Τα ηλεκτρονικά τσιγάρα πιο αποτελεσματικά από τα υποκατάστατα νικοτίνης, λέει μελέτη

Τα ηλεκτρονικά τσιγάρα βοηθούν περισσότερους καπνιστές να κόψουν το κάπνισμα σε σχέση με τα κλασικά υποκατάστατα νικοτίνης, σύμφωνα με μία από τις πιο εκτεταμένες αναλύσεις που έχουν γίνει μέχρι σήμερα. Η νέα μελέτη δεν εξέτασε απευθείας καπνιστές, αλλά συγκέντρωσε και αξιολόγησε προηγούμενες συστηματικές ανασκοπήσεις και κλινικές δοκιμές από όλο τον κόσμο. Οι ερευνητές επιχείρησαν να ξεκαθαρίσουν ένα πεδίο που εδώ και χρόνια προκαλεί έντονες διαφωνίες ανάμεσα σε επιστήμονες, γιατρούς και ρυθμιστικές αρχές: μπορούν τελικά τα ηλεκτρονικά τσιγάρα να λειτουργήσουν ως αποτελεσματικό εργαλείο διακοπής καπνίσματος και πόσο ασφαλή είναι;

Το κάπνισμα εξακολουθεί να αποτελεί μία από τις βασικές αιτίες πρόωρου θανάτου διεθνώς. Παρότι πολλές χώρες αντιμετωπίζουν τα ηλεκτρονικά τσιγάρα με επιφυλακτικότητα, στο Ηνωμένο Βασίλειο οι υγειονομικές αρχές τα έχουν ήδη εντάξει στις στρατηγικές διακοπής καπνίσματος, θεωρώντας ότι είναι λιγότερο επιβλαβή από τα συμβατικά τσιγάρα. Παρ’ όλα αυτά, η διεθνής επιστημονική κοινότητα δεν έχει καταλήξει πλήρως στο αν τα πιθανά οφέλη υπερτερούν των κινδύνων.

Τι έδειξαν οι συγκρίσεις με patches, τσίχλες και placebo 

Για να απαντήσουν σε αυτό το ερώτημα, οι ερευνητές ανέλυσαν 14 συστηματικές ανασκοπήσεις που δημοσιεύθηκαν από το 2015 και μετά. Σε αυτές συμπεριλαμβάνονταν δεκάδες κλινικές μελέτες με συνολικά περισσότερους από 150.000 συμμετέχοντες. Οι πληθυσμοί που εξετάστηκαν ήταν διαφορετικοί: από γενικό πληθυσμό καπνιστών μέχρι εγκύους και ανθρώπους με προβλήματα υγείας ή αυξημένο κίνδυνο καρκίνου του πνεύμονα.

Παράλληλα, οι επιστήμονες δημιούργησαν έναν «χάρτη αποδείξεων», δηλαδή μια μεγάλη καταγραφή των ερευνών που υπάρχουν και των τομέων όπου λείπουν δεδομένα. Συνολικά εντόπισαν 90 πρωτογενείς μελέτες, οι περισσότερες από χώρες υψηλού εισοδήματος όπως οι ΗΠΑ, η Βρετανία, ο Καναδάς και η Αυστραλία.

Το βασικό συμπέρασμα ήταν αρκετά σταθερό σε όλες σχεδόν τις αναλύσεις: τα ηλεκτρονικά τσιγάρα με νικοτίνη συνδέθηκαν με υψηλότερα ποσοστά διακοπής καπνίσματος σε διάστημα τουλάχιστον έξι μηνών, σε σύγκριση με άλλες μεθόδους. Οι συγκρίσεις έγιναν με θεραπείες υποκατάστασης νικοτίνης, όπως τσίχλες και επιθέματα, με ηλεκτρονικά τσιγάρα χωρίς νικοτίνη, αλλά και με απλή συμβουλευτική υποστήριξη ή καθόλου βοήθεια.

Σε αρκετές αναλύσεις, οι πιθανότητες επιτυχούς διακοπής του καπνίσματος ήταν κατά 17% έως 67% υψηλότερες για όσους χρησιμοποιούσαν ηλεκτρονικά τσιγάρα με νικοτίνη σε σχέση με τα κλασικά υποκατάστατα νικοτίνης. Ακόμη μεγαλύτερη ήταν η διαφορά όταν συγκρίθηκαν με ηλεκτρονικά τσιγάρα χωρίς νικοτίνη. Οι ερευνητές σημειώνουν ότι τα αποτελέσματα ήταν πιο συνεπή στις μελέτες υψηλής ποιότητας, γεγονός που ενισχύει την αξιοπιστία των συμπερασμάτων.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον είχε και ο συνδυασμός ηλεκτρονικού τσιγάρου με άλλες θεραπείες νικοτίνης. Σε ορισμένες μελέτες, όσοι χρησιμοποιούσαν και τις δύο μεθόδους μαζί εμφάνιζαν ακόμη μεγαλύτερες πιθανότητες να σταματήσουν το κάπνισμα σε σχέση με όσους χρησιμοποιούσαν μόνο επιθέματα ή άλλα υποκατάστατα.

Το ζήτημα της ασφάλειας

Παρόλα αυτά, οι ερευνητές επισημαίνουν ότι το ζήτημα της ασφάλειας παραμένει ανοιχτό. Οι περισσότερες αναλύσεις δεν βρήκαν σαφείς διαφορές στις συχνές παρενέργειες ανάμεσα στα ηλεκτρονικά τσιγάρα και άλλες μεθόδους διακοπής καπνίσματος. Οι πιο συνηθισμένες ανεπιθύμητες ενέργειες ήταν ερεθισμός στον λαιμό, βήχας, πονοκέφαλος ή ναυτία, χωρίς σημαντικές διαφοροποιήσεις ανάμεσα στις ομάδες.

Ωστόσο, όταν οι ερευνητές εξέτασαν τα σοβαρά ανεπιθύμητα συμβάντα —όπως σοβαρές νοσηλείες ή σοβαρές επιπλοκές υγείας— τα δεδομένα ήταν πολύ πιο ασαφή. Ορισμένες αναλύσεις έδειξαν πιθανή αύξηση τέτοιων περιστατικών στους χρήστες ηλεκτρονικών τσιγάρων με νικοτίνη, ενώ άλλες δεν βρήκαν καμία ουσιαστική διαφορά. Οι ίδιοι οι συγγραφείς εξηγούν ότι αυτά τα περιστατικά ήταν σχετικά σπάνια, με αποτέλεσμα πολλές μελέτες να μην έχουν αρκετούς συμμετέχοντες ώστε να εξαχθούν ασφαλή συμπεράσματα.

Ένα ακόμη σημαντικό εύρημα ήταν τα μεγάλα κενά που εξακολουθούν να υπάρχουν στην έρευνα. Οι επιστήμονες διαπίστωσαν ότι σχεδόν δεν υπάρχουν μελέτες που να συγκρίνουν τα ηλεκτρονικά τσιγάρα με άλλες φαρμακευτικές θεραπείες διακοπής καπνίσματος, όπως η κυτισίνη ή η βουπροπιόνη.

Πού καταλήγουν οι ερευνητές

Οι συγγραφείς της μελέτης θεωρούν ότι σχεδόν όλες οι μετα-αναλύσεις έδειξαν προς την ίδια κατεύθυνση: τα ηλεκτρονικά τσιγάρα με νικοτίνη φαίνεται να βοηθούν περισσότερους ανθρώπους να κόψουν το κάπνισμα σε σχέση με αρκετές άλλες διαθέσιμες επιλογές. Την ίδια στιγμή, όμως, οι ερευνητές αποφεύγουν να παρουσιάσουν τα ηλεκτρονικά τσιγάρα ως απολύτως ασφαλή προϊόντα. Επιμένουν ότι χρειάζονται μεγαλύτερες και μακροχρόνιες μελέτες, ιδιαίτερα για τις σοβαρές επιπτώσεις στην υγεία, πριν υπάρξουν οριστικά συμπεράσματα. Μέχρι τότε, η συζήτηση γύρω από τον ρόλο τους στη δημόσια υγεία αναμένεται να συνεχιστεί.