνεται έλεγχος».
Στο κομμάτι της περιβαλλοντικής προστασίας, η Πολύαιγος είναι υπό την ευθύνη του ΟΦΥΠΕΚΑ (Οργανισμός Φυσικού Περιβάλλοντος και Κλιματικής Αλλαγής). Ως προς το κομμάτι της αρχαιολογικής προστασίας, υπάρχει η αρχαιολογική υπηρεσία στη Σύρο. Αυτοί οι φορείς απευθύνονται στο Λιμενικό και την Αστυνομία, όταν παρουσιάζεται πρόβλημα.
«Το κλιμάκιο του ΟΦΥΠΕΚΑ εδρεύει και αυτό στη Σύρο -από εκεί ήρθαν για έλεγχο όταν έγινε το περιστατικό με το πάρτι. Όταν προχωρήσει πια και το σχέδιο για το θαλάσσιο πάρκο του Νοτίου Αιγαίου -στο οποίο είναι μέσα η Πολύαιγος- τότε η προστασία θα είναι ακόμα μεγαλύτερη. Αρκεί να λειτουργήσουν όλα αυτά», δηλώνει ο Μπάμπης Μπιλίνης.
Με την ίδια ελπίδα αλλά και την ανάγκη να υπάρχουν οι άνθρωποι που παραμένουν σε επαγρύπνηση, θα συνεχίσουμε να έχουμε το βλέμμα στραμμένο στην Πολύαιγο, στο Σαρακήνικο της Μήλου, σε κάθε σπάνιο πλέον κομμάτι του Κυκλάδων που «αντιστέκεται» στο real estate και τον μαζικό τουρισμό.