Θεοφάνια στην Αθήνα: Η ιστορία της Δεξαμενής όπου αγιάζονται τα νερά εδώ και 2.000 χρόνια

Στην καρδιά της Αθήνας, ανήμερα των Θεοφανίων, ο αγιασμός των υδάτων δεν τελείται απλώς σε ένα σημείο με νερό, αλλά σε έναν χώρο που συμπυκνώνει ιστορία, μνήμη και αστικό συμβολισμό σχεδόν δύο χιλιάδων ετών. Η τελετή πραγματοποιείται, όπως κάθε χρόνο, στη Δεξαμενή του Αδριανού, όπου ο Θεοφιλέστατος Επίσκοπος Ευρίπου, κ. Χρυσόστομος, αναμένεται να ρίξει τον Τίμιο Σταυρό μετά το τέλος της δοξολογίας, περίπου στις 10:30 το πρωί.

Η Δεξαμενή αποτελεί τμήμα του ιστορικού Υδραγωγείου του Αδριανού, ενός από τα σημαντικότερα έργα ρωμαϊκής μηχανικής στον ελλαδικό χώρο. Πρόκειται για ένα υπόγειο δίκτυο σηράγγων μήκους περίπου 20 χιλιομέτρων, που κατασκευάστηκε τον 2ο αιώνα μ.Χ., επί αυτοκράτορα Αδριανού, για να καλύψει τις αυξανόμενες ανάγκες ύδρευσης μιας Αθήνας που τότε βρισκόταν σε φάση έντονης ανάπτυξης. Τα νερά συλλέγονταν από τις υπώρειες της Πάρνηθας και της Πεντέλης και κατέληγαν στη Δεξαμενή, η οποία λειτουργούσε ως βασικός αποθηκευτικός κόμβος, εξασφαλίζοντας πόσιμο νερό σε χιλιάδες κατοίκους.

Ένα έργο ρωμαϊκής μηχανικής που κράτησε την Αθήνα ζωντανή επί αιώνες

Με το πέρασμα των αιώνων, το υδραγωγείο εγκαταλείφθηκε και ουσιαστικά «χάθηκε» από τη συλλογική μνήμη της πόλης. Η επανανακάλυψή του ήρθε τον 19ο αιώνα, όταν η νεότερη Αθήνα άρχισε να επεκτείνεται και οι ανάγκες ύδρευσης έγιναν και πάλι πιεστικές. Τότε το έργο καθαρίστηκε, επισκευάστηκε και τέθηκε ξανά σε λειτουργία, αποδεικνύοντας ότι οι αρχαίες υποδομές δεν ήταν απλώς εντυπωσιακές, αλλά και διαχρονικά λειτουργικές. Σήμερα, τη διαχείρισή του έχει η ΕΥΔΑΠ.

Γιατί στην Αθήνα κυριαρχεί ο συμβολισμός και όχι το θέαμα

Τα Θεοφάνια στη Δεξαμενή του Αδριανού δεν είναι μόνο μια θρησκευτική τελετή. Από νωρίς το πρωί, πιστοί συγκεντρώνονται στον Ιερός Ναός Αγίου Διονυσίου Αρεοπαγίτη και στη συνέχεια κατευθύνονται προς τη Δεξαμενή, δημιουργώντας μια σπάνια εικόνα συλλογικής σιωπής στο κέντρο της πόλης. Δεν υπάρχουν βουτιές και εντυπωσιακά στιγμιότυπα, όπως σε λιμάνια και ποτάμια της περιφέρειας. Εδώ, το βάρος πέφτει στον συμβολισμό. Tο νερό ως ζωτικό αγαθό, ως μνήμη και ως στοιχείο που κράτησε την Αθήνα όρθια επί αιώνες.

Σε μια εποχή όπου η καθημερινότητα κυριαρχείται από ταχύτητα, κρίσεις και θόρυβο, ο αγιασμός των υδάτων στη Δεξαμενή του Αδριανού λειτουργεί σαν μια σπάνια παύση. Δεν αγιάζονται μόνο τα νερά. Αγιάζεται, έστω για λίγο, και η ίδια η ιστορία της πόλης, μια υπενθύμιση ότι κάτω από το σύγχρονο αστικό τοπίο συνεχίζει να ρέει η Αθήνα των αιώνων.