O Robert Duvall έγινε θρύλος χωρίς να γίνει σταρ

Κάνε κλικ και δες περισσότερο
Flash.gr στην αναζήτηση της Google

«Δεν γίνομαι ο χαρακτήρας! Είμαι ακόμα εγώ, με διαφορετικό τρόπο», είχε πει σε συνέντευξή του στους New York Times ο σπουδαίος Robert Duvall, που «έφυγε» σε ηλικία 95 ετών, την Δευτέρα 16 Φεβρουαρίου. Είναι μια περίεργη δήλωση που έρχεται σε αντίθεση με αυτό που όσοι έχουν δει τις ταινίες τους θεωρούν το σπάνιο του χάρισμα: την ικανότητά του να μπαίνει στο πετσί του ρόλου και να γίνεται ο χαρακτήρας που υποδύεται.

Από τον αινιγματικό Boo Radley στο To Kill a Mockingbird μέχρι τον μαφιόζο consigliere (δικηγόρο) Tom Hagen στο The Godfather, o Duvall απέδειξε πρωτίστως ότι ήταν ένας χαμαιλέοντας. Με την ενσυναίσθησή του, κατάφερνε να εμφανίζονται ανθρώπινοι ακόμη και αμφιλεγόμενοι ήρωες, πείθοντας το κοινό ότι αυτό που βλέπει είναι ζωή, όχι φαντασία. 

Η ιδιότυπη εκπαίδευση 

Το παιδί που μεγάλωσε σε οικογένεια στρατιωτικών και άλλαζε σχολεία κάθε δυο και τρεις κράτησε ελάχιστα από τα μαθήματά του –μέτριος μαθητής με απογοητευτικές επιδόσεις– αλλά συνέλλεξε μεθοδικά όλες τις μανιέρες –ομιλία, χειρονομίες, κορμοστασιά, προφορά– των ανθρώπων που συναναστρεφόταν. Αυτό το ιδιάζον ανθολόγιο ήταν η δική του μέση εκπαίδευση. Για να καταλάβεις καλύτερα το ποιόν του καλλιτέχνη, στο Tender Mercies ο Duvall επέμεινε να τραγουδήσει ο ίδιος τα κάντρι τραγούδια του ρόλου. Δεν ήταν θέμα εγωισμού· ήταν θέμα αυθεντικότητας. Περνούσε ώρες με μουσικούς, παρατηρώντας τον ρυθμό της αναπνοής τους.

Έλεγε πως «η μουσική δεν παίζεται - ζεις μέσα της». Και απόδειξη της μεθοδικότητάς του ήταν ότι για να φτάσει στο επιθυμητό επίπεδο τραγούδησε σε μία πραγματική μπάντα κάντρι γυρνώντας το ανατολικό Τέξας για να πιάσει το σφυγμό της ζωής. Γι’ αυτό και ο Bruce Beresford που τον σκηνοθέτησε είπε –καθόλου τυχαία– ότι αυτός που είδε δεν ήταν ο Duvall, αλλά ο χαρακτήρας που είχε στο μυαλό του. 

Ο ξεχωριστός συνδυασμός παρατήρησης και βιωματικής μάθησης ήταν η βάση της τεχνικής του Duvall, που μεταφράστηκε σε αγαλματάκι της Ακαδημίας Κινηματογράφου (Α’ ανδρικού ρόλου για το Tender Mercies). Ο Mac Sledge ήταν ο ευαίσθητος Duvall. Ένας ξοφλημένος τραγουδιστής που βρίσκεται αντιμέτωπος με την απώλεια και βρίσκει λύτρωση μέσα από την αγάπη και την ανθρώπινη επικοινωνία.

Τώρα πάρε αυτή την εικόνα και σύγκρινέ την με την επόμενη, τον σκληρόπετσο αντισυνταγματάρχη Bill Kilgore στο μαεστρικό Apocalypse Now. Εδώ ο Duvall είναι μια καρικατούρα του πωρωμένου αξιωματικού που έχει βρει το καταφύγιό του στον παραλογισμό και τον τρόμο του πολέμου στο Βιετνάμ. Η ατάκα του «μου αρέσει η μυρωδιά της ναπάλμ τα πρωινά» έγινε meme, την εποχή που δεν υπήρχε καν ίντερνετ. 

Ο «Αμερικανός Ολίβιε»

Ο τύπος δεν ήταν αυτό που λένε one trick pony, είχε τη μοναδική ικανότητα να κάνει αλησμόνητους ρόλους, ακόμα και σε μόλις 20 λεπτά. Δεν είναι τυχαίο που οι κριτικοί συχνά τον συνέκριναν με τον Λόρενς Ολίβιε, αποδίδοντάς τους τον χαρακτηρισμό «ο Αμερικανός Ολίβιε» για την πολυμορφία του. Από τον εκκεντρικό Dr Watson στο The Seven-Per-Cent Solution μέχρι τον Caspary στο The Lightship, κάθε χαρακτήρας, μικρός ή μεγάλος, κουβαλούσε την εμπειρία από τις άπειρες δουλειές που έκανε νέος και την αυθεντικότητα που τον χαρακτήριζε ως άνθρωπο.

