Ιράν: Μαρτυρίες-σοκ για βιασμούς στις φυλακές - «Ο χασάπης της Εβίν» και η φρίκη των βασανιστηρίων

Φρικιαστικές μαρτυρίες πρώην κρατουμένων στο Ιράν αποκαλύπτουν ένα σκοτεινό σύστημα βίας, τρόμου και εξευτελισμού μέσα στις φυλακές και τα κέντρα κράτησης του καθεστώτος. Άνδρες, γυναίκες και παιδιά περιγράφουν ξυλοδαρμούς, απειλές βιασμού, σεξουαλική κακοποίηση, ηλεκτροσόκ, ταπεινωτικές ανακρίσεις και βασανιστήρια που, σύμφωνα με οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων, χρησιμοποιούνται για να «σπάσουν» οι κρατούμενοι και να οδηγηθούν σε εξαναγκασμένες ομολογίες.

Ρεπορτάζ της Daily Mail συγκεντρώνει καταθέσεις που φωτίζουν μία πρακτική που, όπως καταγγέλλεται, δεν περιορίζεται σε μεμονωμένα περιστατικά. Η σεξουαλική βία εμφανίζεται ως μέθοδος καταστολής: ένας τρόπος να ταπεινωθούν οι πολιτικοί κρατούμενοι, να τρομοκρατηθούν οι διαδηλωτές και να σταλεί μήνυμα φόβου σε όσους αμφισβητούν την Ισλαμική Δημοκρατία.

Η απειλή στη μητέρα: «Θα φέρω τον 12χρονο γιο σου»

Μία γυναίκα, η οποία αναφέρεται με το ψευδώνυμο Mina, περιέγραψε στο The Australian την κακοποίηση που, όπως λέει, υπέστη μέσα σε μία από τις πιο διαβόητες φυλακές του Ιράν. Σύμφωνα με τη μαρτυρία της, ο ανακριτής τη χτυπούσε επανειλημμένα στο κεφάλι με το Κοράνι, μέχρι που άρχισε να αιμορραγεί από τη μύτη, ενώ ταυτόχρονα τη θώπευε κάτω από τα ρούχα της και τη ρωτούσε με χυδαίο τρόπο με ποιους δημοσιογράφους είχε κοιμηθεί.

Η πιο εφιαλτική στιγμή, όπως περιγράφει, ήταν η απειλή που δέχθηκε για το παιδί της. Ο ανακριτής, σύμφωνα με την ίδια, της είπε ότι θα φέρει τον 12χρονο γιο της και θα τον αναγκάσει να τη βιάσει, ώστε εκείνη να «ομολογήσει» στην τηλεόραση.

Η μαρτυρία αυτή συμπυκνώνει τον πυρήνα των καταγγελιών: η βία δεν στρέφεται μόνο στο σώμα του κρατούμενου, αλλά και στην οικογένεια, στη μνήμη, στην αξιοπρέπεια και στον φόβο της κοινωνικής διαπόμπευσης.

«Ο χασάπης της Εβίν» και η φρίκη των βασανιστηρίων

Οι καταγγελίες για σεξουαλικά βασανιστήρια στις φυλακές του Ιράν δεν είναι καινούργιες. Ο ερευνητής και πρώην πολιτικός κρατούμενος Iraj Mesdaghi έχει καταγράψει μαρτυρίες από τη δεκαετία του 1980, ανάμεσά τους και εκείνη ενός αγοριού 14 ετών, που βασανίστηκε από τον Mohammad Mehrayin, γνωστό ως «χασάπη της Εβίν».

Σύμφωνα με τη μαρτυρία που παραθέτει, το παιδί οδηγήθηκε το 1982 στον τρίτο όροφο του Επαναστατικού Εισαγγελικού Γραφείου στην Τεχεράνη. Με δεμένα τα μάτια, άκουγε τις κραυγές μιας γυναίκας μέσα από ένα δωμάτιο. Όταν ο Mehrayin τον έβαλε μέσα, είδε μια γυμνή κοπέλα πεσμένη στο πάτωμα, χωρίς να αντιδρά. Ο βασανιστής, σύμφωνα με τη μαρτυρία, τον διέταξε να τη βιάσει. Όταν επέστρεψε και είδε ότι το αγόρι δεν είχε υπακούσει, τον χτύπησε, διέταξε να πάρουν την κοπέλα και στη συνέχεια τον βίασε. Έπειτα, φέρεται να του είπε: «Τώρα είσαι έτοιμος για τηλεοπτική συνέντευξη».

Η συγκεκριμένη περιγραφή είναι από τις πιο σκληρές που έχουν καταγραφεί, επειδή αποκαλύπτει τον τρόπο με τον οποίο ο σεξουαλικός εξευτελισμός συνδεόταν με την εξαναγκασμένη δημόσια «ομολογία».

Από την Εβίν στις διαδηλώσεις για τη Mahsa Amini

Η φυλακή Εβίν, στην Τεχεράνη, έχει συνδεθεί εδώ και δεκαετίες με πολιτικούς κρατούμενους, δημοσιογράφους, ακτιβιστές, φοιτητές και γυναίκες που αμφισβήτησαν τους κανόνες του καθεστώτος. Όμως, σύμφωνα με τις διεθνείς οργανώσεις, οι ίδιες πρακτικές εμφανίστηκαν ξανά με ιδιαίτερη ένταση μετά τις μαζικές διαδηλώσεις του 2022, που ξέσπασαν μετά τον θάνατο της 22χρονης Mahsa Amini στα χέρια της αστυνομίας ηθών.

Η Διεθνής Αμνηστία έχει καταγράψει μαρτυρίες τουλάχιστον 45 επιζώντων, ανάμεσά τους άνδρες, γυναίκες και παιδιά, οι οποίοι ανέφεραν βιασμό, ομαδικό βιασμό και άλλες μορφές σεξουαλικής βίας στη διάρκεια της καταστολής των διαδηλώσεων. Η οργάνωση έχει επισημάνει ότι οι ιρανικές δυνάμεις ασφαλείας χρησιμοποίησαν βασανιστήρια, ξυλοδαρμούς, μαστιγώσεις, ηλεκτροσόκ και σεξουαλική βία ακόμη και εναντίον ανήλικων διαδηλωτών.

Στην ίδια γραμμή, ερευνητές του ΟΗΕ έχουν καταγράψει περιπτώσεις ομαδικού βιασμού, εξαναγκαστικής γυμνότητας και σεξουαλικής κακοποίησης σε βάρος ανθρώπων που συνελήφθησαν κατά τη διάρκεια των κινητοποιήσεων, συνδέοντας τη βία με την προσπάθεια των αρχών να τιμωρήσουν, να ταπεινώσουν και να εκφοβίσουν τους διαδηλωτές.

«Ήθελαν να ακούμε τις κραυγές και να σπάσουμε»

Η Shabnam Madadzadeh, πρώην πολιτική κρατούμενη που πέρασε πέντε χρόνια σε κέντρα κράτησης του καθεστώτος, περιέγραψε στη Daily Mail ότι άκουγε γυναίκες να ουρλιάζουν ενώ βασανίζονταν και κακοποιούνταν. Όπως είπε, οι κρατούμενοι άκουγαν ανθρώπους να κλαίνε, να παρακαλούν, να φωνάζουν. Κάποιες φορές, πρόσθεσε, μπορούσες να φανταστείς ότι οι φωνές ανήκαν σε μέλη της ίδιας σου της οικογένειας.

«Θέλουν να το ακούς και θέλουν να σπάσεις», είπε, περιγράφοντας έναν μηχανισμό ψυχολογικού βασανισμού που δεν περιορίζεται στο θύμα της επίθεσης, αλλά απλώνεται σε όλο τον χώρο κράτησης.

Η ίδια ανέφερε ότι δεχόταν απειλές βιασμού, με τους φρουρούς να της λένε πως μπορούσαν να της κάνουν «οτιδήποτε» και πως κανείς δεν θα άκουγε τις κραυγές της.

Oι γυναίκες της δεκαετίας του '80 και τα μαστιγώματα

Στο ρεπορτάζ αναφέρονται και παλαιότερες μαρτυρίες γυναικών που φυλακίστηκαν στη δεκαετία του 1980, όταν το καθεστώς εδραίωνε με βίαιο τρόπο την εξουσία του μετά την Ισλαμική Επανάσταση.

Η πρώην κρατούμενη Mehri Hajinejad περιέγραψε στα απομνημονεύματά της ότι οι ανακρίσεις πολλές φορές άρχιζαν χωρίς καμία ερώτηση. Όπως έγραψε, ο ανακριτής απλώς ανακοίνωνε ότι οι κρατούμενες έπρεπε να δεχθούν 60 μαστιγώματα. Δύο μεταλλικά κρεβάτια σπρώχνονταν το ένα δίπλα στο άλλο και οι γυναίκες αναγκάζονταν να ξαπλώσουν επάνω τους, ώστε να μαστιγωθούν όλες μαζί.

Η Monireh Baradaran, η οποία πέρασε δέκα χρόνια στη φυλακή από το 1981 έως το 1991, περιέγραψε ότι τη μαστίγωναν ενώ το τσαντόρ της γλιστρούσε από το κεφάλι. Όταν λιποθύμησε και αργότερα ανέκτησε τις αισθήσεις της, το πρώτο που άκουσε ήταν τον ανακριτή να την κατηγορεί επειδή είχαν φανεί τα μαλλιά της.

Οι καταγγελίες για παιδιά και εφήβους

Από τις πιο βαριές πτυχές των καταγγελιών είναι η εμπλοκή ανηλίκων. Η Διεθνής Αμνηστία έχει αναφέρει ότι παιδιά ακόμη και 12 ετών υπέστησαν βασανιστήρια και σεξουαλική βία στο πλαίσιο της καταστολής των διαδηλώσεων. Σε άλλες μαρτυρίες γίνεται λόγος για ηλεκτροσόκ στα γεννητικά όργανα, απειλές θανάτου, ξυλοδαρμούς και σεξουαλική κακοποίηση.

Ένα από τα θύματα που κατονομάζεται με ψευδώνυμο, ο Farzad, περιέγραψε ότι αστυνομικοί με πολιτικά τον ανάγκασαν να γυρίσει προς τον τοίχο μέσα σε όχημα, του έκαναν ηλεκτροσόκ στα πόδια και τον χτύπησαν τόσο άγρια ώστε έσπασαν η μύτη και τα δόντια του. Στη συνέχεια, σύμφωνα με τη μαρτυρία του, βιάστηκε μέσα στο όχημα.

Η χρήση σεξουαλικής βίας εναντίον παιδιών, σύμφωνα με τη Διεθνή Αμνηστία, είχε σκοπό να προκαλέσει μακροχρόνιο σωματικό και ψυχολογικό τραύμα και να σταματήσει τη συμμετοχή των νέων στις διαδηλώσεις.

Η φρίκη ως μήνυμα προς την κοινωνία

Η σεξουαλική βία στις φυλακές του Ιράν, όπως περιγράφεται στις μαρτυρίες και στις εκθέσεις διεθνών οργανισμών, δεν λειτουργεί μόνο ως πράξη κακοποίησης. Είναι και μήνυμα. Μήνυμα προς τις γυναίκες που βγάζουν τη μαντίλα. Προς τους άνδρες που κατεβαίνουν στον δρόμο. Προς τα παιδιά που φωνάζουν συνθήματα. Προς τους γιατρούς και τους νοσηλευτές που περιθάλπουν τραυματίες. Προς τις οικογένειες που αναζητούν τους δικούς τους έξω από τις πύλες των φυλακών.

Η ντροπή, ο φόβος και η απειλή της κοινωνικής διαπόμπευσης γίνονται μέρος της καταστολής. Όχι τυχαία, πολλές από τις μαρτυρίες συνοδεύονται από αναφορές σε εξαναγκασμένες «ομολογίες», τηλεοπτικές δηλώσεις μεταμέλειας ή απειλές εναντίον συγγενών.

Το καθεστώς αρνείται, οι οργανώσεις ζητούν λογοδοσία

Η Τεχεράνη έχει επανειλημμένα απορρίψει τις διεθνείς έρευνες και τις καταγγελίες για συστηματικές παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων, υποστηρίζοντας ότι πρόκειται για πολιτικά υποκινούμενες κατηγορίες. Ωστόσο, οι μαρτυρίες πρώην κρατουμένων, οι εκθέσεις της Διεθνούς Αμνηστίας και τα ευρήματα ερευνητών του ΟΗΕ συγκλίνουν σε ένα μοτίβο που δύσκολα μπορεί να αγνοηθεί.

Πίσω από κάθε καταγγελία υπάρχει ένας άνθρωπος που βγήκε από τη φυλακή με ένα τραύμα που δεν τελειώνει στην πόρτα της αποφυλάκισης. Και πίσω από κάθε σιωπή υπάρχει ο φόβος ότι η ίδια βία μπορεί να επαναληφθεί, αυτή τη φορά σε κάποιον άλλον.

Η φρίκη των μαρτυριών από τις φυλακές του Ιράν δεν είναι μόνο μια ιστορία βασανιστηρίων. Είναι η ιστορία ενός καθεστώτος που, σύμφωνα με τις καταγγελίες, χρησιμοποιεί το σώμα των κρατουμένων ως πεδίο τιμωρίας και την ταπείνωση ως εργαλείο εξουσίας.