Οι άνθρωποι διαθέτουν και μια «έβδομη αίσθηση», την απομακρυσμένη αφή

Μια φαινομενικά απλή κίνηση, το να σύρει κανείς το δάχτυλό του πάνω στην άμμο, αποδείχθηκε πως κρύβει κάτι πολύ πιο εντυπωσιακό. Σε μελέτη που δημοσιεύεται στο περιοδικό IEEE Xplore, ερευνητές από το Queen Mary University of London και το University College London υποστηρίζουν ότι ο άνθρωπος μπορεί να «αισθανθεί» την παρουσία αντικειμένων κάτω από την επιφάνεια της άμμου, πριν καν τα αγγίξει. Πρόκειται για μια λεπτή αλλά υπαρκτή ικανότητα, που αναδεικνύει νέες πτυχές της ανθρώπινης αντίληψης και ανοίγει δρόμους για την ανάπτυξη πιο «αισθαντικών» ρομπότ.

Η αφή που λειτουργεί χωρίς επαφή

Όπως διαβάζουμε στο The Brighter Side News, η αφή θεωρείται συνήθως μια αίσθηση που ενεργοποιείται μόνο όταν υπάρχει άμεση επαφή. Όμως, όπως φαίνεται, υπάρχει και μια πιο «εκτεταμένη» μορφή της, το remote touch. Πολλά ζώα, όπως τα θαλασσοπούλια, εντοπίζουν τροφή κάτω από την άμμο νιώθοντας τις ελάχιστες πιέσεις που προκαλούν τα κρυμμένα σώματα. Οι επιστήμονες αναρωτήθηκαν αν και ο άνθρωπος διαθέτει παρόμοια δεξιότητα. Για να το εξετάσουν, ζήτησαν από δώδεκα εθελοντές να κινήσουν το δάχτυλό τους μέσα σε ξηρή άμμο, μέσα σε μακρόστενα καλυμμένα με άμμο κουτιά, που περιείχαν κρυμμένους πλαστικούς κύβους. 

Παρότι οι συμμετέχοντες δεν μπορούσαν να δουν τι υπάρχει κάτω από την επιφάνεια, οι περισσότεροι «ένιωσαν» την ύπαρξη του αντικειμένου αρκετά πριν το αγγίξουν. Η άμμος αντιδρούσε διαφορετικά γύρω από τον θαμμένο κύβο, δημιουργώντας ένα σχεδόν ανεπαίσθητο «κύμα» αντίστασης που το δάχτυλο μπορούσε να ανιχνεύσει. Σε 216 δοκιμές, οι εθελοντές εντόπισαν επιτυχώς τα κρυμμένα αντικείμενα χωρίς επαφή στο 36% των περιπτώσεων – αποτέλεσμα πολύ ανώτερο της τύχης. Κατά μέσο όρο, «αντιλαμβάνονταν» την παρουσία του κύβου περίπου 2,7 εκατοστά πριν τον αγγίξουν.

Ο ρόλος της τεχνητής νοημοσύνης και του ρομπότ

Για να συγκρίνουν την ανθρώπινη ικανότητα με τις μηχανές, οι επιστήμονες δημιούργησαν ένα ρομποτικό χέρι με αισθητήρες που μιμούνται το ανθρώπινο δάχτυλο. Το ρομπότ πέρασε κι αυτό μέσα από την άμμο, με την ίδια ταχύτητα, και τα δεδομένα του «εκπαιδεύτηκαν» μέσω τεχνητής νοημοσύνης. Το αποτέλεσμα ήταν εντυπωσιακό: το ρομπότ αναγνώρισε σωστά όλα τα θαμμένα αντικείμενα, με ακρίβεια που άγγιξε το 91%. Ωστόσο, η υπερευαισθησία του το έκανε να «βλέπει» μερικές φορές σήματα που δεν υπήρχαν, αποδεικνύοντας πως, προς το παρόν, ο ανθρώπινος εγκέφαλος εξακολουθεί να είναι καλύτερος στην ερμηνεία αμφίβολων ενδείξεων.

Η σύγκριση των δύο αποτελεσμάτων ήταν αποκαλυπτική: άνθρωπος και ρομπότ εντόπισαν αντικείμενα σε παρόμοιες αποστάσεις, κοντά στα θεωρητικά όρια που προβλέπει η φυσική της άμμου. Οι διαφορές όμως ήταν ποιοτικές. Ο άνθρωπος έδειξε πιο σταθερή κρίση και λιγότερες λανθασμένες «υποψίες», ενώ το ρομπότ, αν και ταχύτερο, μπέρδευε συχνά τις μικρές διακυμάνσεις της πίεσης με πραγματικά σήματα.

Από τις ανασκαφές μέχρι τον Άρη

Η πρακτική αξία της ανακάλυψης είναι τεράστια. Ρομπότ που «αισθάνονται» μέσα στην άμμο θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν σε αρχαιολογικές ανασκαφές, για τον εντοπισμό ευρημάτων χωρίς να χρειαστεί σκάψιμο. Επίσης, σε επιχειρήσεις διάσωσης, τέτοια συστήματα θα μπορούσαν να ανιχνεύουν εγκλωβισμένους ανθρώπους ή επικίνδυνα αντικείμενα κάτω από χαλάσματα. Ακόμη και οι αποστολές σε άλλους πλανήτες θα μπορούσαν να επωφεληθούν: ένας «αισθαντικός» μηχανισμός αφής θα επέτρεπε την εξερεύνηση του υπεδάφους του Άρη ή των παγωμένων φλοιών των δορυφόρων χωρίς οπτική καθοδήγηση.