Στις συνεντεύξεις του, ο Duvall τόνιζε ότι «ο ηθοποιός είναι μέρος της ομάδας». Δεν του άρεσαν τα σταριλίκια. Προτιμούσε να φτάνει πρώτος στο πλατό και να φεύγει τελευταίος, να δοκιμάζει ξανά και ξανά μια σκηνή χωρίς παράπονο. Συνεργάτες του έχουν περιγράψει και τη γενναιοδωρία του απέναντι στους νεότερους. Δεν κρατούσε «μυστικά» της τέχνης.

Αντίθετα, μοιραζόταν τεχνικές, ενθάρρυνε, και συχνά υποβάθμιζε τον εαυτό του για να αναδειχθεί η σκηνή. Για εκείνον, η ταινία ήταν πάντα μεγαλύτερη από το άτομο. Πρότυπο εργατικότητας και μοντέλο για τους νέους ηθοποιούς , που τον έβλεπαν να αντιμετωπίζει κάθε επαγγελματική περίσταση την ίδια σοβαρότητα.

Σεμνός και ταπεινός

Εκτός οθόνης, ο Duvall εκτιμούσε τη φιλία και την απλότητα. «Φίλος είναι αυτός που πριν χρόνια σου έδωσε τα τελευταία 300 δολάρια όταν έσπασες τη λεκάνη σου» είχε δηλώσει. Ήταν μια αναφορά στους συγκατοίκους του, Gene Hackman και Dustin Hoffman, με τους οποίους μοιράστηκε τα πρώτα χρόνια που προσπαθούσε να ξεχωρίσει ανάμεσα σε χιλιάδες ηθοποιούς και να πάρει τις πρώτες του δουλειές. Ο Duvall εργαζόταν περιστασιακά και περπατούσε χιλιόμετρα για να γλιτώσει το εισιτήριο του λεωφορείου. Η φτώχεια δεν έγινε ποτέ μύθος ηρωισμού· έγινε μάθημα πειθαρχίας και ταπεινότητας.

Γι’ αυτό ίσως ο Duvall ζούσε μακριά από τα φώτα του Χόλιγουντ, στη φάρμα του στη Βιρτζίνια. Εκεί, έλεγε, μπορούσε να «ξαναγίνει άνθρωπος». Οι φίλοι του περιγράφουν έναν οικοδεσπότη που μαγείρευε, συζητούσε για πολιτική και ιππασία, και γελούσε με ιστορίες από τα γυρίσματα χωρίς ίχνος ναρκισσισμού. Η αποστροφή του για τη δημοσιότητα δεν ήταν πόζα· ήταν επιλογή. 

Συντηρητικός στις πεποιθήσεις και εργαζόμενος σε μια κυρίως φιλελεύθερη βιομηχανία, εξέφραζε τις απόψεις του διακριτικά, αλλά χωρίς να «τα μασάει». Πολλοί του καταλογίζουν ότι παρευρέθηκε στην ορκωμοσία του Τζορτζ Μπους το 2001. Όμως, πρέπει να καταλάβεις ότι αυτός ήταν ένας άνθρωπος ο οποίος είχε μια ηθική πυξίδα, μια αίσθηση καθήκοντος και αφοσίωσης που τον ξεχώριζε από τους περισσότερους ηθοποιούς της γενιάς του. Ήταν, αν θες, ένας παλαιάς κοπής δεξιός, παρά ένας νεοφιλελεύθερος, όπως οι περισσότεροι υπουργοί της θητείας του Μπους.

Και εκτός όμως από τον ηθοποιό Duvall υπάρχει και ο σκηνοθέτης. Όταν βρέθηκε πίσω από τις κάμερες στο The Apostle, ρίσκαρε προσωπικά χρήματα για να το πραγματοποιήσει, επειδή τα στούντιο δεν πίστευαν σε μια ιστορία για έναν αντιφατικό ιεροκήρυκα. Για τον Duvall, όμως, η πίστη ήταν κομμάτι του εαυτού του (και της αμερικανικής ψυχής θα πουν πολλοί). Ήθελε να δείξει έναν άνθρωπο ικανό για λάθος και ταυτόχρονα για λύτρωση. Όσοι ήταν κοντά του λένε ότι αυτή η επιμονή δεν ήταν απλώς καλλιτεχνική φιλοδοξία· ήταν προσωπική ανάγκη να αφηγηθεί ιστορίες που θεωρούσε αληθινές.

Ο Duvall ήταν ένας εργάτης της τέχνης του. Γι' αυτό έγινε θρύλος, χωρίς να γίνει σταρ. 

Κάνε κλικ και δες περισσότερο
Flash.gr στην αναζήτηση της Google