Η θεωρία του «νεκρού ίντερνετ» ισχυρίζεται ότι από το 2016 και μετά, το διαδίκτυο έχει περάσει από μια περίοδο ανθρωποκεντρικής δημιουργίας περιεχομένου σε μια κυριαρχία της τεχνητής νοημοσύνης (AI) και των ρομπότ.
Σύμφωνα με αυτήν τη θεωρία, μεγάλος όγκος του περιεχομένου στο διαδίκτυο, από τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης μέχρι τα αποτελέσματα αναζητήσεων, δημιουργείται και διαχειρίζεται από μηχανές, και όχι από ανθρώπους. Η εξέλιξη αυτή έχει οδηγήσει στην αντικατάσταση της αυθεντικής ανθρώπινης επικοινωνίας με τεχνητά και αλγοριθμικά κατευθυνόμενα μηνύματα.
Το κέντρο της θεωρίας
Η θεωρία περιλαμβάνει δύο βασικά σημεία:
Ο βασικός ισχυρισμός είναι ότι τα ρομπότ πλέον δημιουργούν μεγαλύτερο ποσοστό περιεχομένου στο διαδίκτυο από τους ανθρώπους. Αυτή η τάση φέρεται να έχει κορυφωθεί γύρω από το 2016, με την άνοδο των bots που αναλαμβάνουν την επικοινωνία στα κοινωνικά δίκτυα και τους ιστότοπους.
Η θεωρία ισχυρίζεται επίσης ότι κυβερνητικοί φορείς και μεγάλες εταιρείες έχουν αναλάβει την κατευθυνόμενη διάδοση περιεχομένου με σκοπό την επιρροή της κοινής γνώμης και τη χειραγώγηση του πληθυσμού, προς όφελος του καταναλωτισμού ή και πολιτικών σκοπών.
Πώς αναλαμβάνουν τα ρομπότ
Τα ρομπότ δεν δημιουργούν απλώς περιεχόμενο—αναλαμβάνουν και τη διάδοσή του. Πολλοί από τους λογαριασμούς στα κοινωνικά δίκτυα που "like-άρουν", μοιράζονται ή σχολιάζουν δημοσιεύσεις είναι στην πραγματικότητα ρομπότ, που ενισχύουν τη διάδοση των τεχνητών μηνυμάτων. Αυτό δημιουργεί έναν φαύλο κύκλο, όπου οι άνθρωποι αλληλεπιδρούν με ρομπότ, και τα ρομπότ διαμορφώνουν την ανθρώπινη αντίληψη, χωρίς να υπάρχει ουσιαστική ανθρώπινη συμμετοχή.
Αυτό το φαινόμενο μπορεί να θεωρηθεί ως ένα εκλεπτυσμένο είδος engagement farming, όπου ψεύτικοι λογαριασμοί δημιουργούν τεχνητό ενδιαφέρον για να προσελκύσουν περισσότερους χρήστες και έσοδα από διαφημίσεις. Ωστόσο, με την ανάπτυξη των AI-driven λογαριασμών, ανακύπτει το ερώτημα: είναι αυτή η τεχνητή αλληλεπίδραση απλώς αθώα, ή υπάρχει κάποιο βαθύτερο σχέδιο πίσω από αυτή την κίνηση;
Αρχικά, μπορεί να φαίνεται ότι το engagement farming αφορά κυρίως τη δημιουργία πλασματικού ενδιαφέροντος για διαφημιστικούς λόγους. Ωστόσο, η θεωρία του νεκρού ίντερνετ υποστηρίζει ότι αυτά τα AI-driven accounts δεν περιορίζονται μόνο στην ενίσχυση του engagement, αλλά χρησιμοποιούνται για διάδοση προπαγάνδας και πολιτική χειραγώγηση.
Για παράδειγμα, τα bots που διαδίδουν παραπλανητικά περιεχόμενα έχουν ήδη επηρεάσει τη δημόσια συζήτηση σε πολιτικά ζητήματα. Σε έρευνες του 2018, βρέθηκε ότι τα bots συμμετείχαν σημαντικά στη διάδοση άρθρων από αναξιόπιστες πηγές, ενώ σε μεγαλύτερες κλίμακες, τα bots χρησιμοποιήθηκαν σε αντιρωσικές εκστρατείες ή για την ενίσχυση αφηγήσεων υπέρ της Ρωσίας κατά την κρίση στην Ουκρανία.
Η μείωση του Ίντερνετ: Η επίδραση της λογοκρισίας και του Link Rot
Η θεωρία του νεκρού ίντερνετ αναφέρει επίσης τη λογοκρισία και το φαινόμενο του link rot. Οι μηχανές αναζήτησης, και ιδιαίτερα η Google, κατηγορούνται ότι περιορίζουν τα αποτελέσματα που εμφανίζονται στους χρήστες, παρουσιάζοντας ένα μικρότερο ποσοστό του περιεχομένου που είναι πραγματικά διαθέσιμο στο διαδίκτυο. Οι χρήστες συχνά δεν βλέπουν παρά ένα μέρος των αποτελεσμάτων που υποτίθεται ότι θα υπήρχαν για μια αναζήτηση.
Ακόμα, το φαινόμενο του link rot, όπου οι παλαιές ιστοσελίδες καθίστανται άχρηστες καθώς οι σύνδεσμοι προς αυτές διακόπτονται, εντείνει αυτή την κατάσταση, αναφέρει σε δημοσίευμα του το The Conversation.
Η ανάπτυξη της δύναμης των ρομπότ
Τα ρομπότ πλέον δεν περιορίζονται μόνο στην παρασκηνιακή δραστηριότητα—είναι ενεργά στην επηρεασμένη δημοσιότητα. Μελέτες έχουν αποδείξει ότι τα bots διαδραματίζουν βασικό ρόλο στην διάδοση παραπληροφόρησης μέσω των κοινωνικών δικτύων. Ειδικότερα, έρευνες σε μεγάλες εκστρατείες παραπληροφόρησης, όπως σε πολιτικές και στρατηγικές εκστρατείες, δείχνουν ότι τα bots χρησιμοποιούνται για να διαμορφώσουν την κοινή γνώμη και να ενισχύσουν την επιρροή τους σε παγκόσμιο επίπεδο.
Γιατί έχει σημασία η θεωρία του νεκρού ίντερνετ
Αν και η θεωρία του «νεκρού ίντερνετ» παραμένει αμφιλεγόμενη, εγείρει σημαντικά ερωτήματα για το πώς αλληλεπιδρούμε με το διαδίκτυο σήμερα. Όπως και αν έχει, το διαδίκτυο πλέον δεν είναι ο ίδιος χώρος ελεύθερης δημιουργίας και ανταλλαγής ιδεών που υπήρχε πριν. Αντίθετα, πρόκειται για έναν κόσμο όπου οι αλγόριθμοι και τα ρομπότ ελέγχουν όλο και περισσότερο το περιεχόμενο που καταναλώνουμε.