Ρευματοειδής αρθρίτιδα: Ποια σημάδια κινδύνου θα εμφανιστούν χρόνια πριν δεις τα πρώτα συμπτώματα

Η ρευματοειδής αρθρίτιδα είναι μια πάθηση που για δεκαετίες η επιστήμη θεωρούσε ότι εμφανίζεται ξαφνικά, με πόνους και φλεγμονές στις αρθρώσεις. Νέα επιστημονικά δεδομένα όμως, που δημοσιεύονται Science Translational Medicine δείχνουν πως η ασθένεια ξεκινάει αθόρυβα, πολύ πριν από τα πρώτα εμφανή σημάδια. Η αναγνώριση αυτής της «σιωπηλής» φάσης μπορεί να αλλάξει τον τρόπο διάγνωσης και θεραπείας, δίνοντας στους γιατρούς τη δυνατότητα να παρέμβουν έγκαιρα και να περιορίσουν τις βλάβες.

Τα αντισώματα που προειδοποιούν για κίνδυνο

Εδώ και χρόνια είναι γνωστό ότι σε κάποιους ανθρώπους εντοπίζονται συγκεκριμένα αντισώματα στο αίμα, τα λεγόμενα αντικιτρουλινικά αντισώματα, τα οποία σχετίζονται με αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης ρευματοειδούς αρθρίτιδας. Ωστόσο, δεν αναπτύσσουν όλοι οι φορείς αυτών των αντισωμάτων την ασθένεια, κάτι που παρέμενε μυστήριο για τους ειδικούς. Η νέα μελέτη φωτίζει τα βιολογικά μονοπάτια που μπορεί να εξηγήσουν αυτή τη διαφορά, δείχνοντας ποιοι κινδυνεύουν περισσότερο.

Το ανοσοποιητικό σε κατάσταση συναγερμού

Όπως διαβάζουμε στο Science Alert, οι ερευνητές εξέτασαν προσεκτικά το ανοσοποιητικό σύστημα ατόμων που θεωρούνταν υψηλού κινδύνου, αλλά δεν είχαν ακόμη εμφανίσει συμπτώματα. Εντόπισαν αυξημένα επίπεδα πρωτεϊνών που συνδέονται με φλεγμονή, καθώς και υπερδραστηριότητα σε κύτταρα του ανοσοποιητικού όπως τα Β και τα Τ λεμφοκύτταρα. Αυτά τα κύτταρα, που κανονικά συνεργάζονται για την παραγωγή αντισωμάτων, φαίνεται να βρίσκονται σε κατάσταση «συναγερμού» πολύ πριν η ασθένεια γίνει κλινικά εμφανής.

Κλειδί η φλεγμονή 

Μάλιστα, όσο πλησιάζει η στιγμή της διάγνωσης, οι αλλαγές αυτές γίνονταν πιο έντονες: τα Τ και Β λεμφοκύτταρα προετοιμάζονταν για έντονη φλεγμονώδη δράση, ενώ άλλα κύτταρα που σε υγιή άτομα παραμένουν πιο «ουδέτερα» μεταβάλλονταν σε πιο επιθετική μορφή. Είναι σαν το ανοσοποιητικό να προαισθάνεται ότι έρχεται κάτι επιβαρυντικό και προετοιμάζεται να αντιδράσει.

Η μελέτη έδειξε ότι, αν και υπάρχει κάποια αλληλοκάλυψη ανάμεσα σε αυτούς που τελικά εκδηλώνουν τη νόσο και σε όσους όχι, τα βιολογικά μοτίβα που εντοπίστηκαν σκιαγραφούν καλύτερα το πώς εξελίσσεται το «προκλινικό» στάδιο σε πλήρη ρευματοειδή αρθρίτιδα. Πρόκειται για σημαντική εξέλιξη, γιατί μέχρι σήμερα η διάγνωση γινόταν μόνο όταν εμφανίζονταν οι πρώτοι πόνοι και οι φλεγμονές στις αρθρώσεις.

Η κατανόηση αυτής της πρώιμης φάσης ανοίγει τον δρόμο για νέες στρατηγικές πρόληψης και θεραπείας. Ένα υπάρχον φάρμακο, το abatacept, έχει ήδη δείξει ότι μπορεί να καθυστερήσει την εξέλιξη της νόσου σε άτομα υψηλού κινδύνου, επηρεάζοντας ακριβώς αυτά τα κύτταρα και τις πρωτεΐνες που αποκαλύπτει η μελέτη. Η προοπτική είναι να μπορέσουν οι γιατροί να «ανακόψουν» την πορεία της πάθησης πριν αυτή παγιωθεί, μειώνοντας τις επιπτώσεις στη ζωή των ασθενών.

Φυσικά, οι ανακαλύψεις αυτές βρίσκονται ακόμη σε ερευνητικό επίπεδο και απαιτούνται περισσότερες μελέτες. Ωστόσο, η εικόνα που σχηματίζεται αλλάζει ριζικά την αντίληψη που είχαμε για τη ρευματοειδή αρθρίτιδα. Δεν είναι μια αιφνίδια εμφάνιση πόνου, αλλά μια μακρά διαδικασία κατά την οποία το ανοσοποιητικό σύστημα μεταβάλλεται σταδιακά μέχρι να ξεσπάσει η ασθένεια.