Τους κινδύνους που εγκυμονεί η χρήση της τεχνητής νοημοσύνης στην ανάπτυξη βιολογικών όπλων αναδεικνύουν οι προειδοποιήσεις των βρετανικών υπηρεσιών πληροφοριών, καθώς οι νέες τεχνολογίες ενδέχεται να ενισχύσουν σημαντικά τις δυνατότητες όσων επιδιώκουν να δημιουργήσουν επικίνδυνους βιολογικούς παράγοντες.
Ο επικεφαλής της MI5, σερ Κεν ΜακΚάλουμ, προειδοποίησε στην ετήσια ομιλία του για τις απειλές κατά της εθνικής ασφάλειας ότι η τεχνητή νοημοσύνη θα μπορούσε να «αλλάξει τα δεδομένα» στον τομέα των υφιστάμενων, αλλά και ενδεχομένως νέων, βιολογικών όπλων, όπως αναφέρεται σε δημοσίευμα του Guardian.
Πώς μπορεί η AI να διευκολύνει την ανάπτυξη βιολογικών όπλων
Οι κίνδυνοι διαφοροποιούνται ανάλογα με το ποιος επιχειρεί να αξιοποιήσει την τεχνολογία. Άτομα χωρίς εξειδικευμένες γνώσεις ή τρομοκρατικές οργανώσεις θα μπορούσαν να χρησιμοποιήσουν εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης για να κατανοήσουν σύνθετες επιστημονικές πληροφορίες και να αντιμετωπίσουν τεχνικές δυσκολίες.
Μεγαλύτερη ανησυχία προκαλεί, ωστόσο, η πιθανότητα αξιοποίησης της AI από κράτη και οργανισμούς που διαθέτουν εξειδικευμένους επιστήμονες, προηγμένα εργαστήρια και κατάλληλο εξοπλισμό. Σε αυτές τις περιπτώσεις, η τεχνολογία μπορεί να ενισχύσει τις δυνατότητες ήδη καταρτισμένων ερευνητών, επιταχύνοντας την ανάλυση δεδομένων και τη μελέτη επικίνδυνων παθογόνων.
Η Φιλίππα Λέντζος, ειδικός στην επιστήμη και τη διεθνή ασφάλεια στο King's College London, επισημαίνει ότι η AI δεν καταργεί την ανάγκη για εξειδίκευση, αλλά μπορεί να ενισχύσει όσους διαθέτουν ήδη την απαραίτητη τεχνογνωσία.
Σε ένα πιο μακρινό σενάριο, η τεχνολογία θα μπορούσε να αξιοποιηθεί για τον σχεδιασμό νέων παθογόνων και τοξινών, τα οποία θα ήταν δυσκολότερο να αντιμετωπιστούν με τις διαθέσιμες θεραπείες.
Τα περιστατικά που προκαλούν ανησυχία
Οι φόβοι δεν περιορίζονται σε θεωρητικά σενάρια. Πέρυσι, οι ινδικές αρχές φέρεται να εντόπισαν υπόθεση πιθανού σχεδίου βιοτρομοκρατίας, στο πλαίσιο της οποίας ένας γιατρός και άλλα άτομα φέρονται να αξιοποίησαν εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης για να αναζητήσουν πληροφορίες σχετικά με την παρασκευή ρικίνης, μιας εξαιρετικά τοξικής ουσίας. Δεν έχει αποσαφηνιστεί εάν οι απαντήσεις των συστημάτων συνέβαλαν ουσιαστικά στην προσπάθεια.
Τον Σεπτέμβριο, η εταιρεία Anthropic ανέφερε πέντε περιπτώσεις επιστημόνων σε χώρες που δεν κατονομάστηκαν, οι οποίοι φέρονται να επιχείρησαν να χρησιμοποιήσουν το chatbot Claude για δυνητικά επικίνδυνες εργασίες που σχετίζονταν με ιούς ή τοξίνες.
Σε μία από τις περιπτώσεις, σύμφωνα με την εταιρεία, το σύστημα χρησιμοποιήθηκε για τον σχεδιασμό ερευνητικών πειραμάτων σχετικά με μεταλλάξεις του ιού της γρίπης των πτηνών και την πιθανότητα ευκολότερης μετάδοσής του στα θηλαστικά.
Ωστόσο, οι επιστήμονες υπογραμμίζουν ότι παρόμοιες έρευνες μπορούν να πραγματοποιούνται και για θεμιτούς σκοπούς, όπως η πρόληψη πανδημιών και η ανάπτυξη εμβολίων. Η διάκριση μεταξύ επιστημονικής προόδου και κακόβουλης χρήσης παραμένει μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις.
Η διπλή χρήση της επιστημονικής έρευνας
Προβληματισμό προκαλούν και πειράματα που αναδεικνύουν τη δυνατότητα των συστημάτων AI να παρέχουν δυνητικά επικίνδυνες πληροφορίες.
Σε άσκηση στο MIT, φοιτητές χωρίς επιστημονική εξειδίκευση διαπίστωσαν ότι chatbot μπορούσαν να παραθέσουν πληροφορίες για παθογόνους παράγοντες πανδημικού κινδύνου και σχετικά με την προμήθεια γενετικού υλικού.
Παράλληλα, έρευνα στο Εθνικό Εργαστήριο του Λος Άλαμος στις ΗΠΑ αξιοποίησε την τεχνητή νοημοσύνη για τη μελέτη ισχυρών νευροτοξινών, με στόχο την υποστήριξη της ανάπτυξης αντίδοτων. Η χρήση σχετικών ερευνητικών αποτελεσμάτων για τον σχεδιασμό νέων τοξινών, ωστόσο, προκάλεσε ανησυχίες στις αμερικανικές αρχές.
Επιπλέον, η ανακοίνωση επιστημόνων για τη δημιουργία ιών σχεδιασμένων με τη βοήθεια AI, οι οποίοι προσβάλλουν βακτήρια, επανέφερε στο προσκήνιο τα ζητήματα βιοασφάλειας, παρά τις πιθανές εφαρμογές της έρευνας στην ανάπτυξη νέων θεραπειών.
Τα εμπόδια και τα μέτρα προστασίας
Παρά τις δυνατότητες της τεχνολογίας, η ανάπτυξη βιολογικών όπλων εξακολουθεί να απαιτεί εξειδικευμένη γνώση, κατάλληλες εγκαταστάσεις, πρόσβαση σε βιολογικά υλικά και πειραματική επιβεβαίωση.
Η Λέντζος τονίζει ότι η πληροφορία αποτελεί μόνο ένα μέρος του προβλήματος, καθώς η πρακτική εμπειρία, ο εξοπλισμός και η δυνατότητα εφαρμογής των επιστημονικών γνώσεων εξακολουθούν να αποτελούν σημαντικά εμπόδια.
Την ίδια ώρα, ειδικοί ζητούν αυστηρότερους ελέγχους στα νέα μοντέλα τεχνητής νοημοσύνης, ανεξάρτητες αξιολογήσεις πριν από τη διάθεσή τους στο κοινό και περιορισμούς στην πρόσβαση σε ευαίσθητα βιολογικά δεδομένα.
Ιδιαίτερη σημασία αποδίδεται και στον έλεγχο των παραγγελιών γενετικού υλικού, ώστε να περιοριστεί ο κίνδυνος αξιοποίησής του για την ανάπτυξη επικίνδυνων παθογόνων.
Το μεγάλο στοίχημα είναι να αξιοποιηθούν οι δυνατότητες της τεχνητής νοημοσύνης προς όφελος της επιστήμης και της δημόσιας υγείας, χωρίς να μετατραπούν σε εργαλείο ανάπτυξης βιολογικών όπλων.