Σφραγίσματα στα δόντια τέλος: Ερευνητές δημιούργησαν τεχνητό σμάλτο καλύτερο και από το φυσικό

Μια νέα μέθοδος υπόσχεται κάτι που μέχρι χθες θεωρούσαμε επιστημονική φαντασία: την επαναδημιουργία του σμάλτου των δοντιών. Η αλλιώς λεγόμενη «θωράκιση» της οδοντοστοιχίας μας, αποτελεί την πρώτη γραμμή άμυνας απέναντι στα βακτήρια. Όταν όμως υποστεί φθορά, δεν αναπλάθεται φυσικά, με συνέπεια πολλαπλά προβλήματα όπως τερηδόνα, ευαισθησία και σταδιακή απώλεια δοντιών. Όπως αναφέρεται σε μελέτη στο περιοδικό Nature, μια ερευνητική ομάδα παρουσίασε μια νέα ουσία σε μορφή gel που ενεργοποιεί ξανά τους φυσικούς μηχανισμούς δημιουργίας σμάλτου, επιτρέποντας στο δόντι να αναδομηθεί εκ των έσω, αντί απλώς να καλυφθεί. Φαίνεται, επομένως, πως ήρθε η ώρα να πούμε σιγά σιγά «τέλος στα μπαλώματα», αφού μέχρι σήμερα οι λύσεις περιορίζονταν σε σφραγίσματα ή άλλες επεμβάσεις που ουσιαστικά απλώς «μπαλώνουν» τη ζημιά, χωρίς να αποκαθιστούν τον ιστό. 

Όπως διαβάζουμε στο ZME Science, η έρευνα βασίστηκε στην κατανόηση του τρόπου με τον οποίο σχηματίζεται το σμάλτο στην παιδική ηλικία. Στο φυσικό αυτό στάδιο, κεντρικό ρόλο παίζει μια πρωτεΐνη που ονομάζεται αμελογενίνη. Ενώ τα ορυκτά δημιουργούν τη σκληρή δομή, η συγκεκριμένη πρωτεΐνη κατευθύνει την ανάπτυξή τους και εξασφαλίζει τη σωστή οργάνωση των κρυστάλλων. Μόλις το σμάλτο ωριμάσει, η αμελογενίνη εξαφανίζεται και ο οργανισμός δεν μπορεί να την αναπαράγει. 

Οι ερευνητές αναζήτησαν λοιπόν έναν τρόπο να μιμηθούν τη λειτουργία της, χωρίς να τη δημιουργήσουν εκ νέου. Έτσι σχεδίασαν ένα νέο βιοϋλικό βασισμένο σε μόρια που συμπεριφέρονται παρόμοια, δημιουργώντας ένα «υπόστρωμα» όπου το σμάλτο μπορεί να ξαναχτιστεί με τον ίδιο φυσικό τρόπο όπως όταν είμαστε παιδιά.

Οι δοκιμές σε ανθρώπινα δόντια

Αφού τελειοποίησαν τη σύνθεση της ουσίας, οι επιστήμονες προχώρησαν σε δοκιμές πάνω σε ανθρώπινα δόντια που είχαν υποστεί έντονη διάβρωση. Εφάρμοσαν μια πολύ λεπτή στρώση από το ειδικό gel, η οποία μέσα σε λίγα λεπτά μετατράπηκε σε μια δομή όμοια με το αναπτυσσόμενο σμάλτο. Στη συνέχεια τα δόντια τοποθετήθηκαν σε διάλυμα με ασβέστιο, φώσφορο και φθόριο — τα βασικά στοιχεία που απαρτίζουν το φυσικό σμάλτο. Το πιο εντυπωσιακό εύρημα ήταν ότι οι νέοι κρύσταλλοι δεν σχηματίστηκαν σε άτακτη μορφή, αλλά ενώθηκαν κατευθείαν με την υπάρχουσα οδοντική επιφάνεια. Με απλά λόγια, το δόντι συνέχισε να «χτίζει» σμάλτο εκεί ακριβώς που είχε σταματήσει, ανακτώντας τη φυσική του δομή.

Τα δείγματα που προέκυψαν ελέγχθηκαν σε πολλαπλά τεστ αντοχής και χημικής σταθερότητας. Το αναγεννημένο σμάλτο αποδείχθηκε εξίσου σκληρό με το φυσικό, ενώ παρουσίασε ακόμη μεγαλύτερη ανθεκτικότητα απέναντι σε όξινα περιβάλλοντα, όπως εκείνα που δημιουργούνται από αναψυκτικά και ζαχαρούχα τρόφιμα. Αυτό σημαίνει ότι, θεωρητικά, η νέα μέθοδος δεν αποκαθιστά απλώς το χαμένο προστατευτικό στρώμα, αλλά συγχρόνως μπορεί να προσφέρει και καλύτερη άμυνα ενάντια στη διάβρωση. 

Το επόμενο κρίσιμο βήμα ήταν να διαπιστωθεί αν η διαδικασία λειτουργεί σε συνθήκες που μοιάζουν περισσότερο με το ανθρώπινο στόμα. Οι ερευνητές επανέλαβαν το πείραμα χρησιμοποιώντας τεχνητό και ανθρώπινο σάλιο αντί για εργαστηριακό διάλυμα, και τα αποτελέσματα ήταν εξίσου επιτυχημένα.

Τα επόμενα στάδια της μελέτης

Παρότι τα μέχρι τώρα δεδομένα είναι εντυπωσιακά, η εφαρμογή της τεχνικής σε πραγματικό στόμα αποτελεί τη μεγαλύτερη πρόκληση. Η καθημερινή μάσηση, η παρουσία βακτηρίων, οι διακυμάνσεις του pH και ο συνεχής μηχανικός ερεθισμός καθιστούν το στόμα ένα εξαιρετικά δύσκολο περιβάλλον. Ωστόσο, η ερευνητική ομάδα είναι έτοιμη να προχωρήσει στο επόμενο στάδιο: τις πρώτες κλινικές δοκιμές σε ανθρώπους, οι οποίες αναμένεται να ξεκινήσουν μέσα στους επόμενους μήνες. Αν επιβεβαιωθεί η αποτελεσματικότητα και η ασφάλεια της μεθόδου, ενδέχεται να δούμε μια πραγματική ανατροπή στην οδοντιατρική πρακτική, όπου αντί για τροχό και σφράγισμα, οι οδοντίατροι θα προσφέρουν θεραπείες που ενεργοποιούν την ικανότητα του δοντιού να επουλώνει τον εαυτό του.