Παράξενο προϊστορικό πλάσμα με δόντια στο πλάι εντοπίστηκε μετά από 275 εκατ. χρόνια
Το υδρόβιο πλάσμα Tanyka amnicola είχε δόντια που κοιτούσαν προς τα πλάγια και πιθανότατα αποτελούσε ήδη «ζωντανό απολίθωμα» στην εποχή του. Οι επιστήμονες το εντόπισαν από απολιθωμένες γνάθους που βρέθηκαν σε κοίτη ποταμού.
Ένα ιδιαίτερα ασυνήθιστο προϊστορικό ζώο με στριμμένη γνάθο και δόντια που κατευθύνονταν προς τα πλάγια αποκάλυψαν παλαιοντολόγοι, σύμφωνα με νέα επιστημονική μελέτη.
Το υδρόβιο αυτό πλάσμα, που έζησε πριν από περίπου 275 εκατομμύρια χρόνια, φαίνεται πως ήταν ήδη ένα είδος «ζωντανού απολιθώματος» ακόμη και την εποχή που ζούσε.
Το νέο είδος ονομάστηκε Tanyka amnicola και ανήκει στους αρχαϊκούς τετράποδους οργανισμούς – μια μεγάλη ομάδα σπονδυλωτών με τέσσερα άκρα που σήμερα περιλαμβάνει ερπετά, πτηνά, θηλαστικά και αμφίβια. Η επιστημονική περιγραφή του δημοσιεύθηκε στις 4 Μαρτίου στο περιοδικό Proceedings of the Royal Society B.
Ένα εξελικτικό «κατάλοιπο» πριν ακόμη εμφανιστούν οι δεινόσαυροι
Παρότι το ζώο έζησε πολύ πριν την εποχή των δεινοσαύρων, οι επιστήμονες θεωρούν ότι ήδη τότε αποτελούσε μια εξελικτική εξαίρεση. Κατά την περίοδο του Πέρμιου, πολλές από τις πρώιμες εξελικτικές γραμμές των τετραπόδων είχαν ήδη εξαφανιστεί. Ωστόσο, η συγκεκριμένη εξελικτική γραμμή φαίνεται ότι κατάφερε να επιβιώσει, σε μια εποχή που τα τετράποδα διαφοροποιούνταν και εξελίσσονταν σε νέες μορφές.
Ο επικεφαλής της μελέτης, παλαιοντολόγος Jason Pardo από το Field Museum του Σικάγου, εξήγησε ότι το ζώο ανήκει σε μια πολύ αρχαία εξελικτική γραμμή, η οποία μέχρι σήμερα δεν ήταν γνωστό ότι είχε επιβιώσει τόσο αργά στον γεωλογικό χρόνο.
Όπως σημείωσε, το Tanyka amnicola μπορεί να συγκριθεί με σύγχρονα ζώα που χαρακτηρίζονται «ζωντανά απολιθώματα», όπως ο πλατύπους, καθώς προερχόταν από μια παλαιότερη εξελικτική ομάδα που συνέχισε να υπάρχει ενώ είχαν ήδη εμφανιστεί πιο εξελιγμένα τετράποδα.
Η ανακάλυψη στη Βραζιλία
Οι ερευνητές αναγνώρισαν το νέο είδος χάρη σε εννέα απολιθωμένα οστά κάτω γνάθου, μήκους περίπου 15 εκατοστών το καθένα. Τα απολιθώματα εντοπίστηκαν σε αποξηραμένη κοίτη ποταμού στη βορειοανατολική Βραζιλία, σε γεωλογικά στρώματα που χρονολογούνται στην περίοδο του Πέρμιου.
Παρότι τα χαρακτηριστικά της κάτω γνάθου ήταν αρκετά για την αναγνώριση ενός νέου είδους, η έλλειψη άλλων τμημάτων του σκελετού σημαίνει ότι πολλά στοιχεία για την εμφάνιση και τη βιολογία του ζώου παραμένουν άγνωστα.
Με βάση συγγενικά είδη, οι επιστήμονες εκτιμούν ότι πιθανότατα έμοιαζε με σαλαμάνδρα, με ελαφρώς πιο μακρύ ρύγχος και συνολικό μήκος που μπορούσε να φτάνει περίπου τα 90 εκατοστά. Τα γεωλογικά στοιχεία δείχνουν ότι ζούσε σε λίμνες και υδάτινα οικοσυστήματα.
Η παράξενη γνάθος και τα δόντια που «κοιτούσαν» στο πλάι
Η ανάλυση των απολιθωμάτων αποκάλυψε ένα από τα πιο εντυπωσιακά χαρακτηριστικά του ζώου. Η κάτω γνάθος ήταν στριμμένη, με αποτέλεσμα τα δόντια να κατευθύνονται προς τα πλάγια αντί προς τα πάνω, όπως συμβαίνει σχεδόν σε όλα τα υπόλοιπα τετράποδα.
Αρχικά οι επιστήμονες υπέθεσαν ότι η περίεργη μορφή ίσως οφειλόταν σε παραμόρφωση των απολιθωμάτων. Όμως όλα τα δείγματα εμφάνιζαν ακριβώς το ίδιο χαρακτηριστικό, γεγονός που επιβεβαίωσε ότι πρόκειται για φυσικό μορφολογικό γνώρισμα του είδους.
Ένας διαφορετικός τρόπος διατροφής
Οι ερευνητές εντόπισαν και μια ακόμη ιδιαιτερότητα. Η εσωτερική επιφάνεια της κάτω γνάθου – η πλευρά που στους ανθρώπους βρίσκεται προς τη γλώσσα – ήταν στραμμένη προς τα πάνω και καλυμμένη με μικροσκοπικές οδοντοειδείς δομές, γνωστές ως denticles.
Οι δομές αυτές σχημάτιζαν μια επιφάνεια που πιθανότατα λειτουργούσε σαν μηχανισμός άλεσης τροφής. Το εύρημα υποδηλώνει ότι το Tanyka amnicola είχε έναν ασυνήθιστο τρόπο διατροφής για την εποχή. Οι επιστήμονες εκτιμούν ότι τρεφόταν με μικρά ασπόνδυλα ή ακόμη και με φυτικό υλικό. Αυτό είναι αξιοσημείωτο, καθώς τα περισσότερα αρχαία τετράποδα της ίδιας εξελικτικής ομάδας θεωρείται ότι ήταν κυρίως σαρκοφάγα.
