Μπορεί το AI να γράψει «νέο» έργο του Μολιέρου; Κάποιοι το τόλμησαν και η παράσταση ήδη παίζεται

Ο Μολιέρος είναι για τους Γάλλους ό,τι είναι ο Σαίξπηρ για τους Άγγλους: η απόλυτη αυθεντία στη θεατρική λογοτεχνία, το δράμα, το πνεύμα και τη σάτιρα. Και οι δύο βέβαια είναι πολύ σημαντικοί για όλον τον κόσμο, ως δύο από τους σημαντικότερους παγκόσμιους θεατρικούς συγγραφείς μετά την αρχαία εποχή.

Σίγουρα βέβαια ένα «νέο» έργο από αυτούς δεν μπορεί να αναμένεται. Ή μήπως η τεχνητή νοημοσύνη έχει να.. πει κάτι και για αυτό;

Περισσότερα από 350 χρόνια μετά τον θάνατο του Μολιέρου, ο θεατρικός συγγραφέας του 17ου αιώνα «αναβίωσε», αφού ερευνητές του Πανεπιστημίου της Σορβόννης στο Παρίσι χρησιμοποίησαν τεχνητή νοημοσύνη για να βοηθήσει στη συγγραφή ενός πειραματικού έργου πάνω στο ύφος του.

Αποτέλεσμα είναι το έργο «L’Astrologue ou les Faux Présages» («Ο Αστρολόγος ή τα Ψεύτικα Προμηνύματα»), μια κωμωδία τριών πράξεων, η οποία έκανε ντεμπούτο στη Βασιλική Όπερα του Ανακτόρου των Βερσαλλιών, στις αρχές Μαΐου.

Πώς η τεχνητή νοημοσύνη δημιούργησε «νέο» Μολιέρο

Σύμφωνα με ρεπορτάζ του Guardian, το δίωρο έργο αφηγείται την ιστορία ενός πλούσιου αστού Παριζιάνου, ο οποίος, υπό την καθοδήγηση ενός τσαρλατάνου αστρολόγου ονόματι «Ψευδόραμος», επιμένει πως η κόρη του, Λυσίλ, πρέπει να παντρευτεί έναν ηλικιωμένο και καταχρεωμένο κατασκευαστή περουκών.

Αν και το θέμα θα μπορούσε κάλλιστα να το είχε εμπνευστεί ο ίδιος ο Μολιέρος, ο διάλογος, η μουσική, τα κοστούμια και τα σκηνικά δημιουργήθηκαν όλα με τη βοήθεια ενός γαλλικού εργαλείου τεχνητής νοημοσύνης που ονομάζεται Le Chat («Η Γάτα»).

Μια ομάδα ερευνητών της Σορβόννης εργάστηκε πάνω στο project αυτό, που ονομάστηκε «Molière Ex Machina» («Από μηχανής Μολιέρος») επί δυόμισι χρόνια. Στην ομάδα συμμετείχε και μια τριμελής κολεκτίβα καλλιτεχνών και ερευνητών με το όνομα Obvious.

Η παραγωγή περιλάμβανε αυτό που οι ίδιοι περιέγραψαν ως ένα «πνευματικό πινγκ πονγκ» περίπου 20.000 ανταλλαγών μεταξύ ερευνητών, ειδικών στην κλασική λογοτεχνία, γλωσσολόγων, ιστορικών αλλά και του AI εργαλείου Le Chat.

Καθώς η ομάδα τροφοδοτούσε το σύστημα με περισσότερες πληροφορίες, κάθε λέξη και σκηνή που δημιουργούσε η τεχνητή νοημοσύνη περνούσε από αλλεπάλληλες αναθεωρήσεις, καθώς οι ερευνητές εξηγούσαν γιατί ορισμένα αποσπάσματα δεν λειτουργούσαν και του ζητούσαν να δοκιμάσει ξανά.

«Η διαδικασία ήταν μακρά και απαιτητική», δήλωσε ο σκηνοθέτης του έργου, Mickaël Bouffard, επικεφαλής του Théâtre Molière Sorbonne.

Πρόσθεσε ότι το πρώτο προσχέδιο του Le Chat ήταν μόλις οκτώ σελίδες και «όχι ιδιαίτερα ενδιαφέρον», με αποτέλεσμα «οι σκηνές να χρειαστεί να αναθεωρηθούν πολλές φορές».

«Μπορεί να αποθηκεύσει όλα όσα έγραψε και διάβασε, οι άνθρωποι όχι»

«Η τεχνητή νοημοσύνη έχει μια υπερδύναμη: την ικανότητα να αποθηκεύει όλα όσα έγραψε και όλα όσα διάβασε ο Μολιέρος», δήλωσε ο Bouffard στο France Info. «Εμείς οι άνθρωποι δεν μπορούμε να το κάνουμε αυτό».

Το θέμα της αστρολογίας, που εμφανίζεται τουλάχιστον σε ένα αυθεντικό έργο του Μολιέρου, καθώς και ο τίτλος του έργου, προτάθηκαν από την τεχνητή νοημοσύνη και αγγίζουν σύγχρονες ανησυχίες σχετικά με τη χρήση της τεχνολογίας στη ζωή μας.

«Η αστρολογία μάς επιτρέπει να συζητήσουμε τη χειραγώγηση, τις ψευδείς πεποιθήσεις και την παραπληροφόρηση, που είναι ιδιαίτερα επίκαιρα ζητήματα», δήλωσε ο Pierre-Marie Chauvin, αναπληρωτής καθηγητής στη Σορβόννη.

Ο Μολιέρος, ο οποίος πέθανε το 1673, υπήρξε τόσο επιδραστικός ώστε τα γαλλικά συχνά αποκαλούνται «η γλώσσα του Μολιέρου».

Ένα «πείραμα» επικίνδυνο και αμφιλεγόμενο;

Η τεχνητή νοημοσύνη παραμένει ένα από τα πιο ευαίσθητα ζητήματα στη βιομηχανία της ψυχαγωγίας και έχει προκαλέσει έντονες συζητήσεις. Η χρήση της για τη μίμηση του Μολιέρου θα είχε προκαλέσει κατακραυγή στη Γαλλία, αν το εγχείρημα δεν υλοποιούνταν από ακαδημαϊκούς ειδικούς του Théâtre Molière, που ειδικεύεται στην πιστή αναπαράσταση παραγωγών του 17ου αιώνα.

Μια έκθεση που κατατέθηκε πέρσι στη γαλλική εθνοσυνέλευση χαρακτήρισε την παραγωγική τεχνητή νοημοσύνη «μια θαυμάσια ευκαιρία, ένα διεγερτικό εργαλείο και έναν ισχυρό μοχλό δημιουργικότητας».

Ωστόσο, σημείωνε επίσης ότι η τεχνητή νοημοσύνη «αποτελεί απειλή για πολλά επαγγέλματα στον πολιτιστικό τομέα, επειδή επιτρέπει την παραγωγή περιεχομένου που μπορεί να ανταγωνίζεται άμεσα τις ανθρώπινες δημιουργίες», προσθέτοντας: «Είναι αναγκαίο να επιτευχθεί ισορροπία μεταξύ διαφορετικών μορφών δημιουργίας».

«Συνδημιουργημένο και όχι γραμμένο από AI»

Ο Chauvin δήλωσε ότι το L’Astrologue πέτυχε αυτή την ισορροπία. «Δείχνουμε στην πράξη κάτι που μπορεί να επιτευχθεί με έναν νέο τρόπο μέσω της τεχνητής νοημοσύνης. Όχι ένα έργο γραμμένο από τo ΑΙ, αλλά ένα έργο συνδημιουργημένο μαζί της», είπε.

Ένα κοινό 100 ατόμων, ανάμεσά τους και η υπουργός Πολιτισμού της Γαλλίας, Catherine Pégard, παρακολούθησε το έργο σε δύο παραστάσεις την περασμένη εβδομάδα. Έπειτα, ένας θεατής δήλωσε: «Νομίζω ότι είναι επιτυχία. Η πλοκή μοιάζει τόσο αληθινή, και το θέμα τόσο κοντά σε αυτά που έχουμε συνηθίσει να ακούμε σε αυτά τα έργα (του Μολιέρου)».

Ένας άλλος θεατής ήταν λιγότερο εντυπωσιασμένος. «Ένας αξιοπρεπής συγγραφέας μπορεί να το κάνει αυτό χωρίς τεχνητή νοημοσύνη», είπε. «Νομίζω ότι εμείς (οι άνθρωποι) έχουμε ακόμη λαμπρό μέλλον».

Ο Christophe Séfrin, τεχνολογικός συντάκτης της ενημερωτικής ιστοσελίδας 20 Minutes, παρακολούθησε μία από τις δύο παραστάσεις. Περιέγραψε τη μίμηση της τεχνητής νοημοσύνης ως «εντυπωσιακή, σχεδόν αποπροσανατολιστική» και δήλωσε ότι ο διάλογος ήταν «απόλυτα πειστικός».

Το περιοδικό Telerama χαρακτήρισε το εγχείρημα «τρελή περιπέτεια», αλλά σημείωσε ότι το έργο κατά στιγμές «μοιάζει με παρωδία του έργου του θεατρικού συγγραφέα».

Το Théâtre Molière Sorbonne και η ομάδα Obvious σχεδιάζουν να παρουσιάσουν το έργο σε όλη τη Γαλλία και να το μεταφέρουν και στο εξωτερικό.