Πώς γεννήθηκε η παράδοση της βασιλόπιτας: Η ιστορία πίσω από το αγαπημένο έθιμο

Η αλλαγή του χρόνου στην Ελλάδα είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με τη μυρωδιά του μαχλεπιού, την άχνη ζάχαρη και την αγωνία για το ποιος θα βρει το «φλουρί». Η βασιλόπιτα δεν είναι απλώς ένα γλυκό, είναι ένα σύμβολο καλοτυχίας που κουβαλάει μια ιστορία αιώνων, συνδέοντας τη χριστιανική πίστη με την κοινωνική αλληλεγγύη.

Η ιστορία της, όμως, είναι πολύ παλαιότερη από όσο μπορεί κανείς να φανταστεί, καθώς η βασιλόπιτα «κουβαλάει» αιώνες παράδοσης.

Η πολιορκία της Καισάρειας

Η επικρατέστερη παράδοση μας μεταφέρει στον 4ο αιώνα μ.Χ., στην Καισάρεια της Καππαδοκίας. Κατά την θρησκευτική λοιπόν παράδοση τότε ήλθε να καταλάβει την περιοχή ο Έπαρχος της Καππαδοκίας με πρόθεση να τη λεηλατήσει. Όταν ο έπαρχος της περιοχής απαίτησε από τους κατοίκους να παραδώσουν όλο τον χρυσό και τα τιμαλφή τους ως φόρο, ο Μέγας Βασίλειος, Επίσκοπος της πόλης, στάθηκε μπροστά του με θάρρος.

Μετά από παρέμβαση του Αγίου (και σύμφωνα με την παράδοση, την εμφάνιση του Αγίου Μερκουρίου), ο έπαρχος υποχώρησε και ο χρυσός επιστράφηκε στους κατοίκους.

Το «έξυπνο» μοίρασμα

Το πρόβλημα που προέκυψε ήταν πώς θα επιστρέφονταν τα κοσμήματα στους σωστούς ιδιοκτήτες, καθώς ήταν αδύνατον να αναγνωριστεί σε ποιον ανήκε τι. Ο Μέγας Βασίλειος σκέφτηκε μια ευφυή λύση. Ζήτησε να παρασκευαστούν μικρά ψωμιά (πίτες). Μέσα σε κάθε πίτα τοποθετήθηκε ένα από τα χρυσαφικά. Μοίρασε τις πίτες στους πιστούς μετά τη Θεία Λειτουργία.

Ως εκ θαύματος, ο καθένας βρήκε μέσα στο κομμάτι του το δικό του τιμαλφή. Από τότε, η πίτα αυτή ονομάστηκε «βασιλόπιτα» προς τιμήν του Αγίου που φρόντισε για την απόδοση δικαιοσύνης.

Για αρκετές αιώνες από τότε, μέχρι και σήμερα, κάθε σπιτικό κόβει μια βασιλόπιτα προς τιμήν του σπουδαίου αγίου της Ορθοδοξίας του Μέγα Βασίλειου.