Τα παιδιά, το τραύμα και το people pleasing - Καθήλωσε τη Στέγη Ωνάση ο Gabor Maté

Σε μια κατάμεστη αίθουσα στη Στέγη Ωνάση, χθες Σάββατο (23/5) ο Gabor Maté δεν μίλησε απλώς για το τραύμα. Μίλησε για την αποσύνδεση από τον εαυτό μας. Και ίσως αυτός να ήταν ο λόγος που το κοινό δεν τον άκουγε απλώς με ενδιαφέρον, αλλά με μια σπάνια αίσθηση αναγνώρισης.

Με την ήρεμη αλλά διεισδυτική παρουσία του, ο παγκοσμίως γνωστός γιατρός και συγγραφέας ανέπτυξε μία βαθιά ανθρώπινη προσέγγιση γύρω από το τραύμα, τις σχέσεις, την αυθεντικότητα και τη θεραπεία. Η ομιλία του δεν είχε τον τόνο ενός «γκουρού» που δίνει εύκολες απαντήσεις, αλλά περισσότερο ενός ανθρώπου που προσπαθεί να μας υπενθυμίσει κάτι που ήδη γνωρίζουμε βαθιά μέσα μας.

«Ο αληθινός εαυτός δεν χάνεται ποτέ. Απλώς αποσυνδεόμαστε από αυτόν λόγω τραύματος», ανέφερε σε μία από τις πιο χαρακτηριστικές στιγμές της βραδιάς.

Ο Maté στάθηκε ιδιαίτερα στη δυτική αντίληψη που διαχωρίζει το σώμα από το μυαλό, εξηγώντας πως η θεραπεία δεν μπορεί να είναι αποσπασματική. Το σώμα θυμάται, το νευρικό σύστημα καταγράφει και πολλές φορές τα συμπτώματα που εμφανίζονται αργότερα στη ζωή μας δεν είναι «αδυναμίες», αλλά προσαρμογές σε περιβάλλοντα που κάποτε δεν ήταν ασφαλή.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον είχε η αναφορά του στην ευαισθησία. Όπως είπε, οι ιδιαίτερα ευαίσθητοι άνθρωποι νιώθουν περισσότερο, δημιουργούν περισσότερο, αλλά και υποφέρουν περισσότερο όταν κάτι πηγαίνει λάθος. Η ίδια ευαισθησία, εξήγησε, μπορεί είτε να γίνει πηγή δημιουργικότητας και τρυφερότητας είτε πηγή σκληρότητας και άμυνας — ανάλογα με το περιβάλλον μέσα στο οποίο μεγαλώνει κανείς.

Μιλώντας για την αυθεντικότητα, ο Maté άγγιξε ένα σημείο που φάνηκε να συγκινεί ιδιαίτερα το κοινό: το πώς πολλοί άνθρωποι εγκαταλείπουν τον πραγματικό τους εαυτό προκειμένου να εξασφαλίσουν αποδοχή και σύνδεση.

«Κανένα παιδί δεν γεννιέται people pleaser», είπε χαρακτηριστικά. «Το people pleasing είναι μηχανισμός επιβίωσης».

Σύμφωνα με τον ίδιο, όλοι οι άνθρωποι έχουμε δύο βασικές ανάγκες: την ανάγκη για προσκόλληση και φροντίδα, αλλά και την ανάγκη να είμαστε αυθεντικά ο εαυτός μας. Το πρόβλημα ξεκινά όταν ένα παιδί αισθάνεται ότι αν εκφράσει αυτό που πραγματικά είναι, κινδυνεύει να χάσει την αγάπη ή την αποδοχή των γονιών του. Τότε, η αυθεντικότητα θυσιάζεται για χάρη της σύνδεσης.

«Και κάπως έτσι, στα 40 σου, αναρωτιέσαι: ποιανού ζωή ζω τελικά»;

Σε ένα από τα πιο συζητημένα σημεία της βραδιάς, ο Maté αναφέρθηκε και στις σχέσεις ανάμεσα σε άνδρες και γυναίκες, περιγράφοντας πώς πολλοί άνδρες αναζητούν από τη σύντροφό τους να καλύψει ανεκπλήρωτες ανάγκες της παιδικής τους ηλικίας — συναισθηματικές, αλλά και πρακτικές. Όταν αυτές οι ανάγκες δεν ικανοποιούνται, συχνά αντιδρούν με θυμό ή αίσθημα αδικίας.

Με έναν συνδυασμό χιούμορ και αφοπλιστικής ειλικρίνειας, είπε: «Αν ζητάτε από τη σύντροφό σας να καλύψει όλες τις παιδικές σας ανάγκες και αναρωτιέστε γιατί δεν υπάρχει πια ερωτική ζωή, να σας κάνω μία ερώτηση: ποια μητέρα θέλει να κάνει σεξ με τον γιο της;»

Το κοινό αντέδρασε με γέλια αλλά και εμφανή αμηχανία — ίσως γιατί η φράση αυτή άγγιζε μια πολύ βαθύτερη αλήθεια γύρω από την ωριμότητα, την εξάρτηση και τον τρόπο που χτίζονται οι σχέσεις.

Η βραδιά έκλεισε με ένα μεγάλο Q&A, όπου φάνηκε και η ιδιαίτερη σχέση που δημιούργησε με το κοινό. Ο Maté απαντούσε με προσοχή, χιούμορ και πραγματική παρουσία, χωρίς να προσπαθεί να εντυπωσιάσει. Ίσως τελικά αυτό να ήταν και το πιο θεραπευτικό στοιχείο της βραδιάς: ότι μέσα σε μια εποχή θορύβου, κάποιος μίλησε για τον άνθρωπο με τρόπο ήρεμο, ουσιαστικό και βαθιά ανθρώπινο.