Καρκίνος: Νέα τεχνολογία καταστρέφει ολοσχερώς τους όγκους σε πνεύμονα, ωοθήκες και παχύ έντερο
Μια επαναστατική προσέγγιση στην ανοσοθεραπεία με κυτοκίνες ανοίγει τον δρόμο για θεραπείες με λιγότερο κίνδυνο.
Σε μια σειρά μελετών που δημοσιεύονται στο Clinical Cancer Research περιγράφεται μια νέα θεραπευτική προσέγγιση κατά διαφόρων τύπων καρκίνου με τη χρήση πρωτεινών που χρησιμοποιεί το ίδιο το ανοσοποιητικό σύστημα για να καταπολεμήσει την ασθένεια.
Οπως διαβάζουμε στο The Brighter Side News η θεραπεία του καρκίνου προυποθέτει έναν δύσκολο συμβιβασμό: οι θεραπείες που είναι αρκετά ισχυρές για να εξαλείψουν τους όγκους συχνά προκαλούν σοβαρές παρενέργειες, σκοτώνοντας παράλληλα και υγιή κύτταρα. Μια λύση σε αυτό το πρόβλημα περιλαμβάνει τις κυτοκίνες, φυσικές πρωτεΐνες που διεγείρουν το ανοσοποιητικό σύστημα να επιτεθεί στα καρκινικά κύτταρα.
Ωστόσο, και οι συμβατικές θεραπείες με κυτοκίνες έχουν σημαντικούς περιορισμούς. Για να τους ξεπεράσουν, οι επιστήμονες από το Πανεπιστήμιο Rice και το Ιατρικό Κολλέγιο Baylor κατασκεύασαν μικροσκοπικά εμφυτεύματα που παράγουν κυτοκίνες απευθείας στους όγκους και γι’ αυτό ονομάζονται «φαρμάκα-εργοστάσια».
Αντιδράσεις που καταπολεμούν τον καρκίνο
Οι κυτοκίνες λειτουργούν ως αγγελιαφόροι στο ανοσοποιητικό σύστημα, πυροδοτώντας αντιδράσεις που καταπολεμούν λοιμώξεις ή καρκίνους. Συγκεκριμένα, η ιντερλευκίνη-2 (IL-2) ενισχύει τη δραστηριότητα των κυττάρων του ανοσοποιητικού, γνωστών ως Τ-κύτταρα, που είναι κρίσιμα για την καταστροφή των καρκινικών κυττάρων.
Από παλαιότερα, η IL-2 έχει εγκριθεί από τον Οργανισμό Τροφίμων και Φαρμάκων των ΗΠΑ (FDA) για τη θεραπεία του μελανώματος και του καρκίνου των νεφρών. Ωστόσο, οι παραδοσιακές μέθοδοι περιλαμβάνουν υψηλές δόσεις IL-2 που χορηγούνται ενδοφλεβίως, προκαλώντας επικίνδυνες παρενέργειες, όπως το σύνδρομο διαρροής των αγγείων. Αυτή η κατάσταση προκαλεί συσσώρευση υγρού που καταστρέφει ζωτικά όργανα όπως η καρδιά και τα νεφρά. Επιπλέον, η IL-2 εξαφανίζεται γρήγορα από το αίμα, γεγονός που απαιτεί υψηλές δόσεις για την αποτελεσματική καταπολέμηση των όγκων. Η επανειλημμένη χορήγηση υψηλών δόσεων συχνά προκαλεί στο ανοσοποιητικό σύστημα να παράγει αντισώματα κατά της ίδιας της θεραπείας, μειώνοντας περαιτέρω την αποτελεσματικότητά της.
Μια νέα προσέγγιση: «Εργοστάσια κυτοκινών»
Για να ξεπεραστούν αυτά τα εμπόδια, οι ερευνητές ανέπτυξαν τα «εργοστάσια κυτοκινών»: πρόκειται για μικροσκοπικούς κόκκους γεμάτους με χιλιάδες γενετικά τροποποιημένα κύτταρα που παράγουν φυσικά IL-2. Κάθε κόκκος, με διάμετρο μόλις 1,5 χιλιοστά, παραδίδει συνεχώς IL-2 απευθείας στους όγκους, μειώνοντας σημαντικά τις παρενέργειες.
Οι ερευνητές εμφύτευσαν αυτούς τους κόκκους δίπλα σε όγκους σε ποντίκια με καρκίνο των ωοθηκών, του παχέος εντέρου και του μεσοθηλιώματος. Τα αποτελέσματα ήταν άκρως εντυπωσιακά: οι όγκοι των ωοθηκών και του παχέος εντέρου εξαφανίστηκαν μέσα σε λίγες μέρες, ενώ στα ποντίκια με επιθετικό μεσοθηλίωμα (έναν καρκίνο του επιθηλίου των πνευμόνων που προκαλείται συχνά από την έκθεση σε αμίαντο) πάνω από το 50% των όγκων εξαφανίστηκαν χρησιμοποιώντας μόνο τα εμφυτεύματα.
Ακόμα πιο εντυπωσιακό ήταν το γεγονός ότι όταν τα εργοστάσια κυτοκινών συνδυάστηκαν με φάρμακα-αναστολείς των σημείων ελέγχου που στοχεύουν πρωτεΐνες όπως η PD-1, κάθε όγκος μεσοθηλιώματος που θεραπεύθηκε εξαφανίστηκε εντελώς.
Γιατί η τοπική χορήγηση έχει σημασία
Η τοπική χορήγηση απευθείας στους όγκους, όπως στην κοιλότητα του υπεζωκότα, μίας λεπτής μεμβράνης η οποία επενδύει την εσωτερική επιφάνεια του θώρακα και των πνευμόνων, προσφέρει σημαντικά πλεονεκτήματα. Οι συγκεντρώσεις IL-2 στις τοπικές θεραπείες παραμένουν περίπου 100 φορές υψηλότερες από ό,τι στο αίμα. Αυτή η μέθοδος διατηρεί τα θεραπευτικά αποτελέσματα χωρίς να προκαλεί σύνδρομο διαρροής. Για παράδειγμα, σε μια κλινική δοκιμή με ασθενείς με καρκίνο των ωοθηκών που έλαβαν IL-2 απευθείας στην περιτοναϊκή κοιλότητα, οι παρενέργειες μειώθηκαν σημαντικά σε σύγκριση με τις παραδοσιακές θεραπείες.
Ασφάλεια και αποτελεσματικότητα επιβεβαιώθηκαν
Προκλινικές μελέτες επιβεβαίωσαν ότι αυτά τα εργοστάσια κυτοκινών είναι τόσο ασφαλή όσο και αποτελεσματικά. Δοκιμές σε πιθήκους έδειξαν ότι τα εμφυτεύματα προκαλούν ισχυρές ανοσολογικές αντιδράσεις χωρίς τοξικές επιπτώσεις. Επίσης, το φαρμακοκινητικό μοντέλο —που χρησιμοποιείται για την πρόβλεψη του τρόπου λειτουργίας της θεραπείας στους ανθρώπους — υποδεικνύει ότι η θεραπεία θα μεταφραστεί με επιτυχία σε κλινική χρήση.
Μεταφέροντας κυτοκίνες απευθείας στους όγκους με ελεγχόμενο ρυθμό, αξιοποιείται αποτελεσματικά το ανοσοποιητικό σύστημα του σώματος, ενώ ελαχιστοποιούνται οι βλαβερές παρενέργειες. Αυτή η προσέγγιση θα μπορούσε να φέρει την επανάσταση τις θεραπείες για πολλούς τύπους καρκίνου, βελτιώνοντας την ποιότητα ζωής και τα ποσοστά επιβίωσης των ασθενών.
