Μπορείς να αντικαταστήσεις τον γιατρό σου με το ChatGPT;

Κάποτε είχαμε τις μηχανές αναζήτησης. Ρωτούσαμε κάτι ή πληκτρολογούσαμε λέξεις - «κλειδιά» και εμφανίζονταν τα αποτελέσματα. Τότε ήταν στο δικό μας χέρι ποια πηγή θα θεωρήσουμε αξιόπιστη και ποια θα εμπιστευτούμε χωρίς δεύτερες σκέψεις. Τώρα πια έχει εξελιχθεί και αυτό, αφού μπορούμε να αναζητήσουμε κάτι χωρίς να πληκτρολογήσουμε, αρκεί να το βγάλουμε φωτογραφία ή να δώσουμε ηχητική εντολή. 

Πλέον, όμως, έχουμε περάσει σε ένα επόμενο στάδιο. Έχουμε την παραγωγική τεχνητή νοημοσύνη. Όποια ερώτηση κι αν έχουμε, την κάνουμε στο ChatGPT, στο Gemini και σε άλλα εργαλεία που έχουν μπει για τα καλά στην ζωή μας. Εμείς ρωτάμε ή δίνουμε κάποια εντολή (π.χ. κάνε μου μια περίληψη με τα βασικά σημεία του κεφαλαίου) και το εργαλείο τεχνητής νοημοσύνης μας δίνει μια ολοκληρωμένη απάντηση. Πόσο σίγουροι είμαστε ότι η απάντηση που μας δίνει η τεχνητή νοημοσύνη είναι αξιόπιστη; Είτε πρόκειται για απλές πληροφορίες είτε πρόκειται για πρακτικές συμβουλές; Μπορούμε να αντικαταστήσουμε τα πάντα με την τεχνητή νοημοσύνη; Όχι, γιατί πολύ απλά αν ήταν τόσο εύκολο, θα το είχαμε κάνει ήδη. 

Ωστόσο, δεν μπορούμε να παραγνωρίσουμε το γεγονός ότι η τεχνητή νοημοσύνη έχει μπει για τα καλά στις ζωές μας. Πολλοί άνθρωποι μάλιστα την χρησιμοποιούν αντί γιατρού γράφοντας τα συμπτώματά τους, ρωτώντας πώς μπορούν να ανταπεξέλθουν ενός προβλήματος που τους απασχολεί σε σχέση με την υγεία τους, ακόμα και ζητώντας λύσεις σε χρόνια προβλήματα υγείας. Σίγουρα όταν πρόκειται για ζητήματα υγείας, είναι σαφές γιατί δεν θα πρέπει να ακολουθούμε «κατά γράμμα» τις συμβουλές οποιουδήποτε, παρά ενός ανθρώπου που έχει αφιερώσει τη ζωή του να σπουδάζει την ιατρική επιστήμη και έχει εμπειρία στο πεδίο. 

Τι δείχνουν οι έρευνες

Στην ίδια κατεύθυνση κινείται και έρευνα που πραγματοποίησε το 2024 το Harvard, επισημαίνοντας ότι φαίνεται πρόωρο το να βασιζόμαστε σε απαντήσεις που έχουν δημιουργηθεί με την βοήθεια της τεχνητής νοημοσύνης (σ.σ. άρα αλγορίθμων) χωρίς να υπάρχει αδιάσειστη απόδειξη της ακρίβειάς τους και πραγματική επίβλεψη από επαγγελματίες υγείας. Παρ’ όλα αυτά, ήδη, μια ταχέως αυξανόμενη λίστα ιατρικών εφαρμογών της Τεχνητής Νοημοσύνης περιλαμβάνει τη σύνταξη ιατρικών σημειώσεων, την πρόταση διαγνώσεων, την βοήθεια στην ανάγνωση ακτινογραφιών και μαγνητικών τομογραφιών και την παρακολούθηση δεδομένων υγείας σε πραγματικό χρόνο, όπως ο καρδιακός ρυθμός ή το επίπεδο οξυγόνου.

Σε έρευνα που δημοσιεύτηκε από το Medical Journal of Australia, αναφέρεται ότι δύο στους τρεις ανθρώπους (61%) που χρησιμοποιούν το ChatGPT για ιατρικές συμβουλές, υποβάλλουν ερωτήσεις που συνήθως απαιτούν κλινική συμβουλή. «Τα εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης είναι δημοφιλή επειδή μπορούν να δώσουν γρήγορες απαντήσεις σε οποιαδήποτε ερώτηση. [Ωστόσο], όπως συμβαίνει με όλα αυτά τα εργαλεία, υπάρχει πάντα ο κίνδυνος να δώσουν λάθος απάντηση», δήλωσε η συγγραφέας της μελέτης Julie Ayre από το Πανεπιστήμιο του Σίδνεϊ.

Από την «έκρηξη» του ChatGPT πριν από μερικά χρόνια και την ραγδαία ανάδειξη κι άλλων εργαλείων τεχνητής νοημοσύνης υπήρχε σαν αντίλογος ότι αυτά που γράφουν τα εν λόγω εργαλεία μπορεί να είναι και λανθασμένα. Όμως σύντομα τα αλγοριθμικά μοντέλα εξελίχθηκαν κι η άποψη αυτή τέθηκε ξανά και ξανά υπό αμφισβήτηση. Σε άλλη έρευνα του 2024, τέθηκε σε «δοκιμασία» το ChatGPT3.5 με 150 ιατρικές περιπτώσεις - συμπεριλαμβανομένου του ιστορικού των ασθενών, των συμπτωμάτων και των δεδομένων των νοσοκομειακών εξετάσεων - και του ζητήθηκε να κάνει διαγνώσεις και να καταρτίσει σχέδιο θεραπείας. Τα αποτελέσματα δεν ήταν ικανοποιητικά. Το ChatGPT έδωσε τη σωστή διάγνωση και το σωστό σχέδιο θεραπείας μόνο στο 49% των περιπτώσεων, γεγονός που το καθιστά ένα αναξιόπιστο εργαλείο. Οι συγγραφείς κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι το ChatGPT «δεν παρέχει απαραίτητα ορθές πληροφορίες, παρά τον τεράστιο όγκο πληροφοριών με τον οποίο έχει εκπαιδευτεί».

Άρα, ποιο είναι το πρόβλημα;  

Το πρόβλημα με το ChatGPT είναι ότι, αν και οι ιατρικές συμβουλές που παρέχει δεν είναι εντελώς λανθασμένες, δεν είναι και απολύτως ακριβείς.

Η ποιότητα των πληροφοριών με τις οποίες εκπαιδεύεται ένα μοντέλο τεχνητής νοημοσύνης καθορίζει την ποιότητα των ιατρικών συμβουλών που παρέχει. Το πρόβλημα είναι ότι κανείς δεν γνωρίζει με ακρίβεια με ποιες πληροφορίες εκπαιδεύονται τα συγκεκριμένα μοντέλα.

Η τεχνητή νοημοσύνη δεν μπορεί να λύσει προβλήματα, να κάνει επαγωγικές αναλύσεις ή να εκφέρει σταθμισμένες κρίσεις όπως μπορεί ο ανθρώπινος νους. Αντ' αυτού, η τεχνητή νοημοσύνη «μαθαίνει» τεράστιες ποσότητες πληροφοριών και στη συνέχεια τις αναπαράγει όταν της ζητηθεί.

Τι λένε οι γιατροί;

Από την πλευρά τους οι γιατροί αναγνωρίζουν τις σύγχρονες προκλήσεις εξαιτίας της τεχνητής νοημοσύνης. Γι’ αυτό και ο Πανελλήνιος Ιατρικός Σύλλογος πραγματοποιεί καμπάνια με μήνυμα «Οι γιατροί είναι πάντα η υπεύθυνη πηγή πληροφόρησης σε θέματα υγείας».

Μιλώντας στο flash.gr, ο γενικός γραμματέας του Πανελλήνιου Ιατρικού Συλλόγου, Δημήτρης Βαρνάβας εξήγησε ότι τις περισσότερες φορές οι πληροφορίες που δίνονται στο διαδίκτυο σε όποιον καταφεύγει σε αυτή τη λύση, συνήθως είναι γενικές και δεν έχουν ελεγχθεί από κάποιον που να είναι ειδικός. Το γεγονός αυτό φέρνει ως αποτέλεσμα η χρήση των συγκεκριμένων πληροφοριών να είναι παραπλανητική ακόμα κι αν είναι καλόπιστη. Μάλιστα, ανέφερε ότι υπάρχουν ορισμένες περιπτώσεις πολιτών που ακολουθούν «κατά γράμμα» τις συμβουλές που τους παρέχουν τα εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης, από τα πιο απλά ζητήματα μέχρι τα πιο μεγάλα. Χαρακτηριστικά, τόνισε ότι αυτή την πρακτική την είδαμε να διαδίδεται ιδιαίτερα κατά την εποχή της πανδημίας του κορωνοϊού. 

Ο κ. Βαρνάβας επεσήμανε στον flash.gr ότι όλα τα παραπάνω δεδομένα οδήγησε και τον Πανελλήνιο Ιατρικό Σύλλογο στο κοινωνικό μήνυμα που δημοσίευσε, καλώντας τους πολίτες να συμβουλευτούν τον γιατρό τους, γιατί η αναζήτηση συμβουλών στα εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης μπορεί να προκαλέσει πολύ άσχημα προβλήματα. 

Δίνοντας μία συμβουλή στους πολίτες, υπενθυμίζει ότι όλοι θα πρέπει να διαθέτουν οικογενειακό γιατρό, στον οποίο θα μπορούν να καταφεύγουν αν θέλουν να ρωτήσουν κάτι, αλλά και γιατί αυτός είναι ο ειδικός που θα μπορεί να δώσει μια κατεύθυνση στους ασθενείς και στο τι θα πρέπει να κάνουν περιοδικά. Επεσήμανε το γεγονός ότι οι δημόσιοι οικογενειακοί γιατροί δεν έχουν καλύψει όλο τον πληθυσμό , παρ' όλο που τα έξοδα για τον τομέα της υγείας υπερβαίνουν για πολλούς πολίτες τις οικονομικές τους δυνατότητες. «Άρα δημιουργείται ένα κενό, το οποίο δεν είναι δυνατόν να το συμπληρώσει το διαδίκτυο», καταλήγει.