Ιράν: Ο εγγονός του Χομεϊνί στο προσκήνιο μετά τη δολοφονία Χαμενεΐ

Ο θάνατος του ανώτατου ηγέτη του Ιράν, Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ, σε αμερικανοϊσραηλινή επίθεση άνοιξε απότομα το πιο ευαίσθητο ερώτημα της ιρανικής εξουσίας: ποιος θα τον διαδεχθεί. Και μαζί, έφερε στο προσκήνιο ένα όνομα με τεράστιο συμβολικό βάρος - τον Χασάν Χομεϊνί, εγγονό του ιδρυτή της Ισλαμικής Δημοκρατίας.

Σύμφωνα με πληροφορίες που επικαλείται το Reuters, ο 53χρονος κληρικός αναμένεται να διαδραματίσει σημαντικό ρόλο στις διεργασίες των θρησκευτικών ηγετών που θα αποφασίσουν ποιος θα αναλάβει τη θέση του Ανώτατου Ηγέτη.

Η δολοφονία του 86χρονου Χαμενεΐ έδωσε επείγοντα χαρακτήρα σε ένα ζήτημα που «σιγόβραζε» εδώ και χρόνια. Παρά την προχωρημένη ηλικία του, δεν υπήρχε σαφής διάδοχος.

Ο Χασάν Χομεϊνί είναι ο πιο προβεβλημένος από τα 15 εγγόνια του Αγιατολάχ Ρουχολάχ Χομεϊνί και θεωρείται σχετικά μετριοπαθής μέσα στο ιρανικό κληρικό κατεστημένο. Διατηρεί στενές σχέσεις με τους μεταρρυθμιστές - μεταξύ τους οι πρώην πρόεδροι Μοχάμεντ Χαταμί και Χασάν Ροχανί, οι οποίοι είχαν επιδιώξει προσέγγιση με τη Δύση κατά τη θητεία τους.

Χωρίς κυβερνητική εμπειρία

Ο ίδιος δεν έχει υπηρετήσει ποτέ σε κυβερνητική θέση. Ωστόσο κατέχει έναν ρόλο με βαρύ συμβολισμό: είναι υπεύθυνος για το μαυσωλείο του παππού του στη νότια Τεχεράνη, χώρο σχεδόν «ιερό» για την Ισλαμική Δημοκρατία.

Στο εσωτερικό της χώρας, ορισμένοι πολιτικοί τον βλέπουν ως πιθανό αντίβαρο στους σκληροπυρηνικούς που ενισχύθηκαν την περίοδο Χαμενεΐ - και ειδικά στον γιο του, Μοτζτάμπα.

Μεταρρυθμιστής αλλά πιστός στο σύστημα

Παρότι δηλώνει πιστός στο καθεστώς που εγκαθιδρύθηκε μετά την επανάσταση του 1979, έχει επανειλημμένα ζητήσει μεταρρυθμίσεις και κατά καιρούς έχει ασκήσει δημόσια κριτική.

Το 2021 επέκρινε το Συμβούλιο των Φρουρών όταν απέκλεισε μεταρρυθμιστές υποψηφίους από τις προεδρικές εκλογές - μια απόφαση που άνοιξε τον δρόμο για την εκλογή του σκληροπυρηνικού Εμπραχίμ Ραϊσί (ο οποίος σκοτώθηκε σε συντριβή ελικοπτέρου το 2024).

«Δεν μπορείς να διαλέγεις εσύ κάποιον για μένα και να μου λες να τον ψηφίσω», είχε δηλώσει τότε.

Ζήτησε επίσης λογοδοσία για τον θάνατο της 22χρονης Μαχσά Αμινί το 2022, που είχε συλληφθεί από την αστυνομία ηθών λόγω παραβίασης του ενδυματολογικού κώδικα και προκάλεσε πανεθνικές διαδηλώσεις.

Παράλληλα, καταδίκασε συνθήματα διαδηλωτών κατά του Χαμενεΐ και σε περιόδους βίαιων ταραχών στάθηκε στο πλευρό της εξουσίας, κατηγορώντας ταραξίες ότι εξυπηρετούν το Ισραήλ.

«Προοδευτικός θεολόγος»

Φίλοι του τον έχουν περιγράψει ως «προοδευτικό θεολόγο», πιο ανοιχτό σε ζητήματα μουσικής, κοινωνικών ελευθεριών και δικαιωμάτων των γυναικών σε σχέση με το παραδοσιακό ιερατείο. Παρακολουθεί τα social media και ενδιαφέρεται για δυτική φιλοσοφία εξίσου με την ισλαμική σκέψη.

Είναι παντρεμένος με τη Σαγιέντα Φατιμά - κόρη Αγιατολάχ - και έχουν τέσσερα παιδιά.

Το πυρηνικό πρόγραμμα και οι κυρώσεις

Στήριξε την κυβέρνηση Ροχανί που διαπραγματεύτηκε τη συμφωνία για το πυρηνικό πρόγραμμα το 2015, η οποία οδήγησε σε άρση κυρώσεων με αντάλλαγμα περιορισμούς στο πρόγραμμα - μέχρι που οι ΗΠΑ του Ντόναλντ Τραμπ αποχώρησαν από αυτήν το 2018.

Έχει επίσης μιλήσει ανοιχτά για τις οικονομικές δυσκολίες των Ιρανών λόγω των πολυετών κυρώσεων.

Μπλοκαρισμένος από το ίδιο το σύστημα

Πριν από περίπου μία δεκαετία επιχείρησε να θέσει υποψηφιότητα για τη Συνέλευση των Ειδικών, το όργανο που επιλέγει τον Ανώτατο Ηγέτη. Παρότι αρχικά είχε λάβει άτυπη έγκριση από τον ίδιο τον Χαμενεΐ, τελικά αποκλείστηκε από το Συμβούλιο των Φρουρών.

Επισήμως κρίθηκε ότι δεν διαθέτει το απαιτούμενο θρησκευτικό κύρος - φέρει τον τίτλο «Χοτζατολ-Ισλάμ», μία βαθμίδα κάτω από τον Αγιατολάχ. Στην πράξη, όμως, πολλοί θεώρησαν ότι στόχος ήταν να αποτραπεί μια ενδεχόμενη άνοδος των μεταρρυθμιστών.

Το Ισραήλ και οι Φρουροί της Επανάστασης

Το 2008 είχε θεωρηθεί ότι ασκεί έμμεση κριτική στους Φρουρούς της Επανάστασης, λέγοντας ότι ο στρατός πρέπει να μένει εκτός πολιτικής - όπως είχε ζητήσει ο παππούς του. Παρά ταύτα διατηρεί στενές σχέσεις με το σώμα.

Έχει χαρακτηρίσει το Ισραήλ «κακό σιωνιστικό καθεστώς» και «καρκινικό όγκο» υποστηριζόμενο από τη Δύση, καλώντας τον μουσουλμανικό κόσμο να ενισχυθεί για να το αντιμετωπίσει.

Από το ποδόσφαιρο στη θεολογία

Μιλά αραβικά και αγγλικά. Μέχρι τα 21 του ήταν παθιασμένος ποδοσφαιριστής, αλλά ο παππούς του τον έστειλε στην Κομ για σπουδές ισλαμικής θεολογίας - την πόλη που αποτελεί το θρησκευτικό κέντρο του σιιτικού Ισλάμ